Brontekst bekijken van Dordrecht

{{Zie dp}}
{{Infobox gemeente Nederland
| naam                  = Dordrecht
| foto0                 = {{afbeelding multi
  | total_width              = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border                   = infobox
  | perrow                   = 1/2/1
  | caption_align            = center
  | image1                   = Dordrecht luchtfoto 01.jpg
  | caption1                 = Uitzicht over Dordrecht, met de [[Grote of Onze-Lieve-Vrouwekerk (Dordrecht)|Grote Kerk]]
  | image2                   = Dordrecht Grachten 1.jpg
  | caption2                 = Pottenkade
  | image3                   = Dordrecht, het stadhuis RM13650 IMG 6830 2023-06-11 13.38.jpg
  | caption3                 = [[Stadhuis van Dordrecht|Stadhuis]]
  | image4                   = Augustijnenkamp, 3311 Dordrecht, Netherlands - panoramio (2).jpg
  | caption4                 = Augustijnenkamp
  }}
| bestandsnaam vlag     = Flag of Dordrecht.svg
| vlagartikel           = Vlag van Dordrecht
| bestandsnaam wapen    = Dordrecht wapen.svg
| wapenartikel          = Wapen van Dordrecht
| locatie               = LocatieDordrecht
| provincie             = {{NL-vlag|Zuid-Holland}}
| burgemeester          = [[Peter van der Velden (politicus)|P.A.C.M. van der Velden]] ([[Partij van de Arbeid (Nederland)|PvdA]], [[waarnemend burgemeester|wnd.]])<ref name=":0">[https://cms.dordrecht.nl/Inwoners/Overzicht_Inwoners/Nieuws_bekendmakingen_en_pers/Nieuwsarchief/2024/juli/Peter_van_der_Velden_waarnemend_burgemeester Peter van der Velden waarnemend burgemeester], Gemeente Dordrecht, 10 juli 2024. [https://web.archive.org/web/20240711100413/https://cms.dordrecht.nl/Inwoners/Overzicht_Inwoners/Nieuws_bekendmakingen_en_pers/Nieuwsarchief/2024/juli/Peter_van_der_Velden_waarnemend_burgemeester Gearchiveerd] op 11 juli 2024.</ref>
| hoofdplaats           = '''Dordrecht'''
| naam inwoner          = Dordtenaar
| bijnaam               = Schapekop
| lat_deg               = 51
| lat_min               = 48
| lon_deg               = 4
| lon_min               = 40
| detailkaart           = Gem-Dordrecht-OpenTopo.jpg
| detailkaartbijschrift = Topografische gemeentekaart van Dordrecht,<br />per juli 2023
| verkeersader          = {{Pictogram weg Nederland A-weg|16}}, {{Pictogram weg Nederland N-weg|3}}, {{Pictogram weg Nederland A-weg|15}}
| netnummer             = 078
| postcode              = 3300-3329
| COROP                 = [[Zuidoost-Zuid-Holland]]
| CBS                   = 0505
| website               = [http://www.dordrecht.nl/ www.dordrecht.nl]
}}
[[Bestand:Schipdordt.jpg|miniatuur|Scheepvaart bij Dordrecht in de 17<sup>e</sup> eeuw]]

'''Dordrecht''' is met {{Statistiek gemeente Nederland inwoners|0505}} inwoners ({{Statistiek gemeente Nederland inwoners|TXT=Year}}) de vijfde gemeente van de Nederlandse provincie [[Zuid-Holland]]. Dordrecht maakt deel uit van de grootstedelijke [[agglomeratie]] [[Drechtsteden]] die ongeveer 280.000 inwoners telt. De stad ligt op de plaats waar de [[Merwede]] zich splitst in de [[Noord (rivier)|Noord]] en de [[Oude Maas]]. De gemeente Dordrecht omvat het gehele [[Eiland van Dordrecht]]. De bewoners van Dordrecht noemen hun stad veelal ''Dordt''.

Dordrecht is de oudste stad van Holland en kent een lange geschiedenis. Dordrecht werd [[Geschiedenis van Dordrecht|voor het eerst bij naam vermeld]] in een tekst uit de twaalfde eeuw, toen de nederzetting nog werd aangeduid als ''Thuredrech''. Al vóór 1200 kreeg Dordrecht [[stadsrechten]] die in 1205 werden aangevuld en in 1220 door graaf [[Willem I van Holland|Willem I]] met belangrijke artikelen werd uitgebreid. Vanaf die tijd ontwikkelde de stad zich als belangrijke handelsstad en [[stapelplaats]] en was het een van de zes grote steden van [[Graafschap Holland|Holland]]. Er vond een levendige handel plaats in onder meer hout, graan en wijn. Tegen het eind van de middeleeuwen nam het belang van de stad af, en overvleugelden andere steden Dordrecht. De goed bewaarde 17<sup>e</sup> en 18<sup>e</sup> eeuwse huizen en gebouwen in de historische [[binnenstad (Dordrecht)|binnenstad]] aangevuld met wat er in de 19e eeuw nog werd gebouwd herinnert nog altijd aan dit rijke verleden. Uit de middeleeuwen is, behalve de ligging aan de Thuredrith, weinig bewaard gebleven.

Dordrecht kent meer dan 900 [[Lijst van rijksmonumenten in Dordrecht|rijksmonumenten]] en zo'n 1000 gemeentelijke monumenten en twee beschermde stadsgezichten: de binnenstad en de 19e eeuwse schil. Langs de oude binnenstadhavens staan historische koopmanshuizen. Bijzonder zijn de circa vijftig huizen met [[Dordtse gevel]], een eigen geveltype dat in de 16e eeuw werd ontwikkeld als meesterproef van het metselaarsgilde. Het in de twintigste eeuw ontworpen [[Statenplein (Dordrecht)|Statenplein]] is het commerciële middelpunt van de stad. Dordrecht beschikt daarnaast over drie politiebureaus, twee brandweerkazernes, een ziekenhuis ([[Albert Schweitzer Ziekenhuis]]) en een gevangenis ([[Gevangenis Dordrecht]]).

== Geschiedenis ==
{{Zie hoofdartikel|Geschiedenis van Dordrecht}}
De stad ontstond rond het jaar 1000 als nederzetting aan de rivier de Thuredrith in een klei-op-veengebied tussen de Merwede en de Maas. De Thuredrith was een verbinding tussen de rivier de Dubbel en de Merwede. ''Thuredrith'' is via Durthric in de loop der tijd veranderd in Dordrecht. De oudste vermelding van de stad dateert van rond 1120 toen in de [[Annalen van Egmond]] het sneuvelen van [[Dirk IV van Holland|Graaf Dirk IV]] in 1049 'in Dordrecht' (''apud Thuredrech'') werd beschreven.

De Hollandse graaf [[Willem I van Holland|Willem I]] bevestigde in 1220 de [[stadsrechten]] van Dordrecht, nadat rond 1195 en 1205 al eerdere keuren waren gegeven. De van oudsher concurrerende stad [[Geertruidenberg (plaats)|Geertruidenberg]], die in 1213 marktrechten en wat andere vrijheden van de Hollandse graaf had gekregen, is dus ondanks claims van de Brabanders later stad geworden dan Dordrecht.<ref>{{aut|Henk 't Jong}} (2020) [https://www.omniboek.nl/boek/de-oudste-stad-van-holland De oudste stad van Holland. Opkomst en verval van Holland 1000-1421]. Utrecht: Uitgeverij Omniboek. {{ISBN|9789401916882}}. [https://web.archive.org/web/20230327012914/https://www.omniboek.nl/boek/de-oudste-stad-van-holland/ Gearchiveerd] op 27 maart 2023.</ref> Door haar strategische ligging en het verkrijgen van [[stapelrecht]] in 1299 en 1355 ontwikkelde de stad zich tot een belangrijke [[stapelplaats]]. Dordrecht verhandelde vooral [[wijn]], [[hout (hoofdbetekenis)|hout]] en [[graan]]. In 1283 werd de [[Munt van Holland]] er gevestigd. Rond 1400 had de stad ruim 8000 inwoners, waarmee het de grootste en belangrijkste stad van het [[Graafschap Holland]] was.

In 1421 kwam Dordrecht ten gevolge van de [[Sint-Elisabethsvloed (1421)|Sint-Elisabethsvloed]], waarbij grote delen van het achterland ([[Grote Waard]]) voorgoed verdronken, op een eiland te liggen. Later werd dit via inpoldering uitgebreid tot het huidige [[Eiland van Dordrecht]], maar het oostelijke deel van de Grote Waard, de [[Biesbos]] is nooit meer ingepolderd.

[[Bestand:Synodedordrecht.jpg|160px|thumb|left|de [[Synode van Dordrecht]] (1618-1619)]]
In 1572 kwam te Dordrecht de [[Eerste Vrije Statenvergadering]] bijeen. Vertegenwoordigers van alle Hollandse steden erkenden [[stadhouder]] [[Willem van Oranje (hoofdbetekenis)|Willem I]], [[prins van Oranje (hoofdbetekenis)|prins van Oranje]], en steunden de opstand tegen de Spanjaarden. In 1618-1619 vond in Dordrecht, bolwerk van de [[reformatie]], de [[Synode van Dordrecht]] plaats, waarbij de [[remonstranten]] tegenover de [[contraremonstranten]] stonden en waar het besluit viel tot de Bijbelvertaling die in 1637 de [[Statenbijbel]] zou opleveren, de eerste officiële vertaling in de Nederlandse taal.

Tijdens het [[Eerste Stadhouderloze Tijdperk]] (1650-1672) werd [[Johan de Witt (hoofdbetekenis)|Johan de Witt]], zoon van mr. [[Jacob de Witt]], als raadspensionaris naar voren geschoven. Onder zijn leiding werd in 1654 vrede met Engeland gesloten waarbij de [[Akte van Seclusie]] werd opgenomen. Deze akte moest voorkomen dat de zoon van Willem II stadhouder zou worden. Op 20 augustus 1672 echter werden Johan en zijn broer [[Cornelis de Witt (hoofdbetekenis)|Cornelis de Witt]] in Den Haag [[lynchen|gelyncht]]. [[Willem III van Oranje|Willem III]], verdacht van het complot, werd datzelfde jaar stadhouder.

[[Bestand:Wijnstraat 1745 - Aart Schouman.jpg|thumb|De Wijnstraat in 1745, door [[Aart Schouman]]]]
Dordrecht voerde een scherp anti-stadhouderlijke koers. Op 26 juli 1783 werd het exercitiegenootschap "[[De Vrijheid (exercitiegenootschap)|De Vrijheid]]" opgericht. De [[Patriotten]] wilden de oude vrijheid heroveren op de Oranjes. Nederland was immers al ruim tweehonderd jaar een [[republiek (hoofdbetekenis)|republiek]], erfopvolging hoorde daar niet in thuis. Al snel volgden meerdere steden. Stadhouder [[Willem V van Oranje-Nassau|Willem V]] vluchtte uit Holland. Op 18 september 1787 echter capituleerde Dordrecht voor de troepen van de Pruisische koning Frederik Willem, de zwager van Willem V. De Oranjerestauratie werd met kracht ingezet en de democratische beweging weggevaagd. Willem V werd in zijn positie hersteld. In 1815 nam zijn zoon [[Willem I der Nederlanden|Willem I]], voorheen Willem VI, de titel [[Koning der Nederlanden]] aan.

Vanaf de 18<sup>e</sup> eeuw werd Dordrecht binnen Holland overschaduwd door [[Rotterdam]].

Door de eeuwen heen heeft Dordrecht een sleutelpositie ingenomen bij de verdediging van Holland, tot ver in de 20e eeuw was Dordrecht ook [[garnizoensstad]]. In de Benthienkazerne aan de Buiten Walevest langs de [[Oude Maas]] waren [[pontonnier]]s gestationeerd. Tijdens de [[mobilisatie]] van augustus 1939 werden er ook [[infanterie|infanteristen]] en [[artillerie|artilleristen]] naar Dordrecht gestuurd om het eiland te verdedigen.

In mei 1940 gaf luitenant-kolonel [[Josephus Adrianus Mussert]], een broer van [[Nationaal-Socialistische Beweging|NSB]]-leider [[Anton Mussert]], leiding aan de verdediging van Dordrecht tegen het Duitse leger. Nadat het Nederlandse leger de strijd tegen de Duitsers had opgegeven, werd Jo Mussert door Nederlandse soldaten gearresteerd voor vermeend hoogverraad en neergeschoten. Als gevolg hiervan overleed hij enkele uren later. In de [[Hongerwinter|winter van 1944-1945]] werden Dordrecht en omgeving het middelpunt van de strijd in de [[Tweede Wereldoorlog]]. De grens tussen bevrijd en bezet gebied lag toen bij het [[Hollandsch Diep]]. De [[Jodenvervolging in Dordrecht]] leidde tot 255 deportaties (met name naar [[Auschwitz (concentratiekamp)|Auschwitz]] en [[Sobibór (vernietigingskamp)|Sobibór]]). Veel Joodse inwoners werden opgepakt tijdens de grote razzia in november 1942. Van de gedeporteerden kwamen slechts 5 Joodse inwoners terug.

In 1970 werden de gemeente [[Dubbeldam]] (destijds ongeveer 10.000 inwoners) en het zuidelijke deel van de gemeente [[Sliedrecht]] bij de gemeente Dordrecht gevoegd, waardoor de gemeente het gehele [[Eiland van Dordrecht]] ging omvatten.

== Geografie ==
[[Bestand:Dordrecht 20040313.jpg|thumb|[[Drierivierenpunt|Drie-rivierenpunt]] met Dordrecht (rechts) vanuit de lucht. Ten noorden van de rivier ligt Papendrecht, ten westen Zwijndrecht.]]

=== Topografie en landschap ===
[[Bestand:Dordrecht-plaats-OpenTopo.jpg|thumb|''Topografisch kaartbeeld van Dordrecht (stad) e.o., dec. 2014. Klik op de kaart voor een vergroting.'']]
De stad Dordrecht ligt in het zuiden van Zuid-Holland op het [[Eiland van Dordrecht]], een gebied met een oppervlakte van ongeveer 9.000 [[hectare|ha]]<ref name="Raamplan">[https://web.archive.org/web/20110724173242/http://www.wielwijk.nl/Dordrecht/up/ZmpywmrHeB_raamplan_aanbiedingjan2006def.pdf Raamplan Eiland van Dordrecht], Gebiedscommissie Eiland van Dordrecht, december 2006</ref> dat in de huidige vorm is ontstaan door de [[Sint-Elisabethsvloed (1421)|Sint-Elisabethsvloed]] in 1421. Het gebied valt sinds de annexatie van de voormalige gemeente [[Dubbeldam]] in [[1970]] geheel binnen de grenzen van de gemeente, die een totale oppervlakte heeft van 99,45&nbsp;km².

Bij het oude centrum van Dordrecht komen drie rivieren samen: de [[Beneden-Merwede]], de [[Noord (rivier)|Noord]] en de [[Oude Maas]]. Dit [[Drierivierenpunt (Drechtsteden)|drierivierenpunt]] is het drukst bevaren waterknooppunt van [[Europa (werelddeel)|Europa]].<ref>[https://web.archive.org/web/20110716125624/http://www.stadsleven.com/Winters_in_Dordrecht.html Winters in Dordrecht], Stadsleven</ref> Het Eiland van Dordrecht wordt omringd door verschillende grote waterwegen: naast de Beneden-Merwede en de Oude Maas zijn dat de [[Nieuwe Merwede]], [[Hollandsch Diep|Hollands Diep]] en [[Dordtsche Kil]].

Het water in Dordrecht ligt over het algemeen iets onder [[Normaal Amsterdams Peil|NAP]], bijvoorbeeld −1,50 meter.<ref>[https://web.archive.org/web/20100806122841/http://www.platformfundering.nl/docs/bvfp_peil.doc Peil, NAP, maaiveld en dergelijke], BelangenVereniging FunderingsProblematiek, 6 mei 2001</ref> Het hoogste natuurlijke punt van het Eiland van Dordrecht is de Kop van de Oude Wiel met een hoogte van 2,60 meter boven NAP.<ref name="Raamplan" />
{{Tabel windroos
| titel = Aangrenzende gemeenten
| NW  = {{NL-vlag|Zwijndrecht}}
| N   = {{NL-vlag|Papendrecht}}
| NO  = {{NL-vlag|Sliedrecht}}
| W   = {{NL-vlag|Hoeksche Waard}}
| O   = {{NL-vlag|Altena}} (NB)
| ZW  = {{NL-vlag|Moerdijk}} (NB)
| Z   = {{NL-vlag|Drimmelen}} (NB)
| ONO = {{NL-vlag|Hardinxveld-Giessendam}}
}}

=== Natuur ===
Ten oosten van de stad ligt de [[Sliedrechtse Biesbosch]], ten zuiden de [[Dordtse Biesbosch]]. Deze nog steeds op het [[Eiland van Dordrecht]] gelegen gebieden vormen samen de [[Hollandse Biesbosch]], één natuur- en recreatiegebied. Via het pontje tussen de [[Kop van het Land]] en [[Werkendam (gemeente)|Werkendam]] is de rest van het [[Nationaal Park De Biesbosch]] toegankelijk. In de Hollandse Biesbosch bevindt zich het Biesboschcentrum Dordrecht van Natuur- en Recreatieschap De Hollandse Biesbosch.

=== Stadsindeling ===
De bebouwde kom van Dordrecht is opgedeeld in een negental wijken<ref>Wijkindeling volgens de gemeente Dordrecht. Het CBS houdt een andere, uitgebreidere indeling aan. Voorheen was de 19e-eeuwse schil bijvoorbeeld een aparte wijk</ref>:

{| class="wikitable sortable"
!wijknaam
!wijknr.
! class="unsortable"|buurten
|-

|[[Binnenstad (Dordrecht)|Binnenstad]]||1||Binnenstad, 19e-eeuwse schil, [[Noordflank]]
|-
|[[Het Reeland]]||2||[[Transvaalbuurt (Dordrecht)|Transvaalbuurt]], [[Indische buurt (Dordrecht)|Indische buurt]], [[Vogelbuurt (Dordrecht)|Vogelbuurt]], [[Land van Valk]]
|-
|[[De Staart (Dordrecht)|de Staart]]||3|| Noorderkwartier, Merwedepolder
|-
|[[Oud-Krispijn]]||4||[[Van Gogh-buurt]] / Componistenbuurt
|-
|[[Nieuw-Krispijn]]||5||Bloemenbuurt, Oranjebuurt
|-
|[[Stadspolders]]||6||[[Oudelandshoek]], Stadspolder, [[Vissershoek (Dordrecht)|Vissershoek]]
|-
|[[Wielwijk (Dordrecht)|Wielwijk]]||7||[[Zeehavenlaan]], Dordtse Hout
|-
|[[Crabbehof (wijk)|Crabbehof]]-[[Zuidhoven]]||8||
|-
|[[Sterrenburg (Dordrecht)|Sterrenburg]]||9||Sterrenburg 1, 2 en 3, Nieuw Groenhove (Wilgenwende)
|-
|[[Dubbeldam]]||10||[[Klein Dubbeldam]], Vissersdijk, [[De Hoven (Dordrecht)|De Hoven]]
|}

Daarnaast kent de gemeente een aantal buurtschappen en gehuchten:
* [[Kop van 't Land]] (buurtschap)
* [[Tweede Tol]] (gehucht)
* [[Wieldrecht]] (gehucht)
* [[Willemsdorp]] (buurtschap)
* [[Zuidpolder (Dordrecht)|Zuidpolder]]

== Demografie ==
In Dordrecht heeft circa 17% van de inwoners ten minste één ouder die in een 'niet-westers land' is geboren. Deze groepen zijn relatief jong, terwijl de bevolking waarvan beide ouders in Nederland zijn geboren in toenemende mate vergrijst. Een groot deel van de meer dan zesduizend inwoners van Dordrecht met een Turkse migratieachtergrond is afkomstig uit [[Kayapınar]].

{| class="wikitable"
|+Bevolkingssamenstelling<ref>[https://www.onderzoekcentrumdrechtsteden.nl/ Onderzoekcentrum Drechtsteden]. [https://web.archive.org/web/20230608074740/https://www.onderzoekcentrumdrechtsteden.nl/ Gearchiveerd] op 8 juni 2023.</ref>
|-
!'''Migratieachtergrond'''
! style="text-align:center;" |'''2005'''<ref>Samenstelling van de bevolking van Dordrecht per 1 januari 2005 volgens inventarisatie van het Sociaal Geografisch Bureau van Dordrecht</ref>
! style="text-align:center;" |'''2008'''<ref>Kerngegevens Dordrecht 1.1.2008, Onderzoekcentrum Dordrecht, opgehaald 21 oktober 2009</ref>
!2019<ref>{{Citeer web|url=https://ocd.buurtmonitor.nl//jive?workspace_guid=bfc0b745-c7eb-4eed-982b-97ca309c3831|titel=Buurtmonitor Dordrecht - Totaal aantal inwoners 2019|bezochtdatum=2019-12-14|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=|werk=ocd.buurtmonitor.nl|uitgever=|taal=|archiefurl=https://web.archive.org/web/20220407173810/https://ocd.buurtmonitor.nl//jive?workspace_guid=bfc0b745-c7eb-4eed-982b-97ca309c3831|archiefdatum=2022-04-07}}</ref>
|-
|Geen
| align="right" |86.594
| align="right" |86.611
|
|-
|'Westerse landen'
| align="right" |11.610
| align="right" |11.580
|
|-
|Turkije
| align="right" |6.113
| align="right" |6.326
|
|-
|Marokko
| align="right" |2.521
| align="right" |2.611
|
|-
|Suriname
| align="right" |2.759
| align="right" |2.796
|
|-
|Antillen
| align="right" |3.199
| align="right" |3.037
|
|-
|Overige 'niet-Westerse landen'
| align="right" |6.528
| align="right" |5.226
|
|-
|'''Totaal'''
| align="right" |'''119.324'''
| align="right" |'''118.187'''
|'''118.710'''
|}

== Cultuur ==
[[Bestand:Hofstraat.jpg|miniatuur|[[Dordtse gevel]]s in de Hofstraat]]
In 1774 werd het Dordtse [[Teekengenootschap Pictura]] opgericht. Dit genootschap is een voortzetting van het '[[gilde (beroepsgroep)|Gilde]] van Sint Lucas op der vijf Neringen' dat in 1736 door kunstschilder [[Aart Schouman]] was opgericht. Hierin waren in de [[Middeleeuwen]] alle schilders uit de stad verenigd. Pictura is reeds jaren gevestigd in een oud pand aan de [[Voorstraat (Dordrecht)|Voorstraat]] en is een kunstinstelling met leden uit zowel Dordrecht en de regio als van daarbuiten.

Even voorbij Pictura geeft de Muntpoort toegang tot de voormalige [[Munt van Holland]], hier is behalve de [[Toonkunstmuziekschool]] ook [[Loge La Flamboyante]] gevestigd, de oudste van de twee loges voor [[Vrijmetselarij]] in Dordrecht. La Flamboyante is in 1811 opgericht. Veel jonger is Loge 'De Schakel' uit 1968.

In 1892 werd de Vereniging Oud-Dordrecht opgericht. In 1894 opende de Vereniging een museum in de Groothoofdpoort. In 1925 werd een nieuw museum geopend (het latere Huis van Gijn), dat in 1948 aan de gemeente Dordrecht werd overgedragen.  

Koninklijke Rederykerskamer [[Inter Amicos]] is het oudste Dordtse amateurtoneelgezelschap. Deze vereniging werd opgericht in 1896 en kreeg in 1947 het [[Predicaat Koninklijk|predicaat 'Koninklijke']]. Inter Amicos beschikt over een eigen theater waar gerepeteerd wordt en waar ook voorstellingen plaatsvinden.

Er zijn verschillende musea, galeries, talloze muziekverenigingen en orkesten, een kindertheater, poppentheater en een aantal discotheken. [[Het Energiehuis]] is een multifunctioneel cultureel centrum, met onder meer een schouwburg en een poppodium.

Daarnaast heeft Dordrecht verschillende [[Lijst van oorlogsmonumenten in Dordrecht|oorlogsmonumenten]] en [[Lijst van Stolpersteine in Dordrecht|Stolpersteine]].

=== Bezienswaardigheden ===
{{Zie ook|Zie ook het artikel [[Binnenstad (Dordrecht)]].}}
[[Bestand:Dordrecht-centrum-OpenTopo.jpg|thumb|Binnenstad van Dordrecht, met bezienswaardigheden]]
[[Bestand:Dordrecht,_Grote_Kerk_foto2_2010-06-27_17.48.jpg|thumb|[[Grote of Onze-Lieve-Vrouwekerk (Dordrecht)|Grote Kerk]]]]
[[Bestand:Cityhalldordrecht.jpg|thumb|[[Stadhuis van Dordrecht]]]]
[[Bestand:Dordrecht, de Groothoofdspoort RM13310 vanaf de Taankade IMG 0177 2018-02-25 12.18.jpg|De [[Groothoofdspoort]] vanaf de Taankade|thumb]]
[[Bestand:P1070848Haven Dordrecht.jpg|thumb|Wolwevershaven]]
[[Bestand:De Mundt van Hollandt - AS 1749.jpg|thumb|De [[Munt van Holland]] in 1749]]
[[Bestand:Opening van een islamitisch gebedshuis in 1974 in Nederland.webm|thumb|De moskee 'Yeni Camii' aan de Mattensteiger werd in 1974 geopend.]]

Bezienswaardigheden in Dordrecht zijn in de eerste plaats de rivierkade bij de [[Groothoofdspoort]], verder de [[Grote of Onze-Lieve-Vrouwekerk (Dordrecht)|Grote Kerk]] met zijn onvoltooide toren en – ongebruikelijk in Holland – zijn stenen overwelving. Ook de [[haven (hoofdbetekenis)|binnenhavens]], waarvan er één wordt overkluisd door het [[Stadhuis van Dordrecht|stadhuis]] en het [[Scheffersplein]], vormen een bezienswaardigheid. De stad telt ongeveer [[Lijst van rijksmonumenten in Dordrecht|900 rijksmonumenten]], meer dan [[Lijst van gemeentelijke monumenten in Dordrecht|650 gemeentelijke monumenten]] en twee beschermde stadsgezichten: [[Rijksbeschermd gezicht 19e-eeuwse Schil Dordrecht]] en [[Rijksbeschermd gezicht Dordrecht]]. Langs de oude havens staan historische koopmanshuizen. Bijzonder zijn de circa vijftig huizen met [[Dordtse gevel]], een eigen geveltype dat in de 16e eeuw werd ontwikkeld als [[meesterproef]] van het metselaarsgilde. Het [[Hof (Dordrecht)|Hof]] is een oud Augustijner klooster met een interessante geschiedenis, zo vond er in 1572 de [[Eerste Vrije Statenvergadering]] plaats. Het museum dat er is gevestigd is een onderdeel van het [[Dordrechts Museum]].<ref name="HvNL">Het Hof van Nederland. [https://www.hethofvannederland.nl/museum-informatie/over-ons/ Over Ons]. [https://web.archive.org/web/20220407173808/https://www.hethofvannederland.nl/museum-informatie/over-ons/ Gearchiveerd] op 7 april 2022.</ref>

Het in de twintigste eeuw ontworpen [[Statenplein (Dordrecht)|Statenplein]] is het commerciële middelpunt van de stad. Een standbeeld van [[Willem van Oranje|Willem van Oranje en zijn hond]] is te bezichtigen op de weg van het Statenplein naar Het Hof. Op het nabijgelegen [[Scheffersplein]] staat een [[standbeeld van Ary Scheffer]], de Dordtse schilder, en op de [[Visbrug (Dordrecht)|Visbrug]] een standbeeld van de gebroeders [[Johan de Witt (hoofdbetekenis)|Johan]] en [[Cornelis de Witt (hoofdbetekenis)|Cornelis de Witt]]. Op de Noordendijk staat de laatst overgebleven molen in Dordrecht: Molen [[Kyck over den Dyck]]. Er zijn ongeveer 100 [[hofjes in Dordrecht]] geweest, waarvan er nog een handvol zijn overgebleven: onder andere de [[Regenten- en Lenghenhof]] 1755), de [[Arend Maartenshof]] (1625), de Van Slingelandthof (1542), en de [[Clara en Mariahof]] (1880). In de loop van de eeuwen zijn in de stad diverse [[Lijst van beelden in Dordrecht|beelden en andere kunstwerken]] geplaatst.

In de [[Vishal (Dordrecht)|vishal]] (rijksmonument) aan de [[Vismarkt (Dordrecht)|Vismarkt]] werd vroeger vis verkocht, die werd aangevoerd vanaf het aan grenzende water van de Knolhaven, onder andere steur en zalm uit de toen nog niet vervuilde rivieren.<ref>[http://www.dordrechtmonumenteel.nl/index.php?/Lijst-met-Dordtse-Rijksmonumenten.html Rijksmonumenten Dordrecht - dordrechtmonumenteel.nl]</ref>

=== Musea ===
In Dordrecht bevinden zich de volgende musea:
* [[Dordrechts Museum]], in de volksmond het Schilderijenmuseum
* [[Huis Van Gijn]], museum over Simon van Gijn en onderdeel van het Dordrechts Museum
* Het [[Hof (Dordrecht)|Hof]], onderdeel van het Dordrechts Museum
* [[Het Dordts Patriciërshuis]]
* Landschapskundig Museum
* De collectie uit het voormalige Lips Slotenmuseum is in bruikleen overgedragen aan het Regionaal Archief
* [[Museum 1940-1945]], ook wel het Verzetsmuseum genoemd
* [[Nationaal Onderwijsmuseum]]
* [[Binnenvaartmuseum (Dordrecht)|Binnenvaartmuseum]] in duwboot René Siegfried
* Carel Wüst automuseum
* Boekdruk Museum Dordrecht

=== Evenementen en festivals ===
Dordrecht kent de volgende evenementen:
* [[Dordt in Stoom]]: dit evenement trekt ongeveer een kwart miljoen bezoekers. Dordt in Stoom wordt om de twee jaar georganiseerd in de historische havens van Dordrecht.
* [[Big Rivers Festival]]: het grootste feest van Dordrecht. Ieder jaar trekt dit evenement, wat wordt georganiseerd in het 2e weekend van de maand juli, ca. 140.000 bezoekers.
* [[Boekenmarkt]]: de Dordtse boekenmarkt trekt jaarlijks op de eerste zondag in juli een kleine honderdduizend bezoekers.
* [[Bachfestival Dordrecht]]: tweejaarlijks festival op diverse locaties in de binnenstad van Dordrecht.
* [[Kerstmarkt Dordrecht]]: in de binnenstad van Dordrecht gehouden evenement, dat in december 2013 bezocht werd door rond de 435.000 bezoekers.
* [[Wantijfestival]]: Vanaf 1995 organiseert Stichting Popprojecten in het tweede weekend van juni, in opdracht van de Gemeente Dordrecht, jaarlijks het Wantijfestival in het [[Wantijpark]]. Het festival bestaat uit drie onderdelen: Wantijpop (zaterdag), Rainbowpark (zondag) en de Wantijfestival Clubnights (pre- en afterparty's). Sinds 2012 vindt dit festival alleen nog op zaterdag plaats.
* [[Kunstrondje Dordt]]: elke maand op de eerste zondag. 48 winkels in de historische binnenstad van Dordrecht met onder andere antiek, curiosa, boeken zijn geopend.
* [[Dwars Door Dordt]]-loop van 10 kilometer: jaarlijks gehouden in april, meestal één week voor de [[Marathon Rotterdam|marathon van Rotterdam]]. In 2005 trok de 58e editie van Dwars Door Dordt ruim 1400 deelnemers.
* [[Dancetour]], ook bekend onder de naam [[Boulevard of Dance]]. In 2012 trok dit festijn ruim 50.000 muziekliefhebbers naar de Spuiboulevard.
* [[Rond Uit Dordrecht]]. Organiseert sinds 2013 jaarlijks in de eerste week van juni een fietsvierdaagse met afstanden van 30, 50 en 80&nbsp;km.
* [[Cellofestival]]: werd in het Hemelvaartweekend van 1987 voor de eerste keer gehouden in het historische [[Hofkwartier]] van Dordrecht.
* Zomerkermis
* Vakantie Kinderfeesten: Al sinds het begin van de 20e eeuw organiseert het V.K.F. in de zomermaanden activiteiten voor de jeugd.
* [[Dordt Monumenteel]]: wordt ieder jaar gehouden in hetzelfde weekeinde als de [[Open Monumentendag]]en. Op zaterdag en zondag staan de monumenten centraal. Dit evenement trekt jaarlijks circa 100.000 bezoekers.
* et-SKA-tera: een jaarlijks skatefestival georganiseerd door Mandy van der Rest
* [[Wantijconcerten]]: iedere maandagavond in juli en augustus in het Wantijpark.

In 2012 won Dordrecht de titel 'Evenementenstad van het Jaar', in dat jaar won Dordrecht ook de Citymarketing Trofee. Ook in 2019 werd Dordrecht uitgeroepen tot 'Evenementenstad van het Jaar'.

==== Opgeheven evenementen ====
Dordrecht heeft ook enkele bekende, maar inmiddels opgeheven evenementen gekend, zoals:
* Kerstcircus Royal: sloeg ieder jaar rond kerst en nieuwjaar zijn tenten op in Dordrecht. Dit circus werd geleid door de Dordtse familie Teutenberg en werd mede in stand gehouden door een grote groep vrijwilligers die hand-en-spandiensten verlenen. Ieder jaar wist de familie Teutenberg vele internationale artiesten aan te trekken.
* Internationaal Poppentheaterfestival: tot 2009 vond dit evenement in juni plaats.
* Dag van Mens en Dier: een evenement dat jaarlijks eind juli werd gehouden op het evenemententerrein aan de Baanhoekweg in de Hollandse Biesbosch. De laatste editie vond in 2010 plaats.
* Hofmakerij: was een breed opgezette culturele manifestatie dat voornamelijk plaatsvond in en het rond 't Hof. De 10e editie van Hofmakerij kon in 2005 vanwege geldgebrek niet plaatsvinden.
* Havenfestival: werd eveneens om de twee jaar georganiseerd en wel op de jaren dat er geen 'Dordt in Stoom' was.
* History Live: een geschiedenisfestival. Twee dagen lang keerde de oudste stad van Holland terug naar de Middeleeuwen. Vanwege geldgebrek is het onzeker of dit festival zal terugkeren.
* Belcanto Festival Dordrecht: was een opera-evenement dat jaarlijks in september georganiseerd werd en ook vele bezoekers van buiten Nederland aantrok. In 2005 besloot B&W van Dordrecht om dit festival niet langer financieel te steunen en viel het doek voor het Belcanto Festival in Dordrecht.
* Schefferspop: een jaarlijks popfestival op het Scheffersplein, traditioneel gehouden op [[Hemelvaartsdag]]. Veelal traden er Dordtse en regionale bands op. In 2006 werd de tiende en laatste editie georganiseerd. In 2007 werd dit veranderd in Parkingpop. Het concept was onveranderd, alleen de locatie was verplaatst naar het parkeerterrein, naast de Popcentrale.
* [[Keltfest]]: Van 2007 - 2017 een middeleeuws vormgegeven festival dat plaatsvond in de [[Dordtse Biesbosch]]. Optredens van artiesten die [[folk]]muziek spelen en andere middeleeuwen-georiënteerde activiteiten. Sinds 2018 verhuisd naar Vijfhuizen.

=== Muziek en uitgaansleven ===
[[Bestand:Dordrecht - Bonifatiuskerk.jpg|thumb|De [[Sint-Bonifatiuskerk (Dordrecht)|Bonifatiuskerk]], waarin het poppodium [[Bibelot]] tot 14 december 2012 was gevestigd]]
Dordrecht kent een rijke cultuur voor wat betreft bands, kunstenaars en andere artistiekelingen. Enkele namen van bandjes uit het verleden zijn bijvoorbeeld [[The Zipps]], [[The Desperates]] en [[The Dickson Brothers]], beter bekend onder de latere naam [[The Dycke Brothers]]. Bands oefenen, treden op en worden gecoacht in De Popcentrale of bij toBe. Verder is er het [[Energiehuis]] waar onder andere [[Bibelot]] is gevestigd. Andere poppodia zijn het [[Dolhuis (Dordrecht)|Dolhuis]] en [[Jazz Podium DJS]].

De horeca in Dordrecht concentreert zich rondom het Scheffersplein en het Groothoofd. Hier zijn verschillende cafés en restaurants gevestigd die op het plein ook hun terrassen hebben. Verspreid door het centrum vindt men meer cafés en restaurants.

Sinds 2013 heeft Dordrecht na zeven jaar weer een bioscoop, [[The Movies (Dordrecht)|The Movies]]. In 2016 werd een [[Kinepolis]]bioscoop geopend.

=== Sport ===
{{Zie ook|Zie het artikel [[Sport in Dordrecht]] voor een overzicht van de Dordtse sportclubs.}}
Dordrecht telt diverse sportverenigingen en sportbeoefenaars. [[D.F.C.]] (Dordtse Football Club) is op 16 augustus 1883 opgericht en daarmee een van de [[oudste voetbalclub van Nederland|oudste voetbalverenigingen van Nederland]]. In de jaren 70 van de 20e eeuw werden de amateur- en profafdelingen gescheiden. De profvereniging, [[FC Dordrecht]], speelt in de [[Eerste divisie (voetbal Nederland)|Eerste divisie]] en heeft het [[Riwal Hoogwerkers Stadion]] als thuisbasis. Andere voetbalverenigingen uit de stad zijn [[SC Emma|Emma]] en [[EBOH|E.B.O.H.]] Emma is vooral bekend omdat daar destijds de gebroeders 'Van der Gijp' hun carrière begonnen.

Korfbalvereniging [[DeetosSnel]] speelt nog steeds een rol in zowel de landelijke veld- als de zaalcompetitie. Een andere sport, die in Dordrecht beoefend kan worden op hoog niveau – bij [[MNC Dordrecht|MNC]] – is wedstrijdzwemmen.

Bekende Dordtse sporters zijn onder andere:

* [[Cor van der Gijp]] (1931), voetballer
* [[Jan Jiskoot]] (1940), zwemmer
* [[Elt Drenth]] (1949-1998), zwemmer
* [[Simon Wulfse]] (1952), powerlifter
* [[René van der Gijp]] (1961), voetballer
* [[Peter Smit (sporter)|Peter Smit]] (1961-2005), kickbokser
* [[Juul Ellerman]] (1965), voetballer
* [[Wieke Hoogzaad]] (1970), triatlete
* [[Louis Laros]] (1973), voetballer
* [[Evander Sno]] (1987), voetballer

=== Folklore ===
Inwoners van Dordrecht worden ''Schapekoppen'' genoemd, een benaming die waarschijnlijk gebaseerd is op een sage, die wellicht uit de middeleeuwen stamt toen er nog tolmuren rond de stad stonden. In een poging om het tolgeld op vee te ontduiken, staken Dordtenaren een schaap in mensenkleren om het zo binnen de stadsmuren te kunnen smokkelen. Het bedrog kwam echter uit: net op het moment dat men met het schaap door de poort wilde begon het dier te blaten.

Langs de Laan der Verenigde Naties<ref>[https://www.dordrecht.net/nieuws/50571/2016-01-30-17469-schapenkoppen-staan-weer-op-nieuwe-plek Schapenkoppen staan weer op nieuwe plek]</ref>, staat een monument dat hiernaar verwijst, voorstellende een man en zijn zoon, die een schaap verkleed als kind tussen zich in houden. In het logo van [[Betaald voetbal|BVO]] [[FC Dordrecht]] staat de kop van een ram, de supporters van deze 'betaaldvoetbalclub' zingen bij wedstrijden: ''Wij zijn de Dordtse Schapekoppen''. Verder is er een koekje met de naam ''Schapekop'', een Dordtse specialiteit.

Dordrecht wordt tijdens [[carnaval]] ''Ooi- en Ramsgat'' genoemd.

Er is een bekende uitdrukking die over Dordrecht gaat, namelijk: ''Hoe dichter bij Dordt, hoe rotter het wordt.'' Deze uitdrukking had betrekking op de bodemgesteldheid in het rivierengebied. De volledige uitdrukking luidt: ''Tiel is niet viel, (Zalt)bommel is rommel en hoe dichter bij Dordt, hoe rotter het wordt.''<ref>{{Citeer web|werk=Historiek|titel=Hoe dichter bij Dordt, hoe rotter het wordt|url=https://historiek.net/hoe-dichter-bij-dordt-hoe-rotter-het-wordt/110480/|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230625114504/https://historiek.net/hoe-dichter-bij-dordt-hoe-rotter-het-wordt/110480/|archiefdatum=2023-06-25}}</ref>

Er zijn meer volksverhalen die de ronde doen over Dordrecht. Een ervan gaat over Sint [[Sura van Dordrecht|Sura]], de jonge dame die met slechts 3 munten in haar beursje een hele kerk wilde laten bouwen. Zij werd vermoord vanwege vermeende rijkdom.

Een ander volksverhaal gaat over het huis ''[[De Onbeschaamde]]''. De drie broers ''Van Beveren'' wilden alle drie een huis laten bouwen. Voor de grap zouden ze een weddenschap hebben afgesloten wie het meest gewaagde beeld op zijn gevel zou durven te zetten. Abraham van Beveren liet een naakt jongetje tegen de gevel plakken, maar het huis met de meest gewaagde voorstelling laat nu{{wanneer?||2019|04|20}} een leeg [[timpaan]] zien: de voorstelling was zo gewaagd, dat zij volgens het verhaal verwijderd zou zijn.

=== Overig ===
* Op 14 november 1992 was de [[landelijke intocht van Sinterklaas]] in Dordrecht. Ook in 2011 kwam Sinterklaas aan in Dordrecht en dit was de 60ste intocht op tv. Burgemeester [[Arno Brok]] werd hiermee de eerste burgemeester die twee landelijke intochten deed: in 2005 deed hij het ook al in [[Sneek (stad)|Sneek]], een intocht die, net als in 2011 op 12 november viel. Zowel in 1992 als in 2011 meerde [[Pakjesboot 12]] aan in de [[Wolwevershaven]].
* Sinds 2006 heeft Dordrecht weer een Stadsbrouwerij. Daar brouwt men het bier 'Schapenkopje'. Dordrecht had van 1433 tot 1968 haar brouwerij De Sleutel waar het bekende Sleutelbier werd gebrouwen. Op dezelfde plaats zit nu de Stadsbrouwerij.
* In 2006 en 2007 is Dordrecht uitgeroepen tot meest onveilige gemeente van Nederland (dit na onderzoek van de website Misdaadkaart.nl).
*Op 18 april 2019 was Dordrecht het decor voor het Paasspektakel [[The Passion 2019|The Passion]] waarin Bekende Nederlanders het paasverhaal naspelen.

== Economie ==
=== Industrie en werkgelegenheid ===
[[Bestand:Zeehavengebied Dordrecht.jpg|thumb|[[Zeehavengebied (Dordrecht)|Zeehavengebied Dordrecht]], gezien vanaf de Van Leeuwenhoekweg]]
Tot de huidige bestaansmiddelen van Dordrecht behoren [[scheepsbouw]], [[houtindustrie]] en [[metaalindustrie]]. De Merwestad heeft de zesde zeehaven van Nederland. Een van de grootste werkgevers op het 'Eiland van Dordrecht' is [[DuPont]]. Op bedrijventerrein 'Staart-Oost' heeft DuPont De Nemours (Nederland) B.V. negen fabrieken gebouwd die gezamenlijk 900 medewerkers in vaste dienst hebben.

Het Leerpark Dordrecht is gelegen tussen de [[Rijksweg 3|N3]], de Laan der Verenigde Naties, de spoorlijn en de Dubbeldamseweg. Hier zijn o.a. gevestigd het [[Regionaal opleidingencentrum|ROC]] Da Vinci College, het Insula College en het Stedelijk Dalton Lyceum.

In Gezondheidspark Dordwijk zijn voorzieningen voor de gezondheidszorg, met als centraal punt 'Locatie Dordwijk' van het [[Albert Schweitzer Ziekenhuis]]. Eveneens zijn reeds gerealiseerd: de Bloedbank, Dienstapotheek Drechtsteden en de psychiatrische kliniek De Kreek (De Grote Rivieren).

Verder is er in de directe nabijheid van het Gezondheidspark de [[Sportboulevard]].

Ten slotte is '[[Stadswerven]]' een nieuw te bouwen wijk tussen het centrum en 'De Staart'. De wijk wordt gebouwd op een voormalig industrieterrein en op de grond van het voormalige 'Gemeente Elektriciteits Bedrijf'. Met het eerste deel is al begonnen. Er zijn een hotel en restaurant in een oude watertoren, naar het voorbeeld van [[De Koperen Hoogte]] nabij Zwolle.

=== Kleinhandel ===
De winkels in de binnenstad bevinden zich op de Voorstraat, rondom het Statenplein en de Sarisgang. De binnenstad is autoluw. Op iedere eerste zondag van de maand zijn vrijwel alle [[Antiek (hoofdbetekenis)|antiquair]]s geopend in de binnenstad. De deelnemers aan kunstrondje Dordt zijn te herkennen aan de vlaggen. Markten zijn er op het Statenplein, de Achterom en Sarisgang op vrijdag en op zaterdag. Op Dubbeldam is er op dinsdag markt.

=== Media ===
* [[RTV Dordrecht]]
* [[Algemeen Dagblad|AD]] - [[De Dordtenaar]]
* [[RTV Rijnmond]] editie Drechtsteden
* [[Dordt Centraal]]
* [[Drechtstad FM]]
* [[Dordrecht.net]]
* [[indebuurt Dordrecht]]

== Bestuur en politiek ==
=== College van B&W ===
Het [[college van burgemeester en wethouders]] bestaat na de [[Nederlandse gemeenteraadsverkiezingen 2022|gemeenteraadsverkiezingen van 2022]] uit een coalitie van [[Volkspartij voor Vrijheid en Democratie|VVD]], [[GroenLinks]], [[ChristenUnie]]/[[Staatkundig Gereformeerde Partij|SGP]] en het [[Christen-Democratisch Appèl|CDA]].<ref>[https://raad.dordrecht.nl/Vergaderingen/Gemeenteraad-Dordrecht/2022/31-mei/14:00 Gemeenteraad Dordrecht], Gemeente Dordrecht, 31 mei 2022. [https://web.archive.org/web/20220527214034/https://raad.dordrecht.nl/Vergaderingen/Gemeenteraad-Dordrecht/2022/31-mei/14:00 Gearchiveerd] op 27 mei 2022.</ref><ref>[https://cms.dordrecht.nl/Bestuur/Overzicht_Bestuur/College_van_burgemeester_en_wethouders/Burgemeester_en_wethouders_van_Dordrecht Burgemeester en wethouders van Dordrecht], Gemeente Dordrecht, geraadpleegd 6 juni 2022. [https://web.archive.org/web/20220628150212/https://cms.dordrecht.nl/Bestuur/Overzicht_Bestuur/College_van_burgemeester_en_wethouders/Burgemeester_en_wethouders_van_Dordrecht Gearchiveerd] op 28 juni 2022.</ref>

Wijzigingen in 2024: Op 1 september 2024 werd burgemeester [[Wouter Kolff]] (VVD) commissaris van de Koning in Zuid-Holland.<ref>[https://archief28.sitearchief.nl/archives/sitearchief/20180223220341/https://www.rijksoverheid.nl/regering/nieuws/2024/06/07/benoeming-commissaris-van-de-koning-in-zuid-holland Benoeming commissaris van de Koning in Zuid-Holland], Rijksoverheid, 7 juni 2024. [https://web.archive.org/web/20240623142443/https://archief28.sitearchief.nl/archives/sitearchief/20180223220341/https://www.rijksoverheid.nl/regering/nieuws/2024/06/07/benoeming-commissaris-van-de-koning-in-zuid-holland Gearchiveerd] op 23 juni 2024.</ref> Op 19 september van dat jaar werd wethouder [[Peter Heijkoop]] (CDA) burgemeester van Leiden.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/08/30/peter-heijkoop-nieuwe-burgemeester-leiden Peter Heijkoop nieuwe burgemeester Leiden], Nieuwsbericht Rijksoverheid d.d. 30 augustus 2024;  [https://web.archive.org/save/https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/08/30/peter-heijkoop-nieuwe-burgemeester-leiden gearchiveerd] d.d. 30 augustus 2024.</ref> Op 23 september van dat jaar werd [[Peter van der Velden (politicus)|Peter van der Velden]] (PvdA) waarnemend burgemeester.<ref name=":0"/> De verwachting is dat Wim van der Kruijff (CDA) op 24 september van dat jaar wethouder wordt.<ref>[https://raad.dordrecht.nl/Vergaderingen/Gemeenteraad-Dordrecht-1/2024/24-september/14:00 Gemeenteraad Dordrecht], Gemeente Dordrecht, 24 september 2024. [https://web.archive.org/web/20240924103246/https://raad.dordrecht.nl/Vergaderingen/Gemeenteraad-Dordrecht-1/2024/24-september/14:00 Gearchiveerd] op 24 september 2024.</ref>

Het college van B&W bestaat uit:

{| class="wikitable" style="float"
|-
! Naam
! Functie
! Partij
! Portefeuille
|-
| [[Peter van der Velden (politicus)|Peter van der Velden]] || Waarnemend burgemeester || PvdA ||
* Algemene & Kabinetszaken
* Handhaving openbare orde & veiligheid
* Politie
* Voorzitter Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid (brandweer en crisisbeheersing)
* Integraal veiligheidsbeleid
* Vergunningen (Horeca, evenementen, APV en Wet Bibob)
* Bestuurlijke betrekkingen & Public Affairs
* Regionale samenwerking
* Voorzitter Smart Delta Drechtsteden
* Internationale samenwerking
* Publiekszaken (wettelijke taken en verkiezingen)
* Mediabeleid & Communicatie
|-
| M.D. (Maarten) Burggraaf || Wethouder || VVD ||
* Stadsontwikkeling (RO en bouwen)
* MKB & Innovatiebeleid, Zakelijke dienstverlening, Maritieme Maakindustrie (incl. Zeehavengebied en Merwedehavens), Ambulante handel
* Agenda 2030: Levendige Binnenstad
* Toerisme & Evenementen
* Digitalisering (Smart Society)
* Huis van Stad & Regio
* Servicegemeente (bedrijfsvoering en coördinatie Groei- SmartDeltaDrechtsteden- agenda)
|-
| M.P.P.M. (Marc) Merx || Wethouder || VVD ||
* Leefbaarheid & overlastbestrijding, Handhaving & toezicht openbare ruimte (boa’s)
* Wijkenaanpak
* Vergunningen (bouwen, milieu, leefomgeving, Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid)
* Stadsbeheer-Ruimtelijke kwaliteit: afval, groenonderhoud, verlichting, speelplekken
* Sport & Recreatie
* Preventie jeugd
* Personeel en Organisatie
* Essenhof
* Straatnamencommissie
|-
| C.C. (Chris) van Benschop || Wethouder || GroenLinks ||
* Arbeidsmarkt & Economie (incl. bedrijventerreinen, maatschappelijk betrokken ondernemen)
* Agenda 2030: Ruimte voor banen & Glansrijke Toekomst
* Westelijke Dordtse Oever (exclusief Zeehavengebied)
* Smart Campus Leerpark
* Hoger onderwijs (MBO/HBO)
* Voortgezet onderwijs
* Inclusiviteit, Diversiteit & Kansengelijkheid, WMO (regionaal: Maatwerk, lokaal: Wijkteams en Buurtwerk)
* Mantelzorg
|-
| T.F. (Tanja) de Jonge || Wethouder || GroenLinks ||
* Duurzaamheid, Klimaat, Energie & Milieu
* Gemeentelijk Vastgoed (incl. onderwijshuisvesting)
* Agenda 2030: Duurzame Stad
* Grondbedrijf
* Biesbosch
* [[Weizigt]]
* Dierenwelzijn
* (Burger)Participatie
|-
| ''vacant'' || Wethouder || CDA ||
* Volkshuisvesting (inclusief beschermd wonen & maatschappelijke opvang)
* Financiën
* Werk & Inkomen
* Armoede & Schulden
* Inburgering
* Kinderopvang & Primair onderwijs
* Bibliotheek
* Dordtpas
* Vrijwilligersbeleid
|-
| H. (Rik) van der Linden || Wethouder || CU/SGP ||
* Mobiliteit, Bereikbaarheid, Spoorveiligheid & Parkeren
* Infrastructuur (Weg- en waterwegenonderhoud, riool, bruggen en viaducten)
* Groenblauwe stad inclusief Klimaatadaptie(programma)
* Publieke gezondheid
* Jeugdzorg (incl. regionale/ SOJ-taken, jeugdhulpverlening inclusief Jeugdhulp naar Voren en Stichting Jeugdteams)
* Cultuur, Monumentenzorg & Archeologie
* Dienstverlening/burgerzaken
|-
| C.H.W.M. (Carlo) Post || Gemeentesecretaris || ||
* Algemeen directeur en eerste adviseur van het college
|}

===Samenstelling gemeenteraad===
Hieronder de behaalde zetels per partij bij de [[Nederlandse gemeenteraadsverkiezingen|gemeenteraadsverkiezingen]] sinds 1982:
{| class="wikitable"
!Partij!![[Nederlandse gemeenteraadsverkiezingen 1982|1982]]!![[Nederlandse gemeenteraadsverkiezingen 1986|1986]]!![[Nederlandse gemeenteraadsverkiezingen 1990|1990]]!![[Nederlandse gemeenteraadsverkiezingen 1994|1994]]!![[Nederlandse gemeenteraadsverkiezingen 1998|1998]]!![[Nederlandse gemeenteraadsverkiezingen 2002|2002]]!![[Nederlandse gemeenteraadsverkiezingen 2006|2006]]!![[Nederlandse gemeenteraadsverkiezingen 2010|2010]]!![[Nederlandse gemeenteraadsverkiezingen 2014|2014]]!![[Nederlandse gemeenteraadsverkiezingen 2018|2018]]
![[Nederlandse gemeenteraadsverkiezingen 2022|2022]]
|-
|[[Volkspartij voor Vrijheid en Democratie|VVD]]||9||7||5||6||9||7||6||5||3||5||6
|-
|[[GroenLinks]]<ref group="noot">T/m 1986 [[Politieke Partij Radikalen|PPR]]/[[Communistische Partij Nederland|CPN]]/[[Pacifistisch Socialistische Partij|PSP]]</ref>||3||2||3||3||4||4||3||3||2||4||6
|-
|[[Beter voor Dordt]]||-||-||-||-||-||-||6||15||14||8||5
|-
|[[Christen-Democratisch Appèl|CDA]]||9||9||10||6||5||6||4||3||4||4||4
|-
|[[ChristenUnie]]<ref group="noot">T/m 1998 [[Reformatorische Politieke Federatie|RPF]] en [[Gereformeerd Politiek Verbond|GPV]].</ref>/[[Staatkundig Gereformeerde Partij|SGP]]||2||2||2||3||3||4||3||3||3||4||4
|-
|Verenigde Senioren Partij<ref group="noot">In 1994 en 1998 [[Algemeen Ouderen Verbond|AOV]] en [[Unie 55+]].</ref>||-||-||-||-||1||2||2||2||2||2||4
|-
|[[Partij van de Arbeid (Nederland)|PvdA]]||13||17||12||8||11||8||12||6||4||2||2
|-
|[[Partij voor de Dieren]]||-||-||-||-||-||-||-||-||-||-||2
|-
|[[Partij voor de Vrijheid|PVV]]||-||-||-||-||-||-||-||-||-||3||1
|-
|[[Socialistische Partij (Nederland)|SP]]||-||-||-||-||-||-||-||-||3||2||1
|-
|Gewoon Dordt||-||-||-||-||-||-||-||-||-||1||1
|-
|[[Forum voor Democratie]]||-||-||-||-||-||-||-||-||-||-||1
|-
|[[DENK]]||-||-||-||-||-||-||-||-||-||-||1
|-
|Op Ons Eiland||-||-||-||-||-||-||-||-||-||-||1
|-
|[[D66]] ||2||1||6||7||3||2||1||2||4||4||-
|-
|Eco-Dordt<ref group="noot">In 2010 is ECO-Dordt gefuseerd met D66.</ref> ||-||-||-||3||3||6||2||-||-||-||-
|-
|[[Centrumdemocraten]]||-||-||1||3||-||-||-||-||-||-||-
|-
|Dordtse Gemeentebelangen||1||1||-||-||-||-||-||-||-||-||-
|-
!Totaal!!39!!39!!39!!39!!39!!39!!39!!39!!39!!39!!39
|}
<references group="noot"/>

=== Burgemeesters van Dordrecht ===
{{Zie hoofdartikel|Lijst van burgemeesters van Dordrecht}}

=== Partnersteden ===
[[Bestand:Dordrecht partnersteden (2017).jpg|thumb|Partnersteden op een bord]]
Dordrecht heeft een vijftal [[Partnerstad|partnersteden]], te weten:
{| class="wikitable"
!colspan="3"|'''Partnersteden van Dordrecht'''
|-
|'''Stad'''||'''Land'''||'''Sinds'''
|-
|[[Recklinghausen (stad)|Recklinghausen]]||{{DE}}||1974
|-
|[[Hastings (Engeland)|Hastings]]||{{GB}}||1982
|-
|[[Bamenda]]||{{CM}}||1993
|-
|[[Varna (stad)|Varna]]||{{BG}}||2001
|-
|[[Dordrecht (Zuid-Afrika)|Dordrecht]]||{{ZA}}||2006
|}

== Verkeer en vervoer ==
[[Bestand:Dordrecht Station.jpg|thumb|[[Station Dordrecht]]]]
[[Bestand:Dordrecht, de Zwijndrechtse Brug IMG 0170 2018-02-25 11.30.jpg|De spoorbrug|thumb]]
[[Bestand:NIMH - 2011 - 0104 - Aerial photograph of Dordrecht, The Netherlands - 1920 - 1940.jpg|thumb|Luchtfoto van de oude spoorbrug en de binnenstad van Dordrecht (1920-1940), Nederlands Instituut voor Militaire Historie.]]

=== Per fiets ===
Dordrecht is bereikbaar via de Stadsbrug vanaf Zwijndrecht, via de Kiltunnel vanaf de Hoeksche Waard, via de Papendrechtse Brug vanuit Papendrecht, vanuit Sliedrecht, via de spoorbrug en vanuit het zuiden, Noord-Brabant via twee zijden van de Moerdijkbrug. Daarnaast is de stad voor fietsers over het water met een veer te bereiken vanuit Papendrecht, Rotterdam, Sliedrecht, Werkendam en Zwijndrecht.

=== Over water ===
Over het water is de stad te bereiken vanuit Werkendam, bij de Kop van 't Land. Vanuit Zwijndrecht de Veerkade, met de Waterbus naar de Hooikade of de Merwedekade. Vanuit Papendrecht is de stad met het veer vanaf de Veerkade, Papendrecht-West en Papendrecht-Oost te bereiken. Vanuit Sliedrecht vaart er ook een Waterbus naar de Merwekade in Dordrecht. Vanuit Rotterdam is de stad eveneens te bereiken met de Waterbus.

=== Per auto ===
Dordrecht is bereikbaar via de autosnelweg [[Rijksweg 16|A16]] vanaf Rotterdam en Breda, middels afrit 21 (Dordrecht-Centrum), afrit 20 (Dordrecht) en afrit 19 (Dordrecht-[[Willemsdorp]]). Afrit 20 leidt naar de [[Rijksweg 3|N3]], vanwaar het oostelijke deel van de stad bereikt kan worden. Ook is Dordrecht bereikbaar via de [[Rijksweg 15|A15]] voor verkeer uit Rotterdam en Gorinchem. Via de N3 kan via verscheidene afslagen Dordrecht in gereden worden. Verkeer vanuit de Hoeksche Waard kan Dordrecht bereiken via de [[provinciale weg 217|N217]] door de [[Kiltunnel]].

=== Per trein ===
{{Zie hoofdartikel|Openbaar vervoer in Dordrecht}}
Dordrecht heeft drie treinstations. Het oudste en belangrijkste station van de stad is [[station Dordrecht]] ten zuiden van de historische stadskern; bij de opening in 1871 lag het in de toen nog zelfstandige gemeente [[Dubbeldam]]. Naast [[stoptrein]]en en [[Sprinter (treindienstsoort)|sprinters]] stoppen er ook [[intercity]]treinen. Het is gelegen aan de spoorlijnen [[spoorlijn Breda - Rotterdam|Breda - Rotterdam (Staatslijn I)]], Rotterdam - Roosendaal/Vlissingen en [[Spoorlijn Elst - Dordrecht|Elst - Dordrecht (Betuwelijn)]].

[[Station Dordrecht Stadspolders]] bevindt zich in de wijk [[Stadspolders]] in het oostelijke deel van de stad en is een [[spoorweghalte|halte]] aan de [[MerwedeLingelijn]], het westelijke gedeelte van de Betuwelijn (tussen Dordrecht en [[Station Geldermalsen|Geldermalsen]]). Een door [[Qbuzz]] gereden stoptrein stopt er viermaal per uur. [[Station Dordrecht Zuid]] wordt aangedaan door de [[Nederlandse Spoorwegen|NS]]-sprinter [[Station Dordrecht|Dordrecht]]-[[Station Roosendaal|Roosendaal]]/[[Station Arnhem Centraal|Arnhem]].

Er bestaan plannen om [[station Dordrecht Zuid]] op te heffen nadat station Dordrecht Copernicusweg gebouwd is. Dit om de bereikbaarheid vanuit de wijk [[Sterrenburg (Dordrecht)|Sterrenburg]] te verbeteren. Ook wordt er gepleit binnen de plaatselijke politiek om noordelijk van het huidige station Dordrecht Zuid een tweede nieuw station te realiseren, [[station Dordrecht Leerpark]].

[[Bestand:Waterbus.jpg|thumb|De [[Waterbus Rotterdam-Drechtsteden|Waterbus]] (foto in Rotterdam)]]

=== Per bus ===
{{Zie hoofdartikel|Openbaar vervoer in Dordrecht}}
Tot eind 2006 verzorgde [[Stadsvervoer Dordrecht]] het vervoer in de gemeente Dordrecht. Sindsdien is de aanbesteding van het stadsvervoer voor Dordrecht gecombineerd met het vervoer in de regio 'DAV' ([[Drechtsteden]], [[Alblasserwaard]] en [[Vijfheerenlanden (streek)|Vijfheerenlanden]]), inclusief het treinvervoer over de [[MerwedeLingelijn]] (Dordrecht - Geldermalsen). Deze aanbesteding werd gewonnen door [[Arriva Personenvervoer Nederland|Arriva]], dat in de periode 1 januari 2007 - 8 december 2018 het vervoer verzorgde in de regio. De verbinding Dordrecht - Utrecht werd verzorgd middels de [[Qliner]] snelbusformule, sinds de overname van [[Qbuzz]] is deze verbinding er niet meer. Vanaf 9 december 2018 is [[Qbuzz]] het stad- en streekvervoer gaan verzorgen in dit gebied (nu genaamd Drechtsteden, Molenlanden en Gorinchem).

=== Vroegere paardentram ===
[[Bestand:Gezicht vanaf Visburg naar Groenmarkt, omstreeks 1910 - Dordrecht - 20062680 - RCE.jpg|thumb|Paardentram omstreeks 1910]]
Op 23 november 1879 nam de Belgische maatschappij "Société anonyme Belge des Tramways de Dordrecht" (TD) een [[normaalspoor|normaalsporige]] [[paardentram]]lijn van 1,8 kilometer, tussen Merwekade en het station, in bedrijf. Dit trambedrijf werd op 7 januari 1891 overgenomen door de [[Rotterdamsche Tramweg Maatschappij]] (RTM). Er was geen koppeling met de streektramlijnen van de RTM, die echter wel tot Zwijndrecht aan de overkant van de Oude Maas kwamen. De route van de lijn was: Merwekade, Boomstraat, Voorstraat, Nieuwbrug, Wijnstraat, Groenmarkt, Visbrug, Visstraat, Bagijnhof, Johan-de-Wittstraat en Stationsweg.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011006495:mpeg21:pdf Rotterdamsch nieuwsblad 21-08-1879]. [https://web.archive.org/web/20230410104127/https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011006495:mpeg21:pdf Gearchiveerd] op 10 april 2023.</ref> De paardentramlijn werd opgeheven op 16 maart 1919.<ref>Beknopt overzicht van de Nederlandse Spoor- en trambedrijven, door Jr. J. W. Sluiter</ref>

== Onderwijs ==
[[Bestand:Highly decorated traditional (school) building at Dordrecht city - panoramio.jpg|thumb|De Statenschool in de Hofstraat]]
Dordrecht telt veertig basisscholen, drie scholen voor speciaal basisonderwijs, zeven middelbare scholen, zeven{{Bron?||2018|05|01}} scholen voor speciaal voortgezet onderwijs en zes instellingen voor [[middelbaar beroepsonderwijs]] en [[volwasseneneducatie]].{{Bron?|Hoeveel scholen zijn er in totaal?|2018|05|01}}

Ook voor voortgezet onderwijs heeft Dordrecht meerdere scholen. De stad herbergt zelfs het oudste gymnasium van Nederland: het [[Johan de Witt-gymnasium]]. De school werd opgericht in 1253 als "[[Latijnse school]]". De school is vernoemd naar oud-leerling en [[staatsman]] [[Johan de Witt (hoofdbetekenis)|Johan de Witt]]. Het zelfstandige gymnasium telt meer dan 700 leerlingen en is gevestigd aan het Oranjepark.

Er zijn nog meer middelbare scholen in de stad. Het [[Insula College]], onderdeel van de stichting H3O, is een school voor christelijk voortgezet onderwijs van vmbo tot en met gymnasium. Het [[Stedelijk Dalton Lyceum]] kent verschillende vestigingen in Dordrecht. Op het Stedelijk Dalton Lyceum wordt onderwijs aangeboden vanaf vmbo tot en met tweetalig gymnasium. Het [[Wartburg College]] heeft een vestiging in Dordrecht naast het leerpark. Het onderwijsaanbod van het Wartburg College bestaat uit praktijkonderwijs, vmbo, havo, atheneum en gymnasium. De scholengemeenschap bestaat uit vier locaties, waarvan drie in Rotterdam en één ("Marnix") in Dordrecht. [[Het Tij]] is een middelbare school voor speciaal onderwijs cluster 4. Tot slot is er het [[Wellant College]], dat vmbo-onderwijs verzorgt.

In het beroepsonderwijs biedt het [[ROC Da Vinci College]] verschillende opleidingen in het [[Middelbaar beroepsonderwijs]] aan. In het [[hoger beroepsonderwijs]] worden er opleidingen aangeboden door het [[ROC Da Vinci College]], [[Hogeschool Inholland]] en [[Hogeschool Rotterdam]].

== Bekende Dordtenaren ==
{{Zie hoofdartikel|Lijst van Dordtenaren}}
[[Bestand:Standbeeld Gebroeders de Wit - Dordrecht.jpg|thumb|Standbeeld gebroeders de Wit]]
[[Bestand:Dordrecht - Scheffersplein.jpg|thumb|Het [[Scheffersplein]]]]
Een aantal Dordtenaren heeft door de eeuwen heen een bekende status bereikt. De bekendste Dordtenaar is [[Johan de Witt (hoofdbetekenis)|Johan de Witt]]. Hij was als [[raadpensionaris]] van [[Graafschap Holland|Holland]] een van de belangrijkste politici van zijn tijd. Op 20 augustus 1672 werd hij met zijn broer [[Cornelis de Witt (hoofdbetekenis)|Cornelis]] in Den Haag door een woedende menigte gelyncht. De humanist en geleerde [[Gerardus Vossius]] werd weliswaar niet in Dordrecht geboren, maar bracht er wel een deel van zijn leven door. Ook de twee kunstschilders [[Albert Cuyp]] en [[Ary Scheffer]] hebben een meer dan plaatselijke bekendheid verworven. [[C. Buddingh'|C. "Kees" Buddingh']] — dichter, schrijver en vertaler — werd in 1918 geboren in Dordrecht en had een sterke binding met de stad. Zo schreef hij een [[ode (dichtkunst)|ode]] aan de stad.

Ook [[Aelbert Cuyp]] is een beroemde en vooral in het buitenland bekende Dordtse kunstschilder. De Engelse [[koningin Elizabeth]] heeft enkele werken van hem in haar bezit.<ref>[https://blauwbloed.eo.nl/artikel/2021/10/twee-schilderijen-van-koningin-elizabeth-te-zien-in-dordrecht 'Twee schilderijen van koningin Elizabeth te zien in Dordrecht'] (website EO Blauw Bloed). [https://web.archive.org/web/20220124233826/https://blauwbloed.eo.nl/artikel/2021/10/twee-schilderijen-van-koningin-elizabeth-te-zien-in-dordrecht Gearchiveerd] op 24 januari 2022.</ref> In Dordrecht is de [[Aebert Cuypsingel]] naar hem genoemd.

=== Ereburgers van Dordrecht ===
Enkele tientallen Dordtenaren zijn sinds 1925 onderscheiden met een bronzen of gouden penning en uitgeroepen tot [[ereburger]] van Dordrecht. Iemand die 25 jaar gemeenteraadslid is in de stad wordt automatisch ereburger. In andere gevallen moet de persoon voorgedragen worden door het college van B&W, waarna de beslissing ligt bij de gemeenteraad. Het merendeel van de gouden penningen is uitgereikt aan personen die bij het gemeentebestuur werkzaam waren.<ref>[https://web.archive.org/web/20090608212333/http://www.dordt.nl/stad/geschiedenis/home.htm Geschiedenis — Ereburgers van Dordrecht], ''Dordt.nl''</ref> Enkele van de ereburgers met een gouden penning zijn:
* [[Simon Marinus Hugo van Gijn]], sinds 1926
* [[Theodoor Stoop|dr. Theodoor Stoop]], sinds 1926
* [[Top Naeff]], sinds 1953
* [[C. Buddingh'|Kees Buddingh']], sinds 1978
* [[Jan Eijkelboom]], sinds 2001
* [[Ronald Bandell]], sinds 2010

== Fotogalerij ==

<gallery widths="150" heights="150">
Bestand:Dordrecht, stadsgracht bij Grote Kerk 2010-06-27 17.49.jpg|De Pottenkade naast de Grote Kerk aan de [[Voorstraatshaven]]
Bestand:Grote Kerk in Dordrecht.jpg|De Grote Kerk gezien van de Voorstraatshaven
Bestand:Building-hof10.jpg|Het Hof
Bestand:Dordrecht Kalkhaven - Grote Kerk.jpg|Kalkhaven
Bestand:Dordrecht - oude watertoren.jpg|De oude watertoren [[Watertoren (Dordrecht)|Villa Augustus]]
Bestand:Cyckoverdendyck.jpg|De molen Kyck over den Dyck
Bestand:HuisteMerwede.jpg|Ruïne van het [[Huis te Merwede|Kasteel Ter Merwe]]
Bestand:DordrechtKunstmin10.jpg|[[Schouwburg Kunstmin]], na de restauratie
Bestand:Schapen in de Hoefijzerstraat in Dordrecht.jpg|Schapen in de Hoefijzerstraat
Bestand:Groothoofdspoort in Dordrecht.jpg|Groothoofdspoort
Bestand:Dordrecht, zicht op de Grote Kerk RM13417 vanaf de Lange IJzeren Brug RM14041 IMG 0132 2018-02-25 10.14.jpg|De Grote Kerk vanaf de Lange IJzeren Brug
Bestand:Dordrecht, zicht op de Wijnhaven vanaf de Nieuwbrug RM14043 met links de toren van de Bonifatiuskerk RM13998 IMG 0140 2018-02-25 10.41.jpg|De Wijnhaven met de Bonifatiuskerk
Bestand:Dordrecht, straatzicht Visbrug-Groenmarkt met standbeeld van de gebroeders De Witt, slagerij (in RM13352) en ijssalon (in RM13352) IMG 0152 2018-02-25 11.02.jpg|Visbrug-Groenmarkt
Bestand:Dordrecht, recreatievaartuig de Friedrich Voss vanaf de Schuttevaerkade IMG 0192 2018-02-25 12.37.jpg|De Friedrich Voss
</gallery>

== Externe links ==
* [https://www.regionaalarchiefdordrecht.nl/ www.regionaalarchiefdordrecht.nl]
* [http://www.dordrecht.nl/ Gemeente Dordrecht]
* [http://www.zuidfront-holland1940.nl/ Dordrecht en het Eiland in de meidagen 1940]
* [https://www.dordrecht.net/ Digitale Stad Dordrecht]

{{Appendix|1=Bronnen en referenties|2='''Literatuur'''
* {{aut|Jan van Herwaarden e.a. (red.)}} (1996) [http://books.google.nl/books?id=3IAgb4mGpx0C&pg=PP1#v=onepage&q=&f=false Geschiedenis van Dordrecht tot 1572]. Hilversum: Uitgeverij Verloren. {{ISBN|9065506004}}
* Dordt in het kort, de gemeentegids van Dordrecht
----
'''Referenties'''
{{References}}}}
{{Navigatie gemeente Dordrecht}}
{{Navigatie Plaatsen met historische stadsrechten in Zuid-Holland}}
{{Navigatie provincie Zuid-Holland}}
{{Coor title dms|51|48|0|N|4|40|0|E|type:city(118887)_region:NL}}
{{Bibliografische informatie}}
[[Categorie:Dordrecht| ]][[Categorie:Plaats in Zuid-Holland]]