Brontekst bekijken van Vierduitstuk

'''Vierduitstuk''' of halve [[stuiver]] of ''plak'' was lang het [[Nederland|Nederlandse]] geldstuk dat, op de [[Cent (munteenheid)|cent]] en de halve cent na, de minste waarde had, namelijk 2½ cent. De naam 'vierduitstuk' geeft de historische waarde van de munt weer: een [[duit]] was een achtste stuiver waard. Ook het [[groot (munt)|groot]], een nog veel oudere munt, had dezelfde waarde; af en toe werd het vierduitstuk ook zo genoemd.

[[Bestand:2,5centmunt.jpg|300px|thumb|right|'Kop'zijde Nederlandse 2 1/2 cent, 1941.]]

==Nederland==
[[Bestand:2,5centkop.jpg|300px|thumb|right|Muntzijde Nederlandse 2 1/2 cent, 1941.]]
Het werd ''plak'' genoemd omdat het lang het grootste bronzen geldstuk was. De duit dateert uit de tijd voordat in Nederland het [[Decimaal|decimale]] geldsysteem werd ingevoerd in 1816. In 1877 kwam de munt terug met als opschrift 2 1/2 cent. Gedurende de [[Nederland in de Tweede Wereldoorlog|Tweede Wereldoorlog]] werd de munt ook wel een 'zinkstuk' genoemd omdat de bezetter het uit dit goedkopere metaal liet vervaardigen.

Omdat het geldstuk uit onedel metaal was vervaardigd toonde de halve stuiver nooit het portret van de regerend vorst. In plaats daarvan werd de [[Nederlandse leeuw]] op de munt geplaatst.

De munt werd voor het laatst in [[1942]] geslagen en was tot [[1948]] in Nederland een wettig [[betaalmiddel]].

===Gebruik als gaspenning===
Toen in Nederland de [[muntmeter]] voor gas zijn intrede deed kostte gas ongeveer 7 cent per m³. Per halve stuiver werd een derde m³ gas geleverd. Toen na de Eerste Wereldoorlog de prijs van gas flink steeg werden speciale [[gaspenning]]en ter grootte van een 2½ cents munt geslagen. Deze waren te koop voor de werkelijke prijs van een eenheid gas. Toch bleven mensen geldstukken inwerpen in plaats van gaspenningen. Er werd besloten de inwerpsleuf van de muntmeters te voorzien van een ronde pen en alle gaspenningen van een inkeping. In geval van (geld-)nood vijlde men een uitsparing in de rand van een munt zodat deze in de meter paste. Om deze reden vindt men regelmatig halve stuivers met een gevijlde uitsparing in de rand.

==Nederlandse Antillen==
Tijdens de [[Tweede Wereldoorlog]] kregen de [[Nederlandse Antillen]] hun eigen munteenheid. In [[1944]] werd hun eerste 2 1/2 cent geslagen. In [[1985]] werd daarvan de laatste geslagen.

==Nederlands-Indië==
[[File:2.5 cents, 1858, Dutch East Indies.jpg|thumb|300px|Een munt van 2½ cent uit [[Nederlands-Indië]], 1858.]]

De 2 1/2 cent was de grootste munt van [[Nederlands-Indië]]. Hij verscheen voor het eerst in [[1856]] onder [[Koning (titel)|koning]] [[Willem III der Nederlanden]]. Hij verdween met de onafhankelijkheid van [[Indonesië]] in [[1949]].

==Zie ook==
* [[Geschiedenis van de Nederlandse gulden]]
* [[Lijst van oude muntsoorten in de Lage Landen]]

[[Categorie:Nederlandse munt]]