Brontekst bekijken van Werenfried van Elst

{{Infobox heilige
| naam = Sint-Werenfridus
| geboortedatum = 
| geboorteplaats = 
| sterfdatum = [[14 augustus]] [[760]]
| sterfplaats = [[Westervoort]]<ref name="Meertens">[http://www.meertens.knaw.nl/bedevaart/bol/plaats/212 Rossem van, Cefas (2007). ''Heilige Werenfridus''. Website Meertens Instituut. Verkregen 14-08-2007.]</ref>
| feestdag = 14 augustus
| vereerd_bij = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| afbeelding = Heilige Werenfridus van Elst Prelaten en bisschoppen van Utrecht (serietitel), RP-P-BI-1494.jpg
| onderschrift = 
| titels = 
| zaligverklaring_datum = 
| zaligverklaring_plaats = 
| zaligverklaring_door = 
| heiligverklaring_datum = ongeveer 925
| heiligverklaring_plaats = 
| heiligverklaring_door = 
| attributen = Boot met doodskist
| schrijn = [[Elst (Gelderland)|Elst]]<ref name="Meertens" />
| oppressie_datum = 
| oppressie_door = 
| controverse = 
}}
'''Werenfried van Elst''' of '''Sint-Werenfridus''' ([[Duitsland (hoofdbetekenis)|Duitsland]], datum onbekend – [[Westervoort]], [[14 augustus]] [[760]]) was een [[Ierland (land)|Ierse]] [[Prediker (woordverkondiger)|prediker]] en de [[patroonheilige]] van [[Elst (Gelderland)|Elst]]. Hij predikte in de [[7e eeuw|7e]] en [[8e eeuw]] na Chr. in de [[Betuwe]] het [[christendom]], in het rijk van de Friese koning [[Radboud (koning)|Radboud]]. Later is hij [[heiligverklaring|heilig verklaard]].

Werenfridus maakte deel uit van het benedictijnerklooster van [[Egbert van Rathmelsigi|Rathmelsigi]] in Ierland. Hij ging rond [[690]] naar het land der [[Friezen]] en kreeg de taak om in het westelijk deel daarvan het [[evangelie]] te prediken. Werenfridus zetelde zich aanvankelijk in het huidige [[Wervershoof]], waar zijn priesterwoning stond, maar trok later via [[Dorestad]] door naar de [[Betuwe]] en het gebied daaromheen, om ook daar de christelijke leer te verspreiden.

Werenfridus stierf op [[14 augustus]] [[760]] in [[Westervoort]] en werd begraven in de [[Grote Kerk (Elst)|kerk]] in [[Elst (Gelderland)|Elst]].

== Heiligverklaring ==
In ongeveer [[925]] werd het Werenfridusaltaar opgericht in de kerk van Elst. In hetzelfde jaar nam [[bisschop]] [[Balderik (bisschop van Utrecht)|Balderik van Kleef]] de resten van Werenfridus' lichaam uit de [[sarcofaag]] in de [[crypte]], identificeerde het lichaam en zette aldaar de relieken in een [[reliekschrijn]].

De relieken van Werenfridus sneuvelden grotendeels tijdens een [[beeldenstorm]] in [[1566]]. [[Theodoor van Eimeren]] wist nog enkele delen te redden en via [[Johannes Hollant]] over te brengen naar [[Theodoor Rijswijck]] uit [[Nijmegen]], die op zijn beurt op zoek ging naar een veiligere plaats voor de heilige erfstukken. Uiteindelijk belandde het grootste deel van de relieken in [[Emmerik]], maar die gingen daar verloren tijdens de [[Tweede Wereldoorlog]]. Wat er op dit moment nog over is, is een verbrand stuk [[been (materiaal)|bot]] in een [[zilver (hoofdbetekenis)|zilver]]en reliekenhouder, met daarop een papiertje met de tekst ''Ossa Sancti Werenfridi''. De officiële documenten die hierbij hoorden zijn eveneens verloren gegaan.

Werenfridus werd [[beschermheilige]] van Elst, van groentetuiniers en van mensen die aan [[jicht]] lijden. Bovendien wordt er vaak tot hem gebeden bij last van stijve [[gewricht]]en.

== Legende ==
[[Johannes de Beke]] verhaalde in de 14e eeuw dat Werenfried in 690 in het reisgezelschap van [[Willibrord]] mee was gekomen.<ref>[http://books.google.com/books?id=w6fT3JviFmgC&pg=PA161&dq=Werenfridus&as_brr=3&hl=nl&sig=ACfU3U1buOcgJaV5aNy7PeDLH35KrLBeRg B. Ebels-Hoving e.a. (1987), ''Genoechlicke ende lustige historiën: Laatmiddeleeuwse geschiedschrijving in Nederland'', blz. 161 en 164, Uitgeverij Verloren,] {{ISBN|9065502084}}</ref>

Volgende een [[legende (volksverhaal)|legende]] werd Werenfridus' lichaam na zijn dood opgeëist door de inwoners van Westervoort en Elst, waar hij bij leven zelf had gezegd het liefst te willen worden begraven in Elst. Uiteindelijk werd, volgens de legende, besloten zijn lichaam op een onbemand bootje op de [[Rijn]] te leggen en het lot te laten bepalen waar Werenfridus' laatste rustplaats moest komen. Het bootje voer, tegen de stroom in, naar de Betuwe-oever. Er werd een tweede oordeel gevraagd: Werenfridus' lichaam werd op een ossenkar gelegd, die getrokken werd door jonge [[stier (rundvee)|ossen]], die nog nooit eerder een juk gedragen hadden. Ook zij wendden zich naar Elst en brachten het lichaam van de heilige tot bij de Elster kerk. Een andere versie meldt dat er twee jonge kalveren, waarvan de moeders in Westervoort stonden, voor de kar werden gespannen. Zonder aarzelen liepen de dieren echter naar Elst.

== Symbolieken, naamgevingen en verering ==
[[Bestand:Elst wapen.svg|thumb|180px| Het wapen van Elst. Verklaring: linksboven: Bisdom Utrecht, rechtsboven: Graafschap Gelre, onder: Doodskist van Sint Werenfridus]]
[[Bestand:Sculpture "Werenfridus" by Alphons ter Avest, Elst, Overbetuwe, the Netherlands.jpg|thumb|180px| Beeld "Werenfridus" door [[Alphons ter Avest]]]]

De kerk waar Werenfridus oorspronkelijk begraven werd, heet sinds [[1483]] de Werenfriduskerk. In [[1944]] werd de oorspronkelijke Werenfriduskerk verwoest, maar na de Tweede Wereldoorlog werd de kerk herbouwd. Tegenwoordig is er onder de kerk een klein [[museum]] ingericht, omdat de kerk gebouwd blijkt te zijn op twee grote Gallo-Romeinse tempels.<ref>T. Derks (2002), ''De tempels van Elst'', Archeologisch Instituut Vrije universiteit, Amsterdam, brochure nr. 9, oktober 2002 [http://www.overbetuwe.nl/web/file?uuid=12d84148-2b56-4250-bce7-bd02b25bba1b&owner=f4032947-91c4-4650-87cf-e150d0ec54b9 (pdf-file 1mb)]{{dode link|datum=oktober 2017 |bot=InternetArchiveBot}}</ref><ref>[http://books.google.com/books?id=dtGLjPQxjtkC&pg=PA45&dq=tempel+elst&as_brr=3&hl=nl&sig=ACfU3U11MSguwzWMnyfZZUkmBeEGtBUxLA G. Heitink (2007), ''Een kerk met karakter / druk 1: tijd voor heroriëntatie'', blz. 45, Uitgeverij Kok,] {{ISBN|9043514063}}</ref> In dit museum is verder onder andere de [[sarcofaag]] te vinden waarvan wordt gezegd dat Werenfridus erin begraven lag. Opvallend in de kerk zijn ook onder andere de preekstoel, waarin de afbeelding is ontworpen van een bisschop die met gebeente van Werenfridus een jichtlijder geneest.
Bovendien staan er vier stenen sculpturen van Werenfridus in het voorportaal van de kerk. Nabij deze kerk ligt de basisschool 'Sunte Werfert', wat een verbastering is van Sint Werenfried.

Op het wapen van Elst is het bootje te herkennen dat volgens de legende Werenfridus na zijn dood naar die plaats voer. Naast de ''Rijksweg'' (op de kruising met de weg langs de [[Linge (rivier)|Linge]]) ligt een, er op het eerste gezicht als een roestige mummie uitziend, beeld van de heilige Werenfridus die uit z'n bootje is gevallen.

Van [[Wervershoof]] wordt gezegd dat de naam afkomstig is van Werenfridus (als in ''Werenfridus' hoeve''). Sunte Werfert, de Oudbetuwse benaming voor Sint Werenfridus is de naam van een basisschool in Elst. In [[Hoorn (Noord-Holland)]] werd in [[1948]] een [[voortgezet onderwijs|middelbare school]] opgericht die de naam ''[[Werenfridus (school)|Sint Werenfridus Lyceum]]'' droeg. In Elst is een [[scouting]]groep naar de heilige vernoemd. [[Westervoort]] kent naast de katholieke Sint-Werenfridusparochie (met [[Sint-Werenfriduskerk (Westervoort)|Sint-Werenfriduskerk]]) ook een Protestantse Gemeente met de naam Werenfried. Ook kent Westervoort een St. Werenfriduslaan en had het een St. Werenfridusschool (thans De Brug). Enkele Sint-Werenfriduskerken: [[Sint-Werenfriduskerk (Workum)|Sint-Werenfriduskerk]] in Workum en [[Sint-Werenfriduskerk (Zieuwent)|Sint-Werenfriduskerk]] in Zieuwent.

== Literatuurverwijzingen ==
{{References}}

[[Categorie:Heilige in het christendom]]
[[Categorie:Iers missionaris]]
[[Categorie:Missionaris in Nederland]]
[[Categorie:Merovingisch heilige]]
[[Categorie:Iers heilige of zalige]]
[[Categorie:Persoon in de Nederlanden in de 7e eeuw]]
[[Categorie:Persoon in de Nederlanden in de 8e eeuw]]