Brontekst bekijken van Wehrkreis I

{{Infobox militaire eenheid
| naam                 = Wehrkreis I
| embleem              = 
| afbeelding           = Wehrkreise_Deutsches_Reich.jpg
| afbeeldingbreedte    = 150
| onderschrift         = De militaire districten van het Duitse Rijk na de ''"[[Anschluss]]"'' van Oostenrijk.
| begindatum           = 1919
| einddatum            = 8 mei 1945<ref name="Kursietis 1999, p.73.">Kursietis 1999, p.73.</ref>
| land                 = {{DE-1919}}<br />{{DE-1935}}
| krijgsmachtonderdeel = 
| organisatie          = 
| onderdeel van        = [[Bestand:War Ensign of Germany (1922–1933).svg|24px]] [[Reichswehr]]<br />[[Bestand:Balkenkreuz.svg|24px]] [[Wehrmacht]]
| type                 = Militair district
| specialisatie        = 
| commandostructuur    = 
| aantal               = 
| garnizoen            = 
| bijnaam              = 
| mascotte             = 
| motto                = 
| mars                 = 
| kleur                = 
| uitrusting           = 
| veldslagen           = [[Tweede Wereldoorlog]]
| deelname             = 
| onderscheidingen     = 
| commandanten         = zie [[#Bevelhebbers|bevelhebbers]]
}}
Het '''Wehrkreis I (Königsberg)'''  (vrije vertaling: 1e militaire district (Koningsbergen)) was een territoriaal militaire bestuurlijke eenheid tijdens de [[Weimarrepubliek]], en later van het [[Nationaalsocialisme|nationaalsocialistische]] [[Duitse Rijk#Nazi-Duitsland (1933-1945)|Duitse Rijk]]. Het bestond vanaf 1919 tot 1945.

Het ''Wehrkreis I'' was verantwoordelijk voor de militaire veiligheid van het [[Oost-Pruisen]]<ref name="Kursietis 1999, p.73." /><ref name="Mitcham Jr. 2007, p.236." /><ref name="Boberach 2012, p.86." />. Het voorzag ook in de bevoorrading en training van delen van het leger van de ''[[Reichswehr]]'' en het ''[[Heer (Wehrmacht)|Heer]]'' in het gebied.

Het gebied van het ''Wehrkreis I'' was 78.731 vierkante kilometer groot, met een bevolking van 4.667.000<ref name="Mitcham Jr. 2007, p.236.">Mitcham Jr. 2007, p.236.</ref> in 1944. Het [[hoofdkwartier]] van het ''Wehrkreis I''  was gevestigd in [[Koningsbergen]]<ref name="Kursietis 1999, p.73." /><ref name="Mitcham Jr. 2007, p.236." /><ref name="Schreiber 2008, p.51." />.

Het ''Wehrkreis I''  had twee ''Wehrersatzbezirke'', [[Olsztyn|Allenstein]]<ref name="Boberach 2012, p.86.">Boberach 2012, p.86.</ref>, Koningsbergen (vrije vertaling: twee reserve militaire districten).

''[[Luftgau I]]'' werd opgebouwd door het ''Wehrkreis I''<ref name="Archivportal">{{de}}[https://www.archivportal-d.de/item/Z4BB3FDSEMMPM2KJ7AOZ577GND5CTR7V Archivportal: Luftflottenkommando 1 (Bestand). Geraadpleegd op 12 juli 2021.]</ref>.

[[Bestand:WK-I.jpg|rechts|thumb|150px|Kaart van het Wehrkreis I in 1943.]]

== Bevelhebbers<ref name="Lexikon der Wehrmacht: Wehrkreis I">{{de}}[http://www.lexikon-der-wehrmacht.de/Gliederungen/Wehrkreise/Gliederung.htm Lexikon der Wehrmacht: Wehrkreis I. Geraadpleegd op 11 juli 2021.]</ref> ==
{|  class="wikitable"
! Rang
! Naam
! Begin
! Eind
! Opmerking 
|- 
| ''Generalleutnant'' 
| [[Ludwig von Estorff]]<ref name="The Prussian Machine: Estorff">{{en}}[http://prussianmachine.com/aka/estorff.htm The Prussian Machine: Ludwig Gustav Adolf von Estorff. Geraadpleegd op 1 augustus 2021.]</ref>
| 1919
| 1920
|
|- 
| ''Generalleutnant'' 
| [[Johannes von Dassel]]<ref name="Das Bundesarchiv: Dassel">{{de}}[https://www.bundesarchiv.de/aktenreichskanzlei/1919-1933/0000/adr/adrag/kap1_4/para2_19.html Das Bundesarchiv: Akten der Reichskanzlei, Dassel, Johannes von. Geraadpleegd op 11 juli 2021.]</ref>
| 1 oktober 1920
| 31 oktober 1923
| Vanaf maart 1920 tot mei 1920 als plaatsvervangend bevelhebber, daarna vanaf 1924 als bevelhebber ''Wehrkreis''.
|- 
| ''Generalleutnant'' 
| [[Wilhelm Heye]]<ref name="Das Bundesarchiv: Heye">{{de}}[https://www.bundesarchiv.de/aktenreichskanzlei/1919-1933/0000/adr/adrhl/kap1_1/para2_246.html Das Bundesarchiv: Akten der Reichskanzlei, Heye, Wilhelm. Geraadpleegd op 11 juli 2021.]</ref><ref name="Deutsche Biographie">{{de}}[https://www.deutsche-biographie.de/sfz39369.html Deutsche Biographie: Heye, Wilhelm. Geraadpleegd op 11 juli 2021.]</ref>
| 1 november 1923<ref name="Axis Biographical Research: Heye">{{en}}[http://www.geocities.ws/orion47.geo/WEHRMACHT/HEER/Generaloberst/HEYE_WILHELM.html Axis Biographical Research: DAS HEER, GENERALOBERST, Generaloberst Wilhelm Heye. Geraadpleegd op 11 juli 2021.]</ref>
| 8 oktober 1926<ref name="Axis Biographical Research: Heye" /> -<br /> 31 oktober 1926
| 
|- 
| ''Generalleutnant'' 
| [[Friedrich von Esebeck]]<ref name="The Prussian Machine">{{en}}[http://prussianmachine.com/aka/esebeck_f.htm The Prussian Machine: Friedrich Freiherr von Esebeck. Geraadpleegd op 11 juli 2021.]</ref>
| 1 november 1926<ref name="Axis Biographical Research: Esebeck">{{en}}[http://www.geocities.ws/orion47.geo/WEHRMACHT/HEER/General/ESEBECK_FRIEDRICH.html Axis Biographical Research: DAS HEER, GENERAL, Char.General der Infanterie Friedrich Freiherr von Esebeck. Geraadpleegd op 11 juli 2021.]</ref>
| 30 september 1929<ref name="Axis Biographical Research: Esebeck" />
| 
|- 
| ''Generalleutnant'' 
| [[Werner von Blomberg]] 
| 1 oktober 1929<ref name="Axis Biographical Research: Blomberg">{{en}}[http://www.geocities.ws/orion47.geo/WEHRMACHT/HEER/Generalfeldmarschall/BLOMBERG_WERNER.html Axis Biographical Research: DAS HEER, GENERALFELDMARSCHALL, Generalfeldmarschall Werner von Blomberg. Geraadpleegd op 11 juli 2021.]</ref>
| 30 januari 1933<ref name="Axis Biographical Research: Blomberg" />
|- 
| ''General der Artillerie'' 
| [[Walther von Brauchitsch]]
| 1 februari 1933<ref name="Deutsche Biographie: Brauchitsch">{{de}}[https://www.deutsche-biographie.de/gnd116414855.html#ndbcontent Deutsche Biographie: Brauchitsch, Heinrich Alfred Walther von. Geraadpleegd op 12 juli 2021.]</ref> -<br /> 1 maart 1933<ref name="Axis Biographical Research: Brauchitsch">{{en}}[http://www.oocities.org/~orion47/WEHRMACHT/HEER/Generalfeldmarschall/BRAUCHITSCH_WALTHER.html Axis Biographical Research: DAS HEER, GENERALFELDMARSCHALL, Generalfeldmarschall Walther von Brauchitsch. Geraadpleegd op 12 juli 2021.]</ref>
| 1 april 1937<ref name="Axis Biographical Research: Brauchitsch" />
| Laatste commandant van de 1e Divisie
|- 
| ''General der Artillerie'' 
| [[Georg von Küchler]]
| 1 april 1937<ref name="Axis Biographical Research: Küchler">{{en}}[https://web.archive.org/web/20091029025957/http://geocities.com/~orion47/WEHRMACHT/HEER/Generalfeldmarschall/KUECHLER_GEORG.html Axis Biographical Research: DAS HEER, GENERALFELDMARSCHALL, Generalfeldmarschall Georg von Küchler. Geraadpleegd op 12 juli 2021.]</ref>
| 31 juli 1939<ref name="Axis Biographical Research: Küchler" /> -<br /> 26 augustus 1939
| [[Mobilisatie]] voor de [[Tweede Wereldoorlog]]. Hiervoor eerst [[commandant]] van de [[1e Infanteriedivisie (Wehrmacht)|1e Infanteriedivisie]].
|- 
| ''Generalleutnant'' 
| [[Oskar von Hindenburg]]
| 26 augustus 1939 -<br /> 1 september 1939<ref name="Axis Biographical Research: Hindenburg">{{en}}[https://www.oocities.org/~orion47/WEHRMACHT/HEER/Generalleutnant/BENECKENDORFF_OSKAR.html Axis Biographical Research: DAS HEER, GENERALLEUTNANT, Generalleutnant Oskar von Beneckendorff und von Hindenburg. Geraadpleegd op 12 juli 2021.]</ref>
| 25 oktober 1939<ref name="Axis Biographical Research: Hindenburg" /> -<br /> 5 november 1939 
| ''mit der stellvertretende Führung beauftragt (m.d.st.F.b.)''<br />(vrije vertaling: met het plaatsvervangend leiderschap belast)<ref name="Axis Biographical Research: Hindenburg" />
|- 
| ''General der Artillerie '' 
| [[Alfred von Vollard-Bockelberg]]
| 25 oktober 1939<ref name="Kursietis 1999, p.73." /> -<br /> 5 november 1939
| 14 mei 1940<ref name="Kursietis 1999, p.73." /> -<br /> 19 juni 1940
| 
|- 
| ''General der Artillerie'' 
| [[Wilhelm Ulex]] 
| 2 juni 1940<ref name="Kursietis 1999, p.73." /><ref name="Axis Biographical Research: Ulex">{{en}}[http://www.geocities.ws/orion47.geo/WEHRMACHT/HEER/General2/ULEX_WILHELM.html Axis Biographical Research: DAS HEER, GENERAL, General der Artillerie Wilhelm Ulex. Geraadpleegd op 12 juli 2021.]</ref> -<br /> 20 oktober 1940
| 30 april 1941<ref name="Kursietis 1999, p.73." /><ref name="Axis Biographical Research: Ulex" /><ref name="Axis History Forum: Ulex">{{en}}[https://forum.axishistory.com/viewtopic.php?t=74268 Axis History Forum: General der Artillerie Wilhelm Ulex. Geraadpleegd op 12 juli 2021.]</ref> -<br /> 1 mei 1941
| Voormalig bevelhebber van het ''[[Wehrkreis XI]]''.
|- 
| ''General der Artillerie'' 
| [[Peter Weyer]] 
| 1 mei 1941<ref name="Kursietis 1999, p.73." /><ref name="Axis Biographical Research: Weyer">{{en}}[http://www.geocities.ws/orion47.geo/WEHRMACHT/HEER/General2/WEYER_PETER.html Axis Biographical Research: DAS HEER, GENERAL, General der Artillerie Peter Weyer. Geraadpleegd op 12 juli 2021.]</ref>
| 31 januari 1943<ref name="Kursietis 1999, p.73." /><ref name="Axis Biographical Research: Weyer" />
| Voormalig bevelhebber van het ''[[Wehrkreis X]]''.
|- 
| ''General der Artillerie '' 
| [[Albert Wodrig]]
| 31 januari 1943<ref name="Kursietis 1999, p.73." /><ref name="Axis Biographical Research: Wodrig">{{en}}[http://www.geocities.ws/orion47.geo/WEHRMACHT/HEER/General2/WODRIG_ALBERT.html Axis Biographical Research: DAS HEER, GENERAL, General der Artillerie Albert Wodrig. Geraadpleegd op 12 juli 2021.]</ref> -<br /> 1 februari 1943
| 1 november 1944<ref name="Kursietis 1999, p.73." /><ref name="Axis Biographical Research: Wodrig" />
| 
|- 
| ''General der Infanterie'' 
| [[Otto Lasch]]   
| 1 november 1944<ref name="Kursietis 1999, p.73." /><ref name="Axis Biographical Research: Lasch" /><ref name="Traces of War">{{en}}[https://www.tracesofwar.com/persons/35913/Lasch-Otto.htm Traces of War: Lasch, Otto. Geraadpleegd op 12 juli 2021.]</ref>
| 9 april 1945<ref name="Axis Biographical Research: Lasch">{{en}}[http://www.geocities.ws/orion47.geo/WEHRMACHT/HEER/General2/LASCH_OTTO.html Axis Biographical Research: DAS HEER, GENERAL, General der Infanterie Otto Lasch. Geraadpleegd op 12 juli 2021.]</ref><ref name="Munzinger">{{de}}[https://www.munzinger.de/search/go/document.jsp?id=00000005254 Munzinger: Otto Lasch. Geraadpleegd op 12 juli 2021.]</ref>
| In januari 1945 werd Oost-Pruisen door het [[Rode Leger (Sovjet-Unie)|Russisch leger]] aangevallen. Op 9 april 1945 werd Lasch door [[Adolf Hitler|Hitler]] gedegradeerd en tot de dood veroordeeld, dit vanwege de overgave van Koningsbergen op dezelfde dag<ref name="Traces of War" />.
|- 
|}

== Wehrkreiskommando I ==
Vanaf 1919 was de [[Militaire staf|staf]] geplaatst in het commandantgebouw gevestigd aan de Hinterroßgarten 43, dat werd in 1928 verkocht voor 76.000 [[Reichsmark|RM]].

== Wehrkreis-Waffenmeisterei ==
De ''Waffenmeisterei'' was gevestigd aan de Rothensteiner Straße, Königsberg. Er werkte 700 medewerkers. Het was ondergeschikt aan het ''[[Heereszeugamt]]''.

== Militair districtspastoor ==
in de Weimarrepubliek was de pastoor; één voor elk van de zeven militaire districten; ondergeschikt aan de veldprovoost, vanaf 1934 aan de veldbisschop. In 1933 steeg het aantal naar 15 pastoren<ref name="Google Boeken: Handbuch der deutschen evangelischen Kirchen 1918 bis 1949. p.450.">{{de}}[https://books.google.de/books?id=XF1ll1CC7yQC&printsec=frontcover&hl=nl#v=onepage&q&f=false Google Boeken: Handbuch der deutschen evangelischen Kirchen 1918 bis 1949. p.450. Geraadpleegd op 13 juli 2021.]</ref>. De pastoors, aangeduid als "ev. of kat. Wehrkreispfarrer ", waren ondergeschikt aan de staf van het ''Wehrkreiskommando'' (vrije vertaling: militaire districtscommando) als griffiers voor aangelegenheden van legerpastoraat.

De functie van predikant in het ''Wehrkreis I'' had in het hele Duitse Rijk had een bijzonder voorrecht, aangezien het preken werden gedaan in de kroningskerk van de Pruisische koningen<ref name="Google Boeken: Reichsbischof Ludwig Müller: eine Untersuchung zu Leben, Werk und Persönlichkeit">{{de}}[https://books.google.de/books?id=ju9Jipl4xPsC&pg=PA75&hl=nl&source=gbs_toc_r&cad=2#v=onepage&q&f=false Google Boeken: Reichsbischof Ludwig Müller: eine Untersuchung zu Leben, Werk und Persönlichkeit. p.75. Geraadpleegd op 23 juli 2021.]</ref>.

=== Katholiek pastoor ===
Vanaf het begin van 1920 tot eind september 1927 was [[Franz Rarkowski]] katholiek [[Divisie (landmacht)|Divisie]]- en militair districts-pastoor.

In 1932 werd de latere ''Leitende Marinedekan'' [[Stanislaus Estevant]] (1882–1956) benoemd. Aansluitend bekleedde [[Anton Poschmann]] (1894-1970) deze functie, totdat hij in 1933 met gedwongen pensionering moest.

=== Protestantse militair districtspastoor ===
Vanaf 1921 tot 1926 was [[Albert Otto]], en later vanaf 1940 tot 1943 ''Aufsichtsführender Pfarrer''. (vrije vertaling: toezichthoudende pastoor) bij de ''[[Militärbefehlshaber Belgien–Nordfrankreich]]''  (vrije vertaling: militair bevelhebber van België en Noord-Frankrijk). En vanaf 1944 aansluitend in dezelfde functie bij de ''Oberbefehlshaber West''  ([[Opperbevelhebber West]])<ref name="Google Boeken: Handbuch der deutschen evangelischen Kirchen 1918 bis 1949. p.456.">{{de}}[https://books.google.de/books?id=XF1ll1CC7yQC&pg=PA103&hl=nl&source=gbs_toc_r&cad=2#v=onepage&q&f=false Google Boeken: Handbuch der deutschen evangelischen Kirchen 1918 bis 1949. p.456. Geraadpleegd op 23 juli 2021.]</ref>. Vanaf 1926 tot 1933 was [[Ludwig Müller]] (later de ''[[Reichsbischof]]'' van de Duitse Evangelische Kerk (DEK) en ''Führungsperson'' van de [[Deutsche Christen]] (vrije vertaling: Rijksbisschop en leider van de Deutsche Christen)). [[Walter Trepte]] bekleedde deze functie vervolgens tot 1939<ref name="Google Boeken: Handbuch der deutschen evangelischen Kirchen 1918 bis 1949. p.451.">{{de}}[https://books.google.de/books?id=XF1ll1CC7yQC&printsec=frontcover&hl=nl#v=onepage&q&f=false Google Boeken: Handbuch der deutschen evangelischen Kirchen 1918 bis 1949. p.451. Geraadpleegd op 23 juli 2021.]</ref>. Hij werd opgevolgd door de ''Oberst'' en later Wehrmacht-decaan [[Stefan Gmeiner]] (1895-1952), die in beide wereldoorlogen meerdere keren onderscheiden was, Ewald Hage verving Gmeiner in 1944 werd vanwege een verwonding.

== Politieautoriteiten en SD-diensten ==
Er werden overeenkomstige politieautoriteiten en SD-diensten toegewezen aan het ''Wehrkreis''. Er was een hoofdbureau van de staatspolitie/[[Kriminalpolizei]] in Koningsbergen, en een staatspolitiebureau/recherchebureau in Allenstein, Tilsit en [[Ciechanów|Zichenau]]-[[Płock|Schröttersburg]] en andere buitenposten van de staatspolitie<ref name="Boberach 2012, p.93.">Boberach 2012, p.93.</ref>.

[[SS- und Polizeiführer|Höherer SS- und Polizeiführer]] (HSSPF) Nordost, Wehrkreis I, waren:
* [[Wilhelm Rediess]] (28 juni 1938 - 25 augustus 1939<ref name="Schulz 2009, p.215.">Schulz 2009, p.215.</ref>/19 juni 1940<ref name="Tixier 2019, p.SS OGRUF REDIESS.">Tixier 2019, p.SS OGRUF REDIESS.</ref><ref name="Yerger 1997, p.25.">Yerger 1997, p.25.</ref>)
* [[Jakob Sporrenberg]] (21 juni 1940 - 1 mei 1941<ref name="Tixier 2019, p.SS GRUF SPORRENBERG.">Tixier 2019, p.SS GRUF SPORRENBERG.</ref><ref name="Yerger 1997, p.25." /><ref name="Schulz 2011, p.388.">Schulz 2011, p.388.</ref>)
* [[Hans-Adolf Prützmann]]<ref name="Dienstaltersliste der Schutzstaffel der NSDAP van 09.11.1944. p.61.">Dienstaltersliste der Schutzstaffel der NSDAP van 09.11.1944. p.61.</ref> (1 mei 1941<ref name="Schulz 2009, p.93." /> - 20 februari 1944<ref name="Schulz 2009, p.93.">Schulz 2009, p.93.</ref>)
* [[Hans-Adolf Prützmann]] (20 februari 1944 - 8 mei 1945<ref name="Schulz 2009, p.103.">Schulz 2009, p.103.</ref><ref name="Yerger 1997, p.25." />)
* [[George Ebrecht]] (8 december 1941 tot zijn verlof op 4 december 1944 was hij plaatsvervangend bevelhebber<ref name="Birn 1986, p.333.">Birn 1986, p.333.</ref><ref name="Yerger 1997, p.25." />)

''[[Befehlshaber der Ordnungspolizei]] (BdO)'':
* Plaatsvervangend [[Fritz Schuberth]] (14 juli 1944 - 5 augustus 1944<ref name="Schulz 2011, p.183.">Schulz 2011, p.183.</ref>)
* [[Rudolf Mueller-Boenigk]] (20 februari 1942 - 5 augustus 1944<ref name="Schulz 2008, p.276.">Schulz 2008, p.276.</ref>)
* Karl Franz (15 juli 1941 - 8 oktober 1941<ref name="Schulz 2008, p.343.">Schulz 2008, p.343.</ref>) (''m.d.W.d.G.b.'')<ref name="Schulz 2009, p.576." />
* [[Karl Franz (SS-generaal)|Karl Franz]] (8 oktober 1941 - 20 februari 1942<ref name="Schulz 2009, p.576.">Schulz 2009, p.576.</ref>) (''m.d.W.d.G.b.'')<ref name="Schulz 2009, p.576." />

''[[Inspekteur der Ordnungspolizei]] (IdO)'': 
* [[Curt Kowalski]] (15 september 1936 - 1 april 1939<ref name="Schulz 2009, p.627.">Schulz 2009, p.627.</ref>)
* [[Curt Pohlmeyer]] (1 april 1939 - 15 december 1939<ref name="Schulz 2009, p.60.">Schulz 2009, p.60.</ref>)
* [[Otto Rasch]] (30 november 1939 - 1 november 1941<ref name="Schulz 2009, p.154.">Schulz 2009, p.154.</ref>)
* [[Otto von Oelhafen]] (1 januari 1940 - 1 mei 1941<ref name="Schulz 2008, p.399.">Schulz 2008, p.399.</ref>)

SD-eenheden<ref name="Schreiber 2008, p.51.">Schreiber 2008, p.51.</ref>:
* ''[[SD-Oberabschnitte|SD-Leitabschnitt Köningsberg]]''
* ''SD-Abschnitt Allestein''
* ''SD-Abschnitt Tilsit''

== Bekende personen in het Wehrkreis ==
* [[Heinrich Graf zu Dohna-Schlobitten]]: vanaf 1939 stafchef en verzetsstrijder
* [[Hans Otto Erdmann]]: vanaf 1944 ''1. Generalstabsoffizier'' (vrije vertaling: 1e Generale Stafofficier) van het ''Wehrkreis'' en verzetsstrijder
* [[Siegfried Hoffheinz]]: officier van geneeskundige dienst
* [[Erich Koch]]: [[Reichsverteidigungskommissar|Rijksverdedigingscommissaris]] van het ''Wehrkreis''
* [[Anton Kuhn]]: vanaf 1939 plaatsvervangend pastoor, later decaan van het militair gewest van de ''Bundeswehr''.
* [[Heinrich Graf von Lehndorff-Steinort]]: verbindingsofficier van [[operatie Walküre]], van het ''Wehrkreis'' en verzetsstrijder
* [[Otto von Oelhafen]]: vanaf januari 1940 tot oktober 1940 ''Inspekteur der Ordnungspolizei (IdO)'' in het ''Wehrkreis''
* [[Curt Pohlmeyer]]: vanaf april 1939 tot januari 1940 ''Inspekteur und Befehlshaber der [[Ordnungspolizei]]'' in het ''Wehrkreis''
* [[Theodor Rehberg]]: als ''Obermedizinalrat'' (vrije vertaling: senior raadgevend arts) en [[Tuberculose|turberculose]]deskundig adviseur van het ''Wehrkreis'', later van het ''[[Wehrkreis IX]]''
* [[Walter von Reichenau]]: vanaf 1930 stafchef
* [[Friedrich Stahl]]: vanaf 1943 personeelsfunctionaris in het ''Wehrkreis''
* [[Wilhelm-Hunold von Stockhausen]]: vanaf 1944 als opvolger van [[Oskar von Hindenburg]] als ''Kommandeur der Kriegsgefangenenlager'' van het ''Wehrkreis''

== Afkorting ==
* ''mit der Wahrnehmung der Geschäfte beauftragt (m.d.W.d.G.b.)'' - vrije vertaling: met de waarneming van de functie belast

== Externe links ==
* {{de}} [http://www.territorial.de/index.htm Wehrkreis II: Wehrkreiskommando in Königsberg (Pr), Stand: 1. 8. 1941, Reichsgesetzblatt 1941 Teil I, Seiten 392/3]
* {{en}} [http://www.niehorster.org/011_germany/41-oob/bde/_wk_01.html World War II Armed Forces - Orders of Battle and Organizations: organigram van het Wehrkreis I in 1941.]
* {{de}} [http://www.lexikon-der-wehrmacht.de/Gliederungen/Wehrkreise/WK1G1-R.htm Lexikon der Wehrmacht: samenstelling van het Wehrkreises I in 20 september 1939.]

{{Appendix|1=alles|2=
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=de|titel=Wehrkreis I (Königsberg)|oldid=204246328|datum=20210711}}
* {{Citeer boek       
| achternaam = Kursietis
| voornaam = Andris J.
| auteurlink =
| medeauteurs = 
| datum = 1999
| titel = The Wehrmacht at War 1939-1945; The Units and Commanders of the Ground Forces during World War II
| hoofdstuk =
| uitgever = Aspekt
| plaats = 
| ISBN = 90-75323-38-7
| NUR = 
| pagina's = 73
| taal = en
| URL = 
| bezochtdatum = 12 juli 2021
}}
* {{Citeer boek
| achternaam   = Tessin  
| voornaam     = Georg 
| auteurlink   = 
| medeauteurs  = 
| datum        = 1996
| titel        = Verbände und Truppen der deutschen Wehrmacht und Waffen-SS im Zweiten Weltkrieg 1939-1945. Zechzehnter Band: Verzeichnis der Friedensgarnisonen 1932-1939 und Stationierungen im Kriege 1939-1945. Teil 2. Wehrkreise VII-XIII
| hoofdstuk    = 
| uitgever     = Verlag E. S. Mittler & Sohn
| plaats       = Frankfurt/Main
| ISBN         = 3-7648-1097-1
| NUR          = 
| pagina's     = 
| taal         = de
| URL          = http://prussia.online/Data/Book/ve/verbande-und-truppen-der-deutschen-wehrmaht-und-waffen-ss-im-zweiten-weltkrieg/16b%20-%20Verzeichnis%20der%20Friedensgarnisonen%201932-1939.pdf
| bezochtdatum = 12 juli 2021
}}
* {{Citeer boek
| achternaam   = Mitcham Jr.
| voornaam     = Samuel W.
| auteurlink   = 
| medeauteurs  = 
| datum        = 2007
| titel        = German Order of Battle: Volume Three: Volume Three: Panzer, Panzer Grenadier, and Waffen SS Divisions in WWII
| hoofdstuk    = 
| uitgever     = Stackpole Books
| plaats       = Mechanicsburg
| ISBN         = 978-0-8117-3438-7
| NUR          = 
| pagina's     = 236, 237
| taal         = en 
| URL          = 
| bezochtdatum = 12 juli 2021
}}
* {{Citeer boek
| achternaam   = Boberach
| voornaam     = Heinz 
| auteurlink   = Rolf Thommes, Hermann Weiß, Werner Röder, Christoph Weisz
| medeauteurs  = 
| datum        = 2012
| titel        = Ämter, Abkürzungen, Aktionen des NS-Staates: Handbuch für die Benutzung von Quellen der nationalsozialistischen Zeit. Amtsbezeichnungen, Ränge und Verwaltungsgliederungen, Abkürzungen und nichtmilitärische Tarnbezeichnungen
| hoofdstuk    = 
| uitgever     = Walter de Gruyter
| plaats       = Nederland
| ISBN         = 978-3110951677
| NUR          = 
| pagina's     = 86
| taal         = de
| URL          = https://play.google.com/books/reader?id=xRR54tKM81gC&pg=GBS.PA86&hl=nl
| bezochtdatum = 12 juli 2021
}}
* {{Citeer boek
| achternaam = Tixier
| voornaam = Thierry
| auteurlink = 
| medeauteurs = 
| datum = 2019
| titel = Allgemeie SS - Polizei - Waffen SS Volume 3
| hoofdstuk = 
| uitgever = 
| plaats = 
| ISBN = 978-1-326-84038-9
| NUR = 
| pagina's = SS OGRUF, SS GRUF (Geen paginavermelding)
| taal = fr
| URL = 
| bezochtdatum = 12 juli 2021
}}
* {{Citeer boek
| achternaam   = Birn
| voornaam     = Ruth Bettina 
| auteurlink   = 
| medeauteurs  = 
| datum        = 1986
| titel        = Die Höheren SS- und Polizeiführer. Himmlers Vertreter im Reich und in den besetzten Gebieten
| hoofdstuk    = 
| uitgever     = Droste Verlag
| plaats       = Düsseldorf
| ISBN         = 3-7700-0710-7
| NUR          = 
| pagina's     = 333
| taal         = de
| URL          = 
| bezochtdatum = 1 augustus 2021
}}
* {{Citeer boek
| achternaam = Yerger
| voornaam = Mark C.
| auteurlink = 
| medeauteurs = 
| datum = 1997
| titel = Allgemeine-SS; The Commands, Unites and Leaders of the General SS
| hoofdstuk = 
| uitgever = Schiffer Military History 
| plaats = 
| ISBN = 0-7643-0145-4
| NUR = 
| pagina's = 26
| taal = en
| URL = https://archive.org/details/allgemeinesscomm00yerg
| bezochtdatum = 17 maart 2022
}}
* {{Citeer boek
| achternaam   = Schreiber
| voornaam     = Carsten 
| auteur       = 
| auteurlink   = 
| medeauteurs  = 
| datum        = 2008
| titel        = Elite im Verborgenen. Ideologie und regionale Herrschaftspraxis des SD in Sachsen
| uitgever     = Walter De Gruyter
| plaats       = 
| ISBN         = 978-3486706543
| NUR          = 
| hoofdstuk    = 
| hoofdstukurl = 
| pagina's     = 51
| formaat      = epub
| editie       = 
| taal         = de
| URL          = https://www.buecher.de/shop/20-jahrhundert/elite-im-verborgenen-ebook-pdf/schreiber-carsten/products_products/detail/prod_id/44415158/
| toegang      = 
| bezochtdatum = 17 maart 2022
| archiefurl   = 
| dodeurl      = 
| origdatum    = 
| citaat       = 
| doi          = 
}}
* {{Citeer boek
| achternaam   = 
| voornaam     = 
| auteur       = SS-Personalhauptamt
| auteurlink   = 
| medeauteurs  = 
| datum        = 9 november 1944
| titel        = Dienstaltersliste der Schutzstaffel der NSDAP (SS-Oberst-Gruppenführer-SS-Standartenführer)
| uitgever     = Reichsdruckerei
| plaats       = Duitsland
| ISBN         = 
| NUR          = 
| hoofdstuk    = 
| hoofdstukurl = 
| pagina's     = 61
| formaat      = 
| editie       = 
| taal         = de
| url          = 
| toegang      = 
| bezochtdatum = 6 juli 2022
| archiefurl   = 
| dodeurl      = 
| origdatum    = 
| citaat       = 
| doi          = 
}}
* {{Citeer boek
| achternaam   = Schulz
| voornaam     = Andreas
| auteur       = 
| auteurlink   = 
| medeauteurs  = Günter Wegmann
| datum        = 2003
| titel        = Die Generale der Waffen-SS und der Polizei Band 1 A-G
| uitgever     = Biblio Verlag
| plaats       = Bissendorf
| ISBN         = 3-7648-2373-9
| NUR          = 
| hoofdstuk    = 
| hoofdstukurl = 
| pagina's     = 343
| formaat      = 
| editie       = 
| taal         = de
| url          = 
| toegang      = 
| archiefurl   = 
| dodeurl      = 
| origdatum    = 
| citaat       = 
| doi          = 
}}
* {{Citeer boek
| achternaam   = Schulz
| voornaam     = Andreas
| auteur       = 
| auteurlink   = 
| medeauteurs  = Dieter Zinke
| datum        = 2008
| titel        = Die Generale der Waffen-SS und der Polizei Band 3 LA-PL
| url          = 
| uitgever     = Biblio Verlag
| plaats       = Bissendorf
| isbn         = 3-7648-2375-5
| NUR          = 
| pagina       = 276, 399
| hoofdstuk    = 
| hoofdstukurl = 
| formaat      = 
| editie       = 
| taal         = de
| toegang      = 
| bezochtdatum = 17 januari 2024
| archiefurl   = 
| dodeurl      = 
| origdatum    = 
| citaat       = 
| doi          = 
}}
* {{Citeer boek
| achternaam   = Schulz
| voornaam     = Andreas
| auteur       = 
| auteurlink   = 
| medeauteurs  = Dieter Zinke
| datum        = 2009
| titel        = Die Generale der Waffen-SS und der Polizei Band 4 PO-SCHI
| url          = 
| uitgever     = Biblio Verlag
| plaats       = Bissendorf
| isbn         = 978-37648-2595-2
| NUR          = 
| pagina       = 60, 93, 103, 154, 215, 576, 627
| hoofdstuk    = 
| hoofdstukurl = 
| formaat      = 
| editie       = 
| taal         = de
| toegang      = 
| archiefurl   = 
| dodeurl      = 
| origdatum    = 
| citaat       = 
| doi          = 
}}
* {{Citeer boek
| achternaam   = Schulz
| voornaam     = Andreas
| auteur       = 
| auteurlink   = 
| medeauteurs  = Dieter Zinke
| datum        = 2011
| titel        = Die Generale der Waffen-SS und der Polizei Band 5 SCHL - T
| url          = 
| uitgever     = Biblio Verlag
| plaats       = Bissendorf
| isbn         = 3-7648-3209-9
| NUR          = 
| pagina       = 388
| hoofdstuk    = 
| hoofdstukurl = 
| formaat      = 
| editie       = 
| taal         = de
| toegang      = 
| archiefurl   = 
| dodeurl      = 
| origdatum    = 
| citaat       = 
| doi          = 
}}
----
{{References}}
}}

[[Categorie:Nazi-Duitsland]]
[[Categorie:Organisatie in de Tweede Wereldoorlog]]
[[Categorie:Terminologie van nazi-Duitsland]]