Brontekst bekijken van Jonny Heykens

{{Infobox artiest
| naam                 = Jonny Heykens
| afbeelding           = Jonny Heykens 1932.jpg
| onderschrift         = 
| volledige naam       = Johannes Jacobus Heykens 
| alias                =
| bijnaam              = 
| bijnamen             = 
| geboren              = [[Groningen (stad)|Groningen]], [[24 september]] [[1884]]
| overleden            = [[Hilversum]], [[28 juni]] [[1945]]
| land                 = {{NL}}
| jaren-actief         = 
| genre                = 
| beroep               = muzikant
| instrument           = viool
| zangstem             = 
| invloed              = 
| label                = 
| acts                 = 
| gerelateerd          = 
| bekende instrumenten = 
| portaal              = Muziek
| website              = 
| RKD                  =
| allmusic             = 
| myspace              = 
| lastfm               = 
}}
'''Johannes Jacobus Heykens'''  ([[Groningen (stad)|Groningen]], [[24 september]] [[1884]] - [[Hilversum]], [[28 juni]] [[1945]]) was een Nederlandse [[violist]], [[componist]] en orkestleider, die bekend werd als [[Collaboratie|collaborateur]] in de Tweede Wereldoorlog.

== Levensloop ==
[[File:Op_de_hoek_van_de_straat_staat_een_Nederlander.ogg|thumb|''Op de hoek van de straat'' (1941). <br>Tekst [[Jacques van Tol|Paulus de Ruiter]], <br>muziek Jonny Heykens]]
Jonny Heykens studeerde in Groningen bij [[Christiaan Poortman]] en [[Kor Kuiler]], in [[Keulen (stad)|Keulen]] bij [[Bram Eldering]], in [[Leipzig]] bij [[Max Reger]] en in [[Brussel (stad)|Brussel]] bij [[Eugène Ysaÿe]]. Al op zijn zeventiende was hij [[concertmeester]] van de [[Dortmund]]er Philharmoniker. Daarna speelde hij in diverse andere orkesten. Hij startte in 1914 zijn eigen orkest in Groningen, dat na de [[Eerste Wereldoorlog]] vaak optrad in Duitsland, waar hij zeer veel succes had. Hij schreef [[lichte muziek]], vooral orkeststukken, liedjes en muziek voor [[Theater (kunstvorm)|theater]]. In 1920 componeerde hij twee [[Serenade (muziekstuk)|serenades]] op. 21 die wereldwijd populair werden, vooral de eerste, ''Ständchen''.

Vanaf 1931 woonde hij weer in Groningen en vanaf 1934 in [[Arnhem]]. Hij was op de radio te horen met het [[AVRO]]-kamerorkest, maar toen hij lid werd van de [[Nationaal-Socialistische Beweging|NSB]] verbrak de AVRO het contact met hem. Tijdens de [[Nederland in de Tweede Wereldoorlog|Duitse bezetting van Nederland]] droeg hij zijn sympathieën voor de [[nazi]]'s openlijk uit. Hij kwam terug op de radio – voor de gelijkgeschakelde [[Nederlandsche Omroep]] – en werd leider van de 'ondervakgroep lichte muziek' van de [[Nederlandsche Kultuurkamer]]. Hij trad op bij nazi-feesten en uitte in de pers zijn bewondering voor [[Adolf Hitler]]. Zijn veelgespeelde ''Ständchen'' werd daardoor een mikpunt van spot. Op [[Radio Oranje]], de zender van de [[Londens kabinet|Nederlandse regering in ballingschap]], werd het gezongen door [[Jetty Paerl]] van het cabaret ''De Watergeus'', met de tekst:
:Op de hoek van de straat staat een[[Farizeeën#Hedendaags taalgebruik|farizeeër]], 
:’t Is geen man, ook geen vrouw, maar een NSB'er.
:Met een krant in zijn hand staat hij daar te venten. 
:Verkoopt zijn ''[[Volk en Vaderland]]'' voor zes losse centen.
In [[Geschiedenis van Japan#Tweede Wereldoorlog|Japan]] werd ''Ständchen'' in 1943 gekozen tot [[herkenningsmuziek]] van een radioprogramma voor de strijdkrachten aan het front. Ook in Japanse treinen werd een deel van de melodie jarenlang als [[Tune (geluid)|tune]] gebruikt.

Jonny Heykens werd na de [[Bevrijding van de Duitse bezetting in Nederland|bevrijding]] als collaborateur opgepakt. Hij stierf enkele weken later in detentie in [[Hilversum]]. Door de beladen associaties wordt zijn muziek in Nederland niet meer gespeeld, in het buitenland soms wel.

== Externe links ==
*[https://www.poparchiefgroningen.nl/personen/jonny-heykens Poparchief Groningen]
*[https://www.youtube.com/watch?v=Ph3iGB_dwYQ Opname Jetje van Oranje] (met licht afwijkende tekst)
*[https://www.muziekschatten.nl/page/96350/jonny-heykens-van-gevierd-naar-veroordeeld Jonny Heykens: van gevierd naar veroordeeld] (biografie op Muziekschatten.nl)

== Bronnen ==
*[[Dick Verkijk]]: ''Radio Hilversum, 1940-1945. De omroep in de oorlog''. [[De Arbeiderspers]], Amsterdam, 1974, p.&nbsp;162.
*[https://books.google.nl/books?id=nUQmsfyctPcC&pg=PA141&lpg=PA141&dq=jonny+heykens+nsb&source=bl&ots=ggppk50qL3&sig=kH1um5MUz41t2yqlQV3TWBdWnUI&hl=nl&sa=X&ved=0ahUKEwj6krmQ37vZAhXDPFAKHUOGAUYQ6AEIPDAE#v=onepage&q=jonny%20heykens%20nsb&f=false Jeroen Dewulf: ''Spirit of Resistance: Dutch Clandestine Literature During the Nazi Occupation''.] Camden House, Rochester, New York, 2010, p.&nbsp;141. ISBN 978-1-57113-493-6
*[https://web.archive.org/web/20180224112842/http://bibliotheek.eyefilm.nl/bibis/other/Cinema%20en%20Theater/1943/Cinema%20en%20Theater_1943_005_r.pdf Artikel in het (Duitsgezinde) Cinema & Theater nr. 5, 1943, p. 15.] 
*{{Citeer Algemene muziek encyclopedie|4|251}} noemt hem Johnny Heykens, overleden 28 maart 1945

{{Bibliografische informatie}}

{{DEFAULTSORT:Heykens, Jonny}}
[[Categorie:Nederlands componist]]
[[Categorie:Nederlands violist]]
[[Categorie:Nederlands orkestleider]]
[[Categorie:NSB-lid]]
[[Categorie:Nederlands collaborateur in de Tweede Wereldoorlog]]