Op zoek naar het dorp Raamsdonk in de 16e eeuw
Raamsdonk ligt in de Langstraat in Noord-Brabant, tussen Drimmelen en Waspik, bij het kruispunt van de wegen Zevenbergen - 's-Hertogenbosch en Breda - Gorkum. Het dorp wordt door deze twee wegen in drie stukken gesneden, wat het esthetische aspekt van het dorp bepaald niet ten goede komt. [1]
De zestiende eeuw was een eeuw vol veranderingen. Dit geldt zeker voor Raamsdonk. Het dorp leverde veel polderwerkers voor de inpolderingen van onder meer de Hoekse Waard. Ik heb getracht aan de hand van de Oud-Rechterlijke Archiefboeken van de dorpen Raamsdonk, Waspik en Hendrik-Luyten-Ambacht (nu een deel van het dorp Raamsdonk) iets van de bewoning en zijn bewoners te reconstrueren. Uiteraard is me dat slechts fragmentarisch gelukt.
Geschiedenis vóór het jaar 1500
Op 31 januari 1391 wordt Raamsdonc voor het eerst genoemd [2]
Vóór het jaar 1421, voor de Sint Elisabethsvloed, lag het dorp meer noordelijk, aan de oude Langstraat, rond de oude Lambertuskerk.
De stenen kerk heeft deze overstroming overleefd hoewel het dorp onder water heeft gestaan. Volgens de overlevering kwam het water tot aan het dak van de kerk. Dit lijkt wat overdreven. Wel zullen de (toenmalige) houten huizen geheel zijn weggespoeld.
Het dorp is herbouwd een à twee kilometer zuidelijk van de oude kerk, op een soort terp of lemen heuvel, zodat we de kerk nu terugvinden in het weiland, met een huis en een boerderij als "gezelschap".
Op 19 mei 1567 komt broeder Bouden, prior van het Karthuizer klooster bij Raamsdonk, een akte voorlezen, gedateerd op dinsdag na pasen van het jaar 1389 in Geertruidenberg, waarin graaf Willem van Holland verklaart aan Gielis van Weldensnesse een stuk moer (“veenmoeras) te hebben verkocht, tussen Groot-Waspik oost, Sandoel in het westen, trekkende tot op de Donge......
Bron, Digitalisering en Wiki opmaak: Terry van Erp
