Line-crosser (Biesbosch)
Voor line-crossers in de Betuwe, zie Line-crosser (Betuwe)
Line-crosser of liniecrosser is een begrip uit de Tweede Wereldoorlog. Hiermee worden personen bedoeld die vanaf november 1944, tijdens de laatste maanden van de oorlog, een verbinding over de frontlijn tot stand brachten van bezet gebied naar het bevrijde zuiden van Nederland en terug.
Opzet
In het najaar van 1944 werd het zuiden van Nederland bevrijd door het Britse, Amerikaanse, Canadese en Poolse leger. De rivieren de Bergsche Maas, de Amer en het Hollandsch Diep vormden sindsdien een langgerekte frontlijn. [1] Line-crossers waren actief langs het gehele front, van Dodewaard tot aan de Biesbosch. [2] Tot februari 1945 lag het zwaartepunt in de Betuwe. [3]
Vanaf november 1944 werd de Biesbosch door de Duitse bezetter bestempeld als Luafout in Module:Unicode_data op regel 297: attempt to index local 'data_module' (a boolean value) nadat het tussen de linies van de Duitsers en de geallieerden kwam te liggen. Vanaf dat moment onderhielden de 'line-crossers', leden van Groep Albrecht, de verbinding. Citefout: Na het label <ref> ontbreekt het afsluitende label </ref>
De Biesbosch was een moeilijk begaanbaar en voor buitenstaanders een lastig te navigeren gebied, waardoor het een ideale schuilplaats werd voor onderduikers. Citefout: Na het label <ref> ontbreekt het afsluitende label </ref>
Eenentwintig personen waren betrokken bij de crossings; zij maakten 374 oversteken per kano, roeiboot of korjaal. Zij vervoeren zowel materialen, waaronder medicijnen en wapens, als informatie en personen van en naar het bevrijdde deel van Nederland. Citefout: Na het label <ref> ontbreekt het afsluitende label </ref> Enkele bekende line-crossers waren: Arie van Driel en Piet van den Hoek uit Werkendam, Kees van de Sande uit Sleeuwijk en Jan de Landgraaf uit Sliedrecht. Zij werden voor hun verzetsdaden onderscheiden met de Militaire Willems-Orde. [4]
Routes
Er waren twee routes:
- van Werkendam naar Drimmelen: deze ging eerst een stukje over land, dan per kano over het Steurgat, langs de polder Pauluszand naar het eiland Middelste Jannezand en dan langs de Biesboschkant de Amer op. Daar hing tegenover restaurant 't Voske en tegenover de haven van Drimmelen een mand om aan te geven wanneer overgestoken moest worden. De mand werd verder gehesen als er crossers aankwamen.
- van de Sliedrechtse haven via de Helsluis over de Nieuwe Merwede, dan langs de Brabantse Biesbosch om de Amer over te steken naar Lage Zwaluwe.
De routes waren 13 tot 18 kilometer lang. [5] Citefout: Na het label <ref> ontbreekt het afsluitende label </ref>
Canon van Altena
In 2024 werd het verhaal van de line-crossers in de Biesbosch opgenomen in het Canon van Altena. [6]
Media
In 2015 is er een film en in 2019 een theatervoorstelling gemaakt over de crossings door de Biesbosch. Beiden hebben de titel Biesbosch onder vuur gekregen. De première van de film is gedaan op locaties rond de Biesbosch, de theatervoorstelling werd gespeeld in de Biesbosch op de Hofmansplaat.
- ↑ Linecrossers in de Biesbosch. Canon van Nederland. Geraadpleegd op 13 februari 2026.
- ↑ Vrij, Tjeerd (oktober 2011). Zwarte kerst. emjee uitgevers, Varik, pp. 80. ISBN 978.94.90329.06.8. Geraadpleegd op 20 december 2021.
- ↑ Victor Laurentius, De Line crossers - Het geheime verkeer tussen bevrijd en bezet Nederland 1944-1945. 75jaarvrij.nl/. Gearchiveerd op 15 december 2021. Geraadpleegd op 20 december 2021.
- ↑ 21 gedecoreerde liniecrossers. liniecrosser.nl. Geraadpleegd op 13 februari 2026.
- ↑ Tweede Wereldoorlog. Biesbosch.nu. Geraadpleegd op 13 februari 2026.
- ↑ ‘Linecrossers in de Biesbosch’ opgenomen in Canon van Altena. www.hetkontakt.nl (19 november 2024). Geraadpleegd op 13 februari 2026.
