Kasteel Ravenstein
| Kasteel Ravenstein | ||
|---|---|---|
| ||
Het kasteel rond 1741.
| ||
| Locatie | Ravenstein, Nederland | |
| Gebouwd in | 1360 | |
| Gebouwd door | Walraven van Valkenburg | |
| Gesloopt in | 1818 | |
Het Kasteel Ravenstein stond in de Nederlandse stad Ravenstein, provincie Noord-Brabant. Het voormalige kasteelterrein is nog herkenbaar, maar er zijn geen zichtbare restanten van de hoofdburcht behouden gebleven. Wel zijn op de voorburcht enkele bouwdelen bewaard gebleven waarvan de Kasteelsepoort een rijksmonument is.
Geschiedenis
Walraven van Valkenburg, heer van Langel, had van zijn moeder Maria het kasteel van Herpen in bezit gekregen. Omdat hij tol wilde gaan heffen op de Maas, besloot hij in 1360 om het kasteel van Herpen af te breken en een nieuw kasteel te bouwen op een oeverwal langs de Maas, nabij het dorpje Langel. Dit nieuwe kasteel kreeg de naam Ravenstein. Walraven had echter geen toestemming gekregen van de hertog van Brabant voor deze tolheffing, waarna de hertog in 1362/1363 het kasteel Ravenstein belegerde. Uiteindelijk wist Walraven het conflict te winnen en in 1365 kreeg hij alsnog toestemming voor de tolheffing op de Maas.
Stadsrechten
Bij het kasteel Ravenstein ontstond een stadje dat eveneens Ravenstein werd genoemd. In 1380 verleende Reinout van Valkenburg (†1396), een halfbroer van Walraven, stadsrechten aan Ravenstein, dat nu verder uitgroeide tot de hoofdstad van het Land van Ravenstein en in de loop der tijd werd omgeven door muren en vestingwerken. Zo zorgde Filips van Kleef er in de periode 1509-1522 voor dat Ravenstein nieuwe verdedigingswerken kreeg die ook het kasteel omvatten.
Ontmanteling van de vesting
In 1543 werd Karel V de nieuwe machthebber in Ravenstein. Een jaar later volgde zijn opdracht om de vesting te ontmantelen, waarna de slotgracht gedeeltelijk werd gedempt. Vanaf 1610 werd Ravenstein echter weer van vestingwerken voorzien.
In het Rampjaar 1672 volgde de bezetting van Ravenstein door een Frans leger, dat opnieuw zorgde voor de ontmanteling van de vesting. Na het vertrek van de Fransen bleef Ravenstein tot 1794 een soevereine heerlijkheid.
Einde van het kasteel
In 1794 begon de Franse Tijd. Dit betekende dat de heerlijke rechten werden afgeschaft. De aanwezigheid van een kasteel als symbool van deze heerlijke rechten was niet langer nodig. In 1818 werd het dan ook volledig gesloopt.
Op de voorburcht bleef de bebouwing echter gehandhaafd, maar een deel is alsnog gesloopt in 1856 ten behoeve van de nieuwe kloosterkapel van de Augustinessen en het Bernardusgesticht. In de jaren 50 van de 20e eeuw volgde opnieuw sloopwerk vanwege wederom een nieuwe kapel.
In de jaren 50 van de 20e eeuw voerde Jaap Renaud een archeologisch onderzoek uit op de hoofdburcht. Hierna heeft nog enkele malen onderzoek plaatsgevonden op de voorburcht.
De voorburcht is deels bebouwd geraakt met nieuwe appartementen en een verzorgingshuis.
Beschrijving
,_RP-T-00-174.jpg)
Het kasteel bestond uit een omgrachte hoofdburcht en een grote voorburcht. Voorafgaand aan de bouw in 1360 is het terrein opgehoogd, waarschijnlijk met de aarde die vrijkwam bij het graven van de slotgracht. [1] Het kasteel zou zijn gebouwd met de stenen die vrijkwamen bij de sloop van het kasteel te Herpen.
De naam Ravenstein is afkomst van Rave (gracht) en Stein (omgracht adellijk huis).
Hoofdburcht
Op de hoofdburcht stond een vierkant gebouwencomplex rondom een binnenplaats. Op zowel de westelijke als de oostelijke hoek stond een vierkante toren. De zuidwestelijke toren stond scheef ten opzichte van de rest van het kasteel en was mogelijk de oorspronkelijke 14e-eeuwse woontoren; later zou deze toren dan zijn uitgebreid tot een vierkante burcht.
De hoofdburcht is afgebroken, maar de locatie is nog steeds zichtbaar en omgracht. Op de voormalige binnenplaats is een klein stadspark aangelegd. De fundamenten van het kasteel zijn nog in de ondergrond aanwezig.
Voorburcht
De voorburcht was 60 bij 50 meter groot en bestond uit een rechthoekig plein met bebouwing aan drie zijden. Een deel van de huidige bebouwing op de voorburcht is gefundeerd op de oorspronkelijke ommuring.
.jpg)
Bij archeologisch onderzoek in 2014 zijn op de voorburcht restanten gevonden van twee houten gebouwen uit de eerste helft van de 14e eeuw, dus nog vóór de stichting van het kasteel.
Kasteelsepoort
De huidige Kasteelsepoort is in de kern een 14e-eeuws huis met traptoren en dubbele stookplaats. Het huis zou aanvankelijk hebben gediend als woonplek voor Walraven van Valkenburg tijdens de bouw van het kasteel. [2] Begin 15e eeuw wijzigde Reinout van Valkenburg het huis in een poortwachterswoning. [3] Het poortgebouw is een rijksmonument. [4]
Overige gebouwen
Het voormalige rentmeesterhuis is in 1762 gebouwd en zal aan de achterzijde zijn gefundeerd op de oude ommuring van de voorburcht. Het huis heeft twee bouwlagen en een schilddak.
Andere gebouwen op de voorburcht waren onder andere de stallen die in 1794 tot bakkerij werden verbouwd. Kort hierna brandde deze bakkerij echter af.
- Kasteel Ravenstein. Zuiderwaterlinie. Geraadpleegd op 25 mei 2026.
- Mourik, M.J.A. van, Vesting Ravenstein - BHIC. www.bhic.nl (2020/2021). Gearchiveerd op 23 februari 2024. Geraadpleegd op 25 mei 2026.
- Mark, R. van der (november 2015). Ravenstein, Kasteelseplaats 7. BAAC, pp. 17-24, 109, 114-115.
- ↑ Mark, R. van der (maart 2021). Ravenstein Kasteelseplaats 3-5. BAAC, p. 55.
- ↑ Kasteelse Poort en huis. Heemkundekring Land van Ravenstein. Geraadpleegd op 26 mei 2026.
- ↑ Sambeek, Wilhelmien van (augustus 2016). “Dit huis vertelt mij het hele verhaal”. Tussen Maas & Erfdijk 2 (9): p. 9
- ↑ Kasteelseplaats 1, 5371 AR te Ravenstein | Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. monumentenregister.cultureelerfgoed.nl. Geraadpleegd op 25 mei 2026.
