Woordenlijst rechtspraak

Woordenlijst rechtsdossiers

In onderstaande woordenlijst zijn termen opgenomen die onder andere voorkomen in verschillende procesdossiers, zowel de lage, middelbare als hoge rechtspraak van de schepenbanken.

Aanlegger	Eiser
Aanspraak	Eis
Accorderen	Instemmen
Adiudikatie	Toewijzen, ten gunste van iemand beslissen
Admediatie	Toelaten, toestemmen, dulden
Admissie	Toelating tot de uitoefening van een beroep of functie
Admitteren	Toelaten
Admodiatie	Heffing van een verbruiksbelasting
Afdoender	Vilder
Aggreatie	Toestemming
Alinge	Geheel
Ampliatie	Aanvulling van een verordening; aanvulling van een inventaris of boedelbeschrijving
Appel	Beroep op een hogere rechter
Appliceren	Toe- of aanbrengen
Appointement	Beschikking, genoteerd in de kantlijn van een verzoekschrift, rechtelijke beschikking op een verzoek of rekest
Apprehenderen	Arresteren, aanhouden.
Apprehensie	Bevel om iemand in hechtenis te nemen
Approberen	Goedkeuren
Arbitrale correctie	Vervolging door een gerecht
Arrest	Beslaglegging op personen of goederen; als uitvoering van een vonnis of als middel tot bewaring van een recht
Assumptie	Toevoeging (bijvoorbeeld van een medevoogd)
Attestant	Getuige
Attestatie	Schriftelijke verklaring,
Autorisatie	Toestemming, machtiging
Bannissement	Verbanning
Becroont	Beklaagd
Besetting	Beslaglegging van goederen
Beteren	Schadeloos stellen
Bezwaren	Iemand beschuldigen; iemand verplichtingen opleggen
Breukengericht	Rechtelijke instantie voor overtredingen
Broke, broeke	Misdrijf
Buijten pijn en banden	Zonder toepassing van foltering
Calengieren	Opeisen, in rechte vorderen; (minder vaak) beschuldigen
Calis	Zwerver
Calisregister	Register van vreemdelingen
Capitaal delict	Misdrijf waarop de doodstraf stond
Cautie	Het stellen van zekerheid in persoon of goederen tot nakoming van een verplichting
Certificatie	Schriftelijke verklaring
Citatie	Dagvaarding
Civiele rol	Register van civiele zaken door de griffier wordt bijgehouden
Compareren	Verschijnen in een vergadering of rechtszaak
Complicen	Samenzweerders.
Condemnatio	Veroordeling
Confessiën	Bekentenissen
Confinement	Hechtenis
Consientie	Geweten
Contraventeur	Overtreder
Coorde, met de, gestraft	Opgehangen, galg
Coram	Voor, in tegenwoordigheid van
Criminele rol	Register van criminele zaken, dat bij elk gerecht door de griffier wordt bijgehouden
Culpabel	Schuldig
Dagement	Dagvaarding
Declaratie, declaratoir	Verklaring
Decreet	Bevelsuitvaardiging
Deductie	Vertoogschrift, geschrift waarin verhaal van de zaak wordt gedaan.
Denunceren	Aanwijzen, bekendmaken
Deponent	Getuige, iemand die een verklaring aflegt
Ding	Geding, rechtzaak; ook rechtbank
Dissolutie	Ontbinding
Dupliek	Tweede verweer van de gedaagde, reactie op repliek van de eiser
Edictale	Citatie dagvaarding
Eerentfeste	Edelachtbare
Effectueren	Uitvoeren
Egyptenaren	Vreemdelingen, buitenlanders
Eremijt	Heremiet, Kluizenaar
Euveldaden	Misdaden of wandaden
Exceptie	Uitzondering, verweermiddel voor het gerecht, bestaande in het aanvoeren van een grond van niet ontvankelijkheid
Exculpator	Schuldvrijpleiter
Exhiberen	Stellen, tonen
Expediris ten acte precedentis.	Behandeld, beschreven in voorgaand artikel.
Expedivit le Precedentibus	Zie het voorgaande.
Exploit	Aanzegging van een deurwaarder van een vonnis etcetera
Exsecutie	Uitvoering
Extract	Uittreksel
Forfait	Misdaad
Fugitief	Voortvluchtig
Furnissement	Uittreksel uit de criminele rol met een opsomming van de dagvaardingen
Gearresteerd	Vastgesteld
Gedetineerde	Gevangene
Generaal	Algemeen
Gesnor	Gespuis
Glossen	Verklarende aantekeningen
Heerlijkheid	Het overheidsgezag dat uitgeoefend werd over een bepaald gebied
Hoofdgeld	Hoofdsom, kapitaal
Hoog Moogende Heeren	Aanhef, titel van de leden van de Staten Generaal.
Ignorantie	Onbekendheid, onwetendheid
Impetrant	Degene die een eis of verzoek rechterlijk krijgt toegewezen; eiser
Imploreren.	Onderzoek
In cas van.	In het geval, indien
Incarceratie	In hechtenisneming
Indecis	Onbepaald
Indignatie	Ongenade
Informatie preparatoir	Voorbereidend onderzoek
Infractie	Overtreding
Injurie	Onrecht
Inpetreren	Verkrijgen
Insinuatie	Gerechtelijke aanzegging
Intendit	Eis, strafvordering
Interdictie	Gerechtelijk verbod
Interlocutoir	Vonnis tussentijds vonnis
Interrogatie	Interrogatorium gerechtelijke afvraging; lijst van vraagpunten
Interrogatoriënboeken	Bevatten aan gevangen afgenomen verhoren
Interrogeren	Ondervragen
Judicio Extraordinario	Rechtsgang extraordinair
Legaat	Beschikking in een testament dat sommige goederen of geldsommen aan bepaalde personen of instellingen worden toegekend
Liquidatie	Afwikkeling
Luitenant-Drossaard	Vervulde onder andere de rol van openbaar aanklager
Mandement	Bevelschrift
Memorie	Geschrift waarin de feiten op juridische gronden worden beoordeeld
Memorie	Geschreven stuk waarin bepaalde zaken worden behandeld bijvoorbeeld opsomming, beschrijving, ookwel geschrift waarin de feiten op juridische gronden worden beoordeeld
Minuut	Concept of klad van een akte
Misthoff	Mestvaalt
Moijer	Moeder
Momber	Voogd
Municipaal	Gemeenten
Munimenten	Bijlagen
Naarkoop, naasten	Recht om bij verkoop door de eigenaar het goed tegen een bedongen prijs over te nemen
Nomine	Uit naam van
Nomine officii	Uit hoofde van zijn ambt
Ontzetten	Zich tegen het arrest verzetten, tegenovergestelde van bezetten
Opleggen	Aanhangig maken
Ordoneren en statueren	Bevelen en vaststellen
Ordonnantie	Regeling
Overgreep	Diefstal
Pene	Boete, straf
Perpetreren	Uitvoeren, gebeuren.
Persisteren	Volhouden, verharden
Persuaderen	Overtuigen
Plakkaten	Wetten, verordeningen van overheidswege.
Plat uijt	Stellig
Poene, op	Straffe, op
Praeadvies	Advies van een rechtsgeleerde
Preparatoir	Voorbereidend verhoor op vraagpunten
Procederen	Uitspreken
Procuratie	Volmacht, lastgeving, mandaat, krachtens welke en advocaat of procureur voor een cliënt optreedt
Protocol	Register van minuten van akten
Quibus prealectis persistit et signarit	Na voorlezing, onderschreven en ondertekend
Quod Attestamur	Wordt bevestigd door
Relatieven	Bijlagen
Relaxatie	Ontslag uit hechtenis
Remonstrantie	Betoog
Rendant	Hij die verplicht is tot rekening en verantwoording
Renunciatie	Afstand doen van rechten, bijvoorbeeld een erfenis
Renuncieren	Afzien van
Renvooi	Verwijzing van de zaak naar de bevoegde rechter
Request	Verzoek
Requisitie	Inleiding om tot een eis te komen of vaststelling van feiten
Requisitoir	Inleidende rede om tot de eis te komen
Reskriptie	Antwoord, wederschrift, schriftelijke beantwoording
Responsiven	Vragen
Retireren	Terug- of wegtrekken
Rol	Register van te behandelen rechtszaken
Rupliek	Antwoord van de eiser op eerste verweer gedaagde
Sabbatis	Zaterdag
Scabinus	Schepen
Scherp examen	Ondervraging met gebruik van foltering
Scherprechter	Beul, persoon die belast met het uitvoeren van de tortuur en het voltrekken der lijf- en doodstraffen
Schout	Plaatsvervanger van de heer van een gebied als voorzitter van de schepenbank. Zijn voornaamste taak was handhaving van de openbare orde en de rechtspraak.
Schout	Bestuursambtenaar, hoofd van gerecht en politie, zie drossaard
Schroeten	Hoenderen, kippen (?)
Sententie	Gerechtelijke uitspraak, vonnis
Sisteren, gesisteerd	---- Verschenen (?)
Solutieën	Nadere ophelderingen
Spaansche	Inwoners van het voormalig Spaanse, nu Oostenrijkse deel der Landen van Overmaze
Stocke	Gevangenis
Submissie	Verzoek van verdachte om zonder nader onderzoek vonnis te wijzen
Suppliant	Verzoeker
Supplicatie	Verzoekschrift
Surrogatie	Vervanging (meestal van voogden)
Suspenderen	Schorsen
Sustineren	Zich beroepen op
Territie	Schrik (dmv het tonen van tortuurapparaten)
Ticht	Eis, aanspraak van eiser
Toestanderen	Medeplichtigen, helpers
Tortuur	Foltering, pijnbank
Veredens	Zij die onder ede staan
Vertoch	Uitstel
Verweer	Door gedaagde op eis aanklager
Violentie	Gewelddaad
Violeren	Schenden, verbreken, bederven, geweld aandoen
Visis actis	Gezien de akten, documenten
Wederschuld	Vordering
Zetten	Iemand aanstellen, benoemen; vaststellen
Zigeuners	Vreemdelingen, buitenlanders

Bron: Terry van Erp