Brontekst bekijken van Unico Wilhelm van Wassenaer Obdam

[[Bestand:Unico Wilhelm van Wassenaer Obdam (1692-1766), 1745, Georges Desmarées.jpg|thumb|Unico Wilhelm van Wassenaer Obdam door George de Marees]]

'''Unico Wilhelm rijksgraaf van Wassenaer Obdam''' ([[Delden (Overijssel)|Delden]], [[30 oktober]] [[1692]] - [[Den Haag]], [[9 november]] [[1766]]) was een Nederlandse [[diplomaat]], bestuurder en [[componist]]. Daarbij gold hij als een uitstekend organisator bij de sanering van de [[Ridderlijke Duitsche Orde, Balije van Utrecht|Balije Utrecht]] van de [[Duitse Orde]].

== Levensloop ==
=== Algemeen ===
Unico Wilhelm van Wassenaer Obdam, [[rijksgraaf]] van het Heilige Roomse Rijk, was de vijfde zoon van de edelman en diplomaat [[Jacob II van Wassenaer Obdam]] en van [[Adriana Sophia van Raesfelt|Adriana Sophia van Raesfelt tot Twickel]] en kleinzoon van admiraal [[Jacob van Wassenaer Obdam]].
Zijn grootouders Van Raesfelt van moederszijde, bewoonden in de winter een huis aan het [[Noordeinde (Den Haag)|Noordeinde]] te Den Haag en in de zomermaanden kasteel [[Twickel]] bij [[Delden (Overijssel)|Delden]]. Muziekonderricht kreeg hij vermoedelijk van [[Quirinus van Blankenburg]] in Den Haag.

Hij was lid van de Overijsselse, later van de Hollandse [[Ridderschap (instituut)|Ridderschap]], gecommitteerde ter [[Staten-Generaal van de Nederlanden|Staten-Generaal]], [[heemraad|hoogheemraad]] van het [[Hoogheemraadschap van Delfland]], raad ter [[admiraliteit]] van Rotterdam, bewindhebber van de [[Vereenigde Oost-Indische Compagnie|VOC]] ter kamer Hoorn en Enkhuizen, [[ambassadeur|gezant]] naar Frankrijk en landcommandeur van de Duitse Orde.

Na zijn studie rechten aan de Universiteit [[Leiden]] ondernam hij studiereizen door heel Europa. Daardoor bouwde hij een [[Sociaal netwerk|netwerk]] op in de hoogste kringen. Hij kwam in contact met Hertog [[Frederik Lodewijk van Württemberg-Winnental|Friedrich Ludwig von Württemberg]], aan wie hij drie [[sonate]]s voor [[blokfluit]] en continuo opdroeg. In 1723 huwde hij Dodonea Lucia [[van Goslinga]], dochter van [[Sicco van Goslinga]]. Zij schonk hem vijf kinderen, waaronder Jacob Jan en [[Carel George van Wassenaer Obdam|Carel George]] (1733-1800).

Na het overlijden van zijn broer [[Johan Hendrik van Wassenaer Obdam|Johan Hendrik]] (1683-1745) erfde Unico Wilhelm diens goederen, waaronder [[Paleis Kneuterdijk]] en [[Huis Zuidwijk|Zuidwijk]].

Rond de helft van de achttiende eeuw vervulde Van Wassenaer enkele diplomatieke missies als ambassadeur en "minister" van de [[Republiek der Verenigde Provinciën]], onder meer in [[Rijksstad Keulen|Keulen]] en Frankrijk. Aldaar componeerde hij het motet ''Nunc dimittis''. Vanaf 1753 trad hij in functie als [[coadjutor]] van de [[Duitse Orde]] in de Calvinistische Balije Utrecht.

=== Landcommandeur Balije Utrecht ===
Als coadjutor (1753) en later [[landcommandeur]] van de [[Ridderlijke Duitsche Orde in de protestantse Balije Utrecht]] hervormde Unico Wilhelm van Wassenaer de Duitse Orde en herstelde hij de economische en organisatorische grondslag van deze [[charitatieve instelling]].<br />
Het initiatief tot de reorganisatie werd in september 1753 door Van Wassenaer genomen tijdens een [[kapittel]]vergadering waar hij tot coadjutor van de [[balije]] werd verkozen. Daar gaf hij een analyse van de zorgelijke toestand, te weten: financiële wanorde, verval van het bezit en een gebrekkige organisatie.
De aangestelde commissie kwam bij de volgende kapittelvergadering in 1756 met het voorstel tot centralisatie van het beheer in de landcommanderij in Utrecht, tot goed beheer van bezit, afstoting verlieslatende delen en de aanstelling van een [[Rentmeester (beroep)|rentmeester]]-generaal als beheerder van de geldelijke middelen. De benoeming van deze rentmeester-generaal met [[secretaris]] volgde in 1762. De rentmeester-generaal en de secretaris zorgden voor de dagelijkse gang van zaken, in overleg met de [[landcommandeur]] waarbij elk jaar samen met enkele commissieleden de stukken werden gecontroleerd en besluiten werden genomen die door de kapittelvergaderingen werden bekrachtigd.
De commandeurs verloren hun inkomsten uit de commanderij maar kregen in ruil een vastgesteld [[traktement]]. Doordat de opvolging door de coadjutor een automatisme werd, nam de macht van de [[landcommandeur]] toe. Ook de controle door de [[Staten van Utrecht]] nam af. De toelating van nieuwe leden kwam geheel in eigen hand, waarbij de controle op [[adel]]lijke [[Kwartierstaat|kwartieren]] en kerkelijke gereformeerde binding strenger werd.<br />
De reorganisatie onder leiding van rentmeester-generaal [[Dirk Gijsbert Cazius]] was succesvol.

Door de hoge [[pacht]]inkomsten en de opbloei van de landbouw in de [[Republiek der Verenigde Nederlanden]] na 1765 liepen de batige saldi steeds verder op. De opbrengsten werden door de Balije als een goede huisvader deels belegd, deels in kas gehouden en deels uitgekeerd aan de kapittelleden. Ook de secretaris en de rentmeester deelden in de winst.

Aan de vooravond van de revolutieperiode was de balije Utrecht krachtig georganiseerd met gezonde financiën en werd goed beheerd. Daarbij stonden de leden als politicus of militair in het hart van de samenleving.

=== Van Wassenaer als componist ===
De bestuurder Van Wassenaer was muzikaal zeer getalenteerd, maar liep daarmee niet te koop, omdat dat in zijn [[aristocratie|aristocratisch]] milieu niet als een bijzonder passende bezigheid werd beschouwd. Daardoor werd het mogelijk dat door hem geschreven stukken aan anderen werden toegeschreven. Hij was componist van de ''[[Concerti Armonici]]'' die hij schreef tussen 1725 en 1740. Deze concerten werden gepubliceerd in 1740 door de Italiaanse violist [[Carlo Ricciotti]] (1681–1756), aan wie de concerten aanvankelijk werden toegeschreven. Van Wassenaer is daarom ook wel ''"the mystery composer"'' genoemd.

De Poolse componist [[François Lessel]] (1780?-1835) schreef de concerten ten onrechte toe aan [[Giovanni Battista Pergolesi]]. De stijl van de concerten is namelijk Italiaans, volgens Romeinse traditie geschreven met vier vioolpartijen en elk bestaat uit vier delen in plaats van de Venetiaanse drie delen, wat destijds gebruikelijker was; ze zijn vergelijkbaar met het werk van [[Pietro Locatelli]].
In 1979 werd een handschrift gevonden van de zes concerten in de archieven van [[Kasteel Twickel]], met het opschrift ''Concerti Armonici''. Hoewel er geen muziekhandschrift van Van Wassenaer zelf werd gevonden, bevat het de gedrukte partituur met een handgeschreven inleiding van Van Wassenaer, luidend: "Partition de mes concerts gravez par le Sr. Ricciotti" (partituur van mijn concerten, gedrukt door Dhr. Ricciotti). Onderzoek van de musicoloog [[Albert Dunning]]<ref>Dunning, A., Count Wilhelm van Wassenaer and the Concerti Armonici, N.I.A.S., {{ISBN|9789071093531}}</ref> heeft vervolgens op overtuigende wijze aangetoond dat de ''Concerti Armonici'' van de hand van Van Wassenaer zijn. Het Concerto Nr. 4 in G Majeur werd in een bewerking voor koperensemble op 15 september 2009, [[Prinsjesdag]], door leden van het [[Residentie Orkest]] uitgevoerd tijdens de Verenigde Vergadering der [[Staten-Generaal van de Nederlanden|Staten-Generaal]] in de [[Ridderzaal]] in [[Den Haag]]. Het stuk werd opnieuw ten gehore gebracht op Prinsjesdag 2013, 17 september, in de Verenigde Vergadering waarin [[Koning Willem-Alexander]] zijn eerste [[troonrede]] voorlas.

Van Wassenaers drie [[sonate]]s voor [[blokfluit]] en [[basso continuo]] werden pas begin jaren negentig ontdekt. Voor die tijd had men ''Wassenaer'' als ''Wallenaer'' gelezen.

== Externe links ==
* Biografie op [https://www.wassenaer.net/index.php/familieleden/61-unico-wilhelm-van-wassenaer-obdam-1692-1766 www.wassenaer.net]
* [http://www.wieiswieinoverijssel.nl/zoekresultaten/p2/151 Biografie op wieiswieinoverijssel.nl]

{{Appendix}}
{{Bibliografische informatie}}

{{DEFAULTSORT:Wassenaer, Unico}}
[[Categorie:Barokcomponist]]
[[Categorie:Heemraad]]
[[Categorie:Huis Wassenaer|Unico]]
[[Categorie:Nederlands componist]]
[[Categorie:Nederlands diplomaat]]
[[Categorie:Politicus in de Verenigde Provinciën]]
[[Categorie:VOC-bestuurder]]
[[Categorie:Adel in de Nederlanden in de 18e eeuw]]
[[Categorie:18e-eeuws componist]]