'De Nagtegael' Geertruidenberg
Achter de gevel van het pand ‘De Nagtegael’ in Geertruidenberg schuilt een eeuwenoude geschiedenis, weet archivaris Arjan van Loon (73). Hij bracht die historie in beeld in zijn nieuwste boek van de reeks Panden en Standen. „Dat speuren in die originele bronnen: ik vind het schitterend.”
Wat het onderzoek zo bijzonder maakt, is dat Arjan van Loon (73) de geschiedenis van Markt 11 tot in de veertiende eeuw wist te traceren. Een uitzonderlijke situatie, want doorgaans reiken de Geertruidenbergse archieven ‘maar’ tot 1550.
„Het pand was een leengoed van de familie Van Polanen. En die bronnen zijn in Den Haag in het Nationaal Archief bewaard gebleven.”
De Nagtegael
Het pand ontleent de naam aan de oudste bewoners van het pand die Van Loon wist te traceren, de familie Nachtegael uit Westland. „Zij leefden in het begin van de veertiende eeuw.”
Het uitpluizen van bronnen is een behoorlijk karwei. „Over Geertruidenberg is over het algemeen wel veel geschreven, maar vaak is dat niet zo gedetailleerd over de bewoners van de panden.”
Daarom dook Van Loon in een veelheid van archieven.
,,Bronnen uit het schepenarchief en notariële archieven met testamenten en overeenkomsten: dat geeft het verhaal een persoonlijk tintje. Mensen leggen daarin hun hebben en houden bloot.”
„Het is verbazingwekkend dat er zoveel naar boven is gekomen.”
Arjan van Loon,Schreef meerdere boeken over de panden in Geertruidenberg
Ook het archief van de kerken en godshuizen pluisde hij uit. „Alle informatie weef ik dan aan elkaar, als een regisseur probeer ik alles in elkaar te passen”, omschrijft hij. „Dat speuren in die originele bronnen: ik vind het schitterend. Op deze manier komt er steeds meer een stukje geschiedenis van Geertruidenberg aan het licht.”
De mensen achter de muren
Zo weet Van Loon telkens weer een biografie op te tekenen van de bewoners. „Antonie Koene kocht het in 1814, een veelzijdige man. Hij was de directeur van de posterijen in Geertruidenberg, en ook een wijnhandelaar. Bewoner Sebastiaan van Heuvel had in Vlaanderen veel bezittingen: wat bezielt die man om landerijen in Geertruidenberg te kopen?”, vraagt Van Loon zich hardop af.
„Een verscheidenheid aan bewoners leefde in het pand.” „Het is verbazingwekkend dat er zoveel naar boven is gekomen.”
Dat komt ook omdat vorige en huidige eigenaars zich openstelden.
„Dat is bijzonder, want vaak zijn bronnen uit de twintigste eeuw door privacy nog niet openbaar. Daardoor heb ik de meest recente bewoners kunnen herleiden aan de hand van gesprekken”, legt Van Loon uit. „
Zo kon ik het hele verhaal tot op de dag van vandaag traceren.”
Bron: Arjan van Loon, Panden en Standen in Geertruidenberg. Markt 11 (Geertruidenberg, 2025).
Digitalisering en Wiki opmaak: Terry van Erp
