Zwaaispits: verschil tussen versies
k Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg" |
1 bewerking van ~2026-36867-2 (overleg) teruggedraaid |
||
| Regel 1: | Regel 1: | ||
[[Bestand:Zweispitz.jpg|thumb|350px|Een zwaaispits, met ernaast een [[duimstok]] voor de maatvoering]] | [[Bestand:Zweispitz.jpg|thumb|350px|Een zwaaispits, met ernaast een [[duimstok]] voor de maatvoering]] | ||
Een '''zwaaispits''', door molenaars ook wel '''bilhamer''' genoemd, is een hamer van 2 tot 3 kilo, met aan de twee slaguiteinden een spitse punt. De naam is waarschijnlijk een verbastering van het Duitse ''Zweispitz'', wat tweespits betekent.<ref>Haslinghuis, E.J. en Janse, H. (2005) Bouwkundige termen. Leiden: Primavera Pers. ISBN 90 5997 033 0.</ref> | Een '''zwaaispits''', door molenaars ook wel '''bilhamer''' genoemd, is een hamer van 2 tot 3 kilo, met aan de twee slaguiteinden een spitse punt. De naam is waarschijnlijk een verbastering van het Duitse ''Zweispitz'', wat tweespits betekent.<ref>Haslinghuis, E.J. en Janse, H. (2005) Bouwkundige termen. Leiden: Primavera Pers. {{ISBN|90 5997 033 0}}.</ref> | ||
== Gebruik == | == Gebruik == | ||
| Regel 15: | Regel 15: | ||
== Fotogalerij == | == Fotogalerij == | ||
<gallery widths="220" heights="220"> | <gallery widths="220" heights="220"> | ||
Bestand:IMG 1094 Sandstein-Oberfläche gespitzt. | Bestand:IMG 1094 Sandstein-Oberfläche gespitzt.JPG|Een gespitst oppervlak van een stuk [[zandsteen]] | ||
Bestand:Brhlovce IMG 2410. | Bestand:Brhlovce IMG 2410.JPG|Steenhouwerswerkplaats met oude gereedschappen | ||
Bestand:Walderveense molen hardstenen molensteen.jpg|[[Molensteen]] met bilhamer | Bestand:Walderveense molen hardstenen molensteen.jpg|[[Molensteen]] met bilhamer | ||
</gallery> | </gallery> | ||
Versie van 17 jan 2026 18:27
Een zwaaispits, door molenaars ook wel bilhamer genoemd, is een hamer van 2 tot 3 kilo, met aan de twee slaguiteinden een spitse punt. De naam is waarschijnlijk een verbastering van het Duitse Zweispitz, wat tweespits betekent.[1]
Gebruik
De zwaaispits werd gebruikt door steenhouwers om ruwe blokken steen snel grof op maat te hakken en om grote hoeveelheden steen te verwijderen bij het voorhakken van een oppervlak. Het gebruik is te vergelijken met het hakken met de vuist en de puntbeitel. Het gereedschap stamt uit de Middeleeuwen en werd gebruikt in zachtere steensoorten zoals zandsteen en kalksteen, maar ook wel in blauwe hardsteen en marmer.[2]
De zwaaispits wordt met beide handen vastgehouden vanwege het gewicht en voor een goede sturing.
Het gereedschap is in Nederland en België in gebruik geweest tot ongeveer de Tweede Wereldoorlog, daarna is het snel verdrongen door de opkomst van de steenzaagmachine.
Molenstenen
De zwaaispits wordt door molenaars bilhamer genoemd. Het gereedschap wordt door hen gebruikt om molenstenen te scherpen, hetgeen billen wordt genoemd.
Fotogalerij
-
Een gespitst oppervlak van een stuk zandsteen
-
Steenhouwerswerkplaats met oude gereedschappen
-
Molensteen met bilhamer
Zie ook
- ↑ Haslinghuis, E.J. en Janse, H. (2005) Bouwkundige termen. Leiden: Primavera Pers. ISBN 90 5997 033 0.
- ↑ http://www.cultureelerfgoed.nl/sites/default/files/u6/Natuursteenbestek_Bewerkingen.doc Bestekstermen Natuursteen RACM
