Brontekst bekijken van Tapijt van Bayeux

[[Bestand:Bayeux_Tapestry_scene55_William_Hastings_battlefield.jpg|thumb|Deel van het tapijt van Bayeux]]
[[Bestand:Tapestry of bayeux10.jpg|thumb|[[Komeet Halley]], rechts boven afgebeeld, werd gezien als een [[Omen (voorteken)|omen]]]]

Het '''tapijt van Bayeux''' is een [[borduurwerk]] van 70 meter lang en 50&nbsp;cm hoog, dat de geschiedenis uitbeeldt van de [[Slag bij Hastings]] in [[1066]]. Hierbij viel [[Willem de Veroveraar]] vanuit [[Normandië]] [[Engeland]] binnen en versloeg hij de Angelsaksische koning [[Harold II van Engeland|Harold]]. Het tapijt is vernoemd naar de stad [[Bayeux (Frankrijk)|Bayeux]] in [[Frankrijk]] en werd vermoedelijk vervaardigd in 1068.

== Techniek ==
Het tapijt is geen vloerkleed, het is bedoeld om aan de wand te hangen. Het tapijt is gemaakt door een [[linnen]] ondergrond te borduren met gekleurde wol en [[goudborduren|goudborduurwerk]]. Hoewel het door de tand des tijds hier en daar beschadigd is en op vele plaatsen is gerepareerd, is het over het geheel genomen zeer goed bewaard gebleven.

De vlakvulling in het borduurwerk is grotendeels uitgevoerd in een speciale steek, die [[Bayeuxsteek]] genoemd wordt.

== Inhoud ==
Het wandkleed stamt uit de tijd kort na de slag van Hastings, mogelijk een paar jaar later, en is een belangrijke bron van geschiedkundige informatie, ook over wapens, kleding, zeden en gewoonten uit die tijd.

Het kleed laat zich lezen als een soort [[stripverhaal]] ''avant la lettre'': in een groot aantal scènes worden de voorgeschiedenis, inscheping, landing, en de slag bij Hastings zelf behandeld. Er staat ook een beknopte Latijnse uitleg bij. Een van de beroemdste scènes is degene die lange tijd is benoemd als die waarin koning Harold een pijl in zijn oog krijgt en sneuvelt. Onderzoek heeft echter aangetoond dat de figuur die meer waarschijnlijk als Harold moet worden geïdentificeerd, degene is die rechts naast de Normandische krijger met paard op de grond valt en tevens het Angelsaksische teken van koninklijke waardigheid, de tweehandbijl of [[Deense bijl]] laat vallen.

{{Panorama|Tapisserie de Bayeux 31109.jpg|30000px|Het gehele tapijt, gebruik de schuifbalk om het te bekijken}}

Het is waarschijnlijk dat er een aantal meters aan het eind ontbreken waarin Willem in [[Westminster Abbey]] tot koning van Engeland wordt gekroond.

Het tapijt van Bayeux toont een [[komeet]] die in 1066 verscheen. Dat kan heel goed de [[Komeet Halley]] zijn geweest. Het zou hier om de oudste nog bekende waarneming van de komeet in Europa gaan.

== Opdrachtgever en politieke betekenis ==
Er wordt wel gedacht dat het tapijt is gemaakt om tijdgenoten ervan te overtuigen dat de Normandische invasie van Engeland gerechtvaardigd was,<ref name=":0">{{Citeer web|url=http://www.geschiedenisbeleven.nl/de-losse-draden-van-het-tapijt-van-bayeux/|titel=De losse draden van het tapijt van Bayeux - Geschiedenis Beleven|bezochtdatum=2018-01-19|werk=www.geschiedenisbeleven.nl|taal=nl|archiefurl=https://web.archive.org/web/20180119235028/http://www.geschiedenisbeleven.nl/de-losse-draden-van-het-tapijt-van-bayeux/|archiefdatum=2018-01-19|dodeurl=nee}}</ref> maar er zijn verschillende andere theorieën.

Een theorie is dat [[Eustaas II van Boulogne]] (ca.1020-1088), die op het tapijt is afgebeeld, opdracht zou hebben gegeven. Hij werd tijdens de slag verslagen toen hij een kasteel van de halfbroer van Willem de Veroveraar, [[Odo van Bayeux|Odo]] (1036-1097) probeerde te veroveren. Mogelijk heeft hij opdracht gegeven om het tapijt te maken, als toenadering naar de Normandiërs.
[[Bestand:Odo bayeux tapestry detail.jpg|miniatuur|Afbeelding van Odo]]
Ook kan genoemde Odo opdracht hebben gegeven. Odo was een halfbroer van Willem. Na de overwinning werd hij tot Graaf van [[Kent (graafschap)|Kent]] benoemd, om de glorieuze overwinning in herinnering te houden. De meeste historici zien Odo als opdrachtgever.<ref name=":0" />

Een andere theorie is dat Angelsaksische borduursters bij het werken aan het tapijt er geheime boodschappen in hebben verborgen. In de stroken onder en boven de historische afbeeldingen staan namelijk vele fabels en andere taferelen afgebeeld. Deze afbeeldingen zouden een toelichting kunnen geven op het middenstuk. De [[fabel]] [[van de vos en de kraai]] (van [[Aesopus|Aesopos]]) is drie keer afgebeeld. De slimme vos weet met een list een lekker stuk kaas van de kraai af te troggelen. Mogelijk staan de vos en de kraai voor de twee hoofdpersonen van de slag, maar men weet niet wie dan de slimste van de twee is geweest.

Ook in de eenentwintigste eeuw is de politieke betekenis nog groot. Het tapijt beeldt het ontstaan van Engeland af. Sinds 1066 is het eiland niet meer binnengevallen, laat staan veroverd door buitenlanders, met uitzondering van de machtsovername van [[Willem III van Oranje]] in 1688.<ref name=":1">{{Citeer web|url=https://www.volkskrant.nl/buitenland/emmanuel-macron-paait-theresa-may-met-tapijt-van-bayeux-maar-bedrijft-daarmee-keiharde-politiek~a4559376/|titel=Emmanuel Macron paait Theresa May met tapijt van Bayeux, maar bedrijft daarmee keiharde politiek - Buitenland - Voor nieuws, achtergronden en columns|bezochtdatum=2018-01-19|auteur=Patrick van IJzendoorn|werk=De Volkskrant|taal=nl|archiefurl=https://web.archive.org/web/20180119035918/https://www.volkskrant.nl/buitenland/emmanuel-macron-paait-theresa-may-met-tapijt-van-bayeux-maar-bedrijft-daarmee-keiharde-politiek~a4559376/|archiefdatum=2018-01-19|dodeurl=nee}}</ref> Ten tijde van de onderhandelingen over de [[Brexit]] in 2018 bood de Franse president [[Emmanuel Macron|Macron]] aan de Britse premier [[Theresa May|May]] aan om het tapijt tijdelijk uit te lenen.<ref name=":1" /><ref>{{Wikinewslink|Tapijt van Bayeux wordt uitgeleend aan het Verenigd Koninkrijk}}</ref> De twee leiders probeerden op die manier de altijd delicate verhouding tussen de twee landen te verbeteren.

==Het tapijt door de eeuwen heen==
Het tapijt van Bayeux maakt deel uit van de schat van de kathedraal van Bayeux. Het heeft vele gevaren doorstaan; zo waren er de branden in de [[12e eeuw]], plunderingen en vernielingen tijdens de [[Honderdjarige Oorlog]], de godsdienstoorlogen en de [[Franse Revolutie]].

In november [[1803]] werd het tapijt voor het eerst uit Bayeux gehaald en van 6 december tot 18 februari 1804 tentoongesteld in het [[Louvre]]. Daarna kwam het weer terug naar Bayeux, om daar sinds [[1842]] tentoongesteld te worden. In 1870 werd het tapijt gerestaureerd. Tijdens de [[Tweede Wereldoorlog]] werd het veilig bewaard in het [[kasteel van Sourches]] (departement Sarthe). Na wederom een tussenstop in het Louvre gemaakt te hebben, keerde het in maart [[1945]] terug naar Bayeux.

Sinds 1983 is het tapijt te bezichtigen in een speciaal daarvoor ingerichte gang in het voormalige Groot-Seminarie, een groot bouwwerk uit de [[17e eeuw]]. Een nieuwe restauratie is gepland vanaf 2024 en tegelijk zal een nieuwe museumruimte worden gebouwd, waarvan de opening verwacht wordt in 2026.<ref>{{fr}} Tapisserie de Bayeux: un chef d'oeuvre sous surveillance, Détours en France, april 2022, pp. 76-76</ref>

==Varia==
Het Tapijt van Bayeux vormde de inspiratie voor het Nederlandse [[Tapijt van Vlaardingen]] dat eind 2019 werd voltooid ter herdenking aan de [[Slag bij Vlaardingen (1018)|Slag bij Vlaardingen]] die eveneens in de 11e eeuw plaatsvond.

In de Victoriaanse tijd is er een 1 op 1 kopie van het tapijt vervaardigd om de Engelse bevolking de mogelijkheid te geven het tapijt binnen Engeland te aanschouwen. Het 70 meter lange doek is tentoongesteld in het museum van Reading.

In het Gelderse Groesbeek hangt een kopie op schaal (38 meter lang) van het tapijt in het atelier van Toos Zegers-Koenders.<ref>{{Citeer nieuws |achternaam=Klaassen |voornaam=Leo |titel=Toos (81) borduurt het beroemde Tapijt van Bayeux na: ‘Als ze die oude wegdoen, mogen ze deze hebben’ |url=https://www.gelderlander.nl/berg-en-dal/toos-81-borduurt-het-beroemde-tapijt-van-bayeux-na-als-ze-die-oude-wegdoen-mogen-ze-deze-hebben~a874d542 |werk=de Gelderlander |datum=2023-11-25 |bezochtdatum=2024-01-10}}</ref> Mevrouw Zegers heeft twee jaar aan deze kopie gewerkt en was 81 jaar oud toen de kopie klaar was.<ref>{{Citeer nieuws |achternaam=Klaassen |voornaam=Leo |titel=Tapijt van Bayeux in Breedeweg: het loopt al weken storm bij Toos op zolder |url=https://www.ad.nl/berg-en-dal/tapijt-van-bayeux-in-breedeweg-het-loopt-al-weken-storm-bij-toos-op-zolder~a75f66e5 |werk=AD |datum=2024-01-04 |bezochtdatum=2024-01-10}}</ref> De kopie kan tijdens de openingstijden van het atelier bezichtigd worden.<ref>{{Citeer web |url=https://www.ikonenatelier.nl/openingstijden.html |titel=Openingstijden |achternaam=Zegers |voornaam=Evert |bezochtdatum=2024-01-10 |werk=Ikonenatelier Toos Zegers-Koenders |taal=nl-NL}}</ref>

== Externe links ==
* [https://www.youtube.com/watch?time_continue=38&v=LtGoBZ4D4_E Animatie van het tapijt]
* {{en}} [https://www.bayeuxmuseum.com/en/the-bayeux-tapestry/discover-the-bayeux-tapestry/explore-online/ ''Explore the Bayeux Tapestry'']
* {{en}}{{fr}} [https://www.bayeuxmuseum.com/ Website Bayeux Museum]

{{Appendix}}
{{Bibliografische informatie}}

[[Categorie:Geschiedenis van Engeland]]
[[Categorie:Geschiedenis van Normandië]]
[[Categorie:Stripverhaal]]
[[Categorie:Heraldisch document]]
[[Categorie:Kunst in Frankrijk]]
[[Categorie:Bayeux]]
[[Categorie:Documentair werelderfgoed in Frankrijk]]
[[Categorie:Wandtapijt]]