Brontekst bekijken van Verzetskruis

{{Zie artikel|Dit artikel gaat over het in 1946 ingestelde Verzetskruis. Voor het in 1980 ingestelde Verzets''herdenkings''kruis, zie [[Verzetsherdenkingskruis]]}}
{{Infobox militaire onderscheiding
| naam = Verzetskruis 1946
| afbeelding = 1946 Verzetskruis postuum.jpg
| onderschrift = Het Verzetskruis
| afbeeldingbreedte = 125
| uitgereikt_door = [[Koninkrijk der Nederlanden]]
| type = [[Dapperheidsonderscheiding]], zilver en brons
| bestemd_voor = Bijzondere moed in het [[Nederlands verzet in de Tweede Wereldoorlog|verzet]]
| voor = 
| status = Wordt niet meer uitgereikt
| beschrijving =
| instelling = [[3 mei]] [[1946]]
| eerst_uitgereikt =  [[7 mei]] [[1946]]
| laatst_uitgereikt =[[13 september]] [[1955]]
| totaal = 95
| postuum = 93
| ontvangers = 
| hoger = [[Eresabel]]
| gelijk = 
| lager = [[Erepenning voor menslievend hulpbetoon]] (in goud)
| gerelateerd =
| afbeelding2 =
| onderschrift2 = 
| afbeeldingbreedte2 = 
}}
Het '''Verzetskruis 1940-1945''' is een Nederlandse onderscheiding die bedoeld is voor personen die zich tijdens de [[Tweede Wereldoorlog]] bezighielden met [[Nederlands verzet in de Tweede Wereldoorlog|verzet]] tegen de [[Nazi-Duitsland|Duitse]] of [[Japanse bezetting van Nederlands-Indië|Japanse bezetter]].

Het Verzetskruis is op 3 mei 1946 bij [[Koninklijk Besluit]] ingesteld, ''"ter erkenning van bijzondere moed en beleid aan den dag gelegd bij het Verzet tegen de Vijanden van de Nederlandse zaak en voor behoud van de geestelijke vrijheid"''. De onderscheiding werd 95 keer verleend (waarvan 93 keer [[postuum]]), meestal aan Nederlanders, maar ook aan enkele Belgen en Fransen. De enige die het Verzetskruis bij leven ontving was [[Gerard Tieman]]. Eenmaal werd de onderscheiding verleend aan een (nooit gebouwd) [[Monument (gedenkteken)|monument]].

== Geschiedenis van het Verzetskruis ==
De meeste Nederlandse [[Nederlands verzet in de Tweede Wereldoorlog|verzetsstrijders]] waren in 1945 wars van onderscheidingen. In brede kring meende men dat men zich niet uit ijdelheid had ingezet en dat het, omdat verzet tijdens de oorlog levensgevaarlijk was geweest, ondoenlijk of onwenselijk was om tussen verzetsstrijders onderling verschil te maken. Desondanks werd een groot aantal Nederlanders gedecoreerd met de Britse [[Medaille van de Koning voor Moed tijdens het verdedigen van de Vrijheid|King's Medal for Courage in the Cause of Freedom]], het [[George Cross]] en de Amerikaanse [[Medal of Freedom]], voor hun bijdrage aan de overwinning of voor daden als het verbergen van bemanningsleden van boven Nederland neergeschoten geallieerde vliegtuigen.

Na de oorlog bestond het idee dat het verzet een rol zou moeten spelen in het Nederlandse bestuur. Koningin [[Wilhelmina der Nederlanden|Wilhelmina]] sprak over de verzetsstrijders als "de nieuwe [[adel (klasse)|adel]]" - de oude elite had in haar optiek afgedaan. De vraag rees of naast al bestaande Nederlandse militaire onderscheidingen (zoals de [[Militaire Willems-Orde]] en de [[Bronzen Leeuw]]) ook een civiele onderscheiding voor verzetsstrijders moest worden ingesteld. De regering vroeg advies aan een commissie, de [[Raad voor Onderscheiding en Eerbetoon]], die op haar beurt weer advies inwon bij de [[Groote Advies-Commissie der Illegaliteit]] en de [[Binnenlandse Strijdkrachten]]. Ondertussen werd op 28 november 1945 al aan de [[Koninklijke Nederlandse Munt|Rijksmunt]] de opdracht gegeven een nieuwe onderscheiding te laten ontwerpen.

De vraag van de regering werd door een bepaalde stroming (o.a. de LO-LKP) binnen het verzet negatief, maar door de Binnenlandse Strijdkrachten positief beantwoord. De regering was, evenals Koningin Wilhelmina, voorstander van een civiele verzetsonderscheiding en besloot tot een compromis: het Verzetskruis zou alleen [[postuum]] worden verleend. Desondanks zou de onderscheiding in 1946 nog bij zijn leven worden toegekend aan [[Gerard Tieman]]. Latere voordrachten om het Verzetskruis aan een nog levende persoon te verlenen werden afgewezen.

Omdat het Verzetskruis werd geacht in belang direct te volgen op de Militaire Willems-Orde, werden voor de verlening zeer hoge maatstaven gesteld. De daarbij gevolgde procedures en gemaakte afwegingen zijn echter nooit bekend geworden.

Op 7 mei 1946 (ook de datum van de terechtstelling van NSB'er Anton Mussert) werden de eerste Verzetskruisen (postuum) aan 50 Nederlanders verleend. De uitreiking aan hun familieleden vond twee dagen later plaats in het Paleis op de Dam in Amsterdam. Op 24 oktober 1946 volgden de eerste (eveneens postume) onderscheidingen aan Belgische en Franse verzetsstrijders. Het laatste Verzetskruis werd in 1955 toegekend aan [[Bernardus IJzerdraat|Bernard IJzerdraat]]. In alle gevallen ging de onderscheiding vergezeld van een persoonlijke brief van Koningin Wilhelmina (vanaf 1948: Prinses Wilhelmina).

== De onbekende Joodse Soldaat ==
Op voordracht van de Nederlandse [[Ambassadeur]] in de Verenigde Staten, Mr. [[Eelco Nicolaas van Kleffens]], werd op 17 oktober 1947 een Verzetskruis toegekend aan de ''"onbekende Joodse Soldaat die in het [[Getto van Warschau]] zijn leven gaf voor de vrijheid van alle volkeren"''. De onderscheiding, die om politieke redenen niet in Warschau werd uitgereikt, werd door Van Kleffens, zelf lid van het comité van aanbeveling, bepleit om publiciteit te verkrijgen voor een in New York te bouwen monument voor de heldhaftige maar hopeloze opstand in het [[Getto]] tegen de Duitse bezetter in april en mei 1943. Het monument voor de opstandelingen in het Getto en de 6 miljoen in Europa omgekomen joden werd nooit gebouwd, maar er kwam wel een gedenksteen aan de oever van de Hudson.

== Het uiterlijk van het Verzetskruis ==
Het Verzetskruis is een Latijns kruis van brons dat gedekt wordt door een koningskroon. Op het kruis is [[Joris (heilige)|Sint Joris]] afgebeeld die een vuurspuwende draak aan zijn speer rijgt. Op de armen zijn de woorden “TROUW TOT IN DEN DOOD” te lezen. De achterzijde vertoont een vlammend zwaard met twee gebroken ketenen. Het ontwerp is van de hand van de Delftse hoogleraar [[Oswald Wenckebach|L.O. Wenckebach]]. Bij postume toekenningen werd een kruis met de afmetingen 80,2 bij 35&nbsp;mm uitgereikt. Gerard Tieman, de enige die de onderscheiding bij leven ontving, kreeg een exemplaar van 60 bij 36&nbsp;mm. Het Verzetskruis werd als onhandig groot en zwaar ervaren.

Het bij het Verzetskruis horende lint is purperrood met twee oranje biezen.

==Toegekende Verzetskruisen==
Het Verzetskruis werd verleend aan:

{| class="wikitable"
! Naam !! !! Geboren - overleden !! align="left" | [[Koninklijk Besluit|KB]] !! Datum
|-
| [[Herman Jan van Aalderen|Herman Jan '''van Aalderen''']] || chef seinwezen [[Nederlandse Spoorwegen|NS]]
| Zwolle, 4 oktober 1886<br />Bergen-Belsen, 31 mei 1945 || Nr. 17 || 7 mei 1946
|-
| [[Pieter van As|Pieter '''van As''']] || haltewachter [[Nederlandse Spoorwegen|NS]]
| Rotterdam, 25 januari 1899<br />Amersfoort, 29 december 1942 || Nr. 17 || 7 mei 1946
|-
| [[Markus Assies|Markus '''Assies''']] || ambtenaar
| Ooststellingwerf, 26 januari 1919<br />Overveen, 6 juni 1944 || Nr. 14 || 16 december 1952
|-
| [[Jan Jozua Barendsen|Jan Jozua '''Barendsen''']] || militair
| Amsterdam, 11 september 1882<br />Apeldoorn, 2 oktober 1944 || Nr. 58 || 25 juli 1952
|-
| [[Jacobus Andreas Beekman|Jacobus Andreas '''Beekman''']] || ingenieur
| Delft, 17 augustus 1912<br />Dordrecht, 8 juni 1945 || Nr. 14 || 16 december 1952
|-
| [[Hendrikus Dirk Jan Beernink|Hendrikus Dirk Jan '''Beernink''']] ||
| Lichtenvoorde, 3 februari 1910<br />Zwolle, 8 februari 1945 || Nr. 58 || 25 juli 1952
|-
| [[Laurens Rijnhart Beijnen|Laurens Rijnhart '''Beijnen''']] || zeefplatenfabrikant
| Brummen, 23 september 1896<br />Brummen, 13 april 1945 || Nr. 10 || 22 december 1952
|-
| [[Cornelia Johanna van den Berg-van der Vlis|Cornelia Johanna<br />'''van den Berg-van der Vlis''']] ||
| Den Haag, 28 oktober 1892<br />Vries, 8 september 1944 || Nr. 58 || 25 juli 1952
|-
| [[Ludo Bleys|Ludovicus Adrianus '''Bleys''']] || priester
| Tilburg, 17 oktober 1906<br />Gorinchem, 17 augustus 1945 || Nr. 17 || 7 mei 1946
|-
| [[Gerrit de Boer|Gerrit '''de Boer''']] || schoenhandelaar
| Meppel, 26 juli 1923<br />Meppel, 24 december 1944 || Nr. 14 || 16 december 1952
|-
| [[Arend Andries Bontekoe|Arend Andries '''Bontekoe''']] || kapitein [[Koninklijk Nederlandsch-Indisch Leger|KNIL]]
| Naarden, 13 oktober 1895<br />Sachsenhausen, 13 januari 1945 || Nr. 14 || 16 december 1952
|-
| [[Edzard Jacob Bosch van Rosenthal|Edzard Jacob<br />'''Bosch van Rosenthal''']] || [[watergraaf]]
| Dordrecht, 27 mei 1892<br />Almen, 2 april 1945 || Nr. 58 || 25 juli 1952
|-
| [[Dirk Arie van den Bosch|Dirk Arie '''van den Bosch''']] || predikant<br />vicevoorzitter [[NCRV]]
| Hazerswoude, 23 oktober 1884<br />Amersfoort, 20 maart 1942 || Nr. 17 || 7 mei 1946
|-
| [[Iman Jacob van den Bosch|Iman Jacob '''van den Bosch''']] || afdelingschef Philips
| Groningen, 30 mei 1891<br />Westerbork, 28 oktober 1944 || Nr. 17 || 7 mei 1946
|-
| [[Jan Harm Bosch|Jan Harm '''Bosch''']] || belastinginspecteur
| Nijkerk, 21 juni 1900<br />Enschede, 1 april 1945 || Nr. 17 || 7 mei 1946
|-
| [[Jacob Carel Julius Brantsen|Jacob Carel Julius Baron '''Brantsen''']] || functionaris [[Rode Kruis|Nederlandse<br />Rode Kruis]] Parijs
| Angerlo, 24 oktober 1877<br />Buchenwald, 9 december 1944 || Nr. 5 || 20 mei 1950
|-
| [[Arthur Lucien Charroin|Arthur Lucien '''Charroin''']] || inspecteur bij de Franse<br />[[Sûreté Nationale]]
| Saint-Martin-de-Valgalgues, 16 juni 1906<br />Bergen-Belsen, februari 1945 || Nr. 5 || 20 mei 1950
|-
| [[Fritz Gerhard Marie Conijn|Fritz Gerhard Marie '''Conijn''']] || student gymnasium
| Alkmaar, 27 juni 1923<br />Vught, 5 september 1944 || Nr. 58 || 25 juli 1952
|-
| [[Marius Crans|Marius '''Crans''']] || indoloog
| Zwolle, 1 oktober 1917<br />Batavia, 23 november 1945 || Nr. 17 || 7 mei 1946
|-
| [[Roelof Jan Dam|Roelof Jan '''Dam''']] || rector gymnasium
| Barneveld, 18 november 1896<br />Assen, 10 april 1945 || Nr. 17 || 7 mei 1946
|-
| [[Freerk Datema|Freerk '''Datema''']] || bankbediende
| Oosterhesselen, 30 april 1922<br />Assen, 30 december 1944 || Nr. 58 || 25 juli 1952
|-
| [[Karel Hendrik Derkzen van Angeren|Karel Hendrik<br />'''Derkzen van Angeren''']] || procuratiehouder
| Hof van Delft, 2 februari 1903<br />Keulen, 25 november 1943 || Nr. 1 || 22 oktober 1946
|-
| [[Henk Dienske|Hendrik '''Dienske''']]
|
| Schiedam, 30 juni 1907<br />Helmstedt, 16 februari 1945
| Nr. 17 || 7 mei 1946
|-
| [[Jan Louis Guillaume Doornik|Jan Louis Guillaume '''Doornik''']] || officier bij het [[Franse Legioen]]
| Parijs, 26 juni 1905<br />Parijs, 29 augustus 1941 || Nr. 5 || 20 mei 1950
|-
| [[Vital Dreyfus|Vital '''Dreyfus''']] || arts
| Besançon, 2 oktober 1901<br />ergens in de Pyreneeën, december 1942 || Nr. 5 || 20 mei 1950
|-
| [[Nicolas Dupont|Nicolas '''Dupont''']] || gendarme
| Kerling, 27 juli 1900<br />Lübeck, 3 mei 1945 || Nr. 5 || 20 mei 1950
|-
| [[Franciscus Duwaer|Franciscus '''Duwaer''']] || directeur drukkerij
| Amsterdam, 1 januari 1911<br />Overveen, 10 juni 1944 || Nr. 17 || 7 mei 1946
|-
| [[Samuel Esmeijer|Samuel '''Esmeijer''']] || [[volontair (politie)|volontair]]/klerk gemeentepolitie
| Driebergen, 20 december 1920<br />Apeldoorn, 29 november 1944 || Nr. 14 || 16 december 1952
|-
| [[Gustaaf Henri Gelder|Gustaaf Henri '''Gelder''']] || student
| Batavia, 8 juli 1919<br />Den Haag, 21 januari 1945 || Nr. 17 || 7 mei 1946
|-
| [[Joan Gelderman (1918-1944)|Joan '''Gelderman''']] || advocaat/procureur 
| Oldenzaal, 18 november 1918<br />Vught, 4 september 1944 || Nr. 58 || 25 juli 1952
|-
| [[Wim Gertenbach|Willem Johannes '''Gertenbach''']] || drukker/uitgever
| Zandvoort, 14 maart 1904<br />Soesterberg, 5 februari 1943 || Nr. 17 || 7 mei 1946
|-
| [[Etienne Albert Giran|Etienne Albert '''Giran''']] || priester
| Vauvert, 17 augustus 1871<br />Buchenwald, 13 september 1944 || Nr. 5 || 20 mei 1950
|-
| [[Olivier Giran|Olivier '''Giran''']] || student
| Sèvres, 14 september 1920<br />Angers, 16 april 1943 || Nr. 5 || 20 mei 1950
|-
| [[Kees de Groot|Cornelis Hendrik '''de Groot''']] || ambtenaar EZ
| Den Haag, 13 oktober 1913<br />Amsterdam, 8 maart 1945 || Nr. 17 || 7 mei 1946
|-
| [[Paul Guermonprez|Paul Gustave Sidonie '''Guermonprez''']] || directeur Alg. Secretariaat<br />van de [[Nederlandsche Unie]]
| Gent, 28 december 1908<br />Overveen, 10 juni 1944 || Nr. 17 || 7 mei 1946
|-
| [[Albertus Hahn|Albertus '''Hahn''']] || pianofabrikant
| Groningen, 12 mei 1885<br />Neuengamme, 17 februari 1945 || Nr. 14 || 16 december 1952
|-
| [[Walraven van Hall|Walraven '''van Hall''']] || bankier
| Amsterdam, 10 februari 1906<br />Haarlem, 12 februari 1945 || Nr. 17 || 7 mei 1946
|-
| [[Johan Coenraad Heriold Folmer van Hanxleden Houwert|Johan Coenraad Heriold Folmer<br />'''van Hanxleden Houwert''']] || koopman
| Medemblik, 8 april 1906<br />Limmen-Uitgeest, 7 januari 1945 || Nr. 10 || 22 december 1951
|-
| [[Theodore Willem Lodewijk van Heemstra|Theodore Willem Lodewijk baron<br />'''van Heemstra''']] || hoofdingenieur seinwezen [[Nederlandse Spoorwegen|NS]]
| Sassenheim, 27 maart 1883<br />Zutphen, 31 maart 1945 || Nr. 17 || 7 mei 1946
|-
| [[Jan Hendrikx (verzetsstrijder)|Johannes Jacobus '''Hendrikx''']] || onderwijzer [[Meer uitgebreid lager onderwijs|ULO]]
| Venlo, 2 februari 1917<br />tijdens transport van Sachsenhausen<br />naar Neuengamme, februari 1945 || Nr. 17 || 7 mei 1946
|-
| [[Loet Hesselberg|Johannes Louis '''Hesselberg''']] || student TH Delft
| Madioen, 22 augustus 1919<br />Vught, 30 augustus 1944 || Nr. 17 || 7 mei 1946
|-
| [[Wolter Heukels|Wolter Jacobus '''Heukels''']] || opzichter [[PTT (Nederland)|PTT]]
| Deventer, 23 juni 1892<br />Utrecht, 22 januari 1945 || Nr. 17 || 7 mei 1946
|-
| [[Izaak van der Horst|Izaak '''van der Horst''']] || notarisklerk
| Aarlanderveen, 4 maart 1909<br />Vught, 4 september 1944 || Nr. 17 || 7 mei 1946
|-
| [[Johannes ter Horst|Johannes '''ter Horst''']] || bakker
| Enschede, 1 april 1913<br />Usselo, 23 september 1944 || Nr. 58 || 25 juli 1952
|-
| [[Henk Hos|Hendrik Pieter '''Hos''']] || medisch analist
| Haarlem, 1 december 1906<br />Scheveningen, 11 mei 1944 || Nr. 17 || 7 mei 1946
|-
| [[Jozef Felix Henri Marie van Hövell van Wezeveld en Westerflier|Jozef Felix Henri Marie baron<br />'''van Hövell van Wezeveld en Westerflier''']] || student rechten
| Maastricht, 12 januari 1919<br />Neuengamme, 5 januari 1945 || Nr. 17 || 7 mei 1946
|-
| [[Bernardus IJzerdraat|Bernardus '''IJzerdraat''']] || leraar/gobelinrestaurateur
| Haarlem, 13 oktober 1891<br />Scheveningen, 13 maart 1941 || Nr. 14 || 13 september 1955
|-
| [[Lou Jansen (verzetsstrijder)|Louis '''Jansen''']]
| vertegenwoordiger
| Amsterdam, 28 maart 1900<br />Scheveningen, 9 oktober 1943
| Nr. 17 || 7 mei 1946
|-
| [[Andries Kalter|Andries '''Kalter''']] || groothandelaar in<br />groenten en aardappelen
| Rotterdam, 11 november 1904<br />Zwolle, 21 maart 1945 || Nr. 4 || 7 december 1951
|-
| [[Gerrit Willem Kastein|Gerrit Willem '''Kastein''']] || neuroloog
| Zutphen, 25 juni 1910<br />Den Haag, 19 februari 1943 || Nr. 17 || 7 mei 1946
|-
| [[Albert Keuter|Albert '''Keuter''']] || doopsgezind predikant
| Blokzijl, 7 januari 1892<br />Bergen-Belsen, 10 maart 1945 || Nr. 17 || 7 mei 1946
|-
| [[Ted Kroeze|Taeke Johan '''Kroeze''']] || student
| Ermelo, 13 april 1920<br />Apeldoorn, 2 december 1944 || Nr. 58 || 25 juli 1952
|-
| [[Dirk Kroon|Dirk Mara Rijk Hendrik '''Kroon''']] || elektrotechnicus
| Den Haag, 27 mei 1909<br />Limmen-Uitgeest, 7 januari 1945 || Nr. 10 || 22 december 1951
|-
| [[Helena Kuipers-Rietberg|Helena Theodora<br />'''Kuipers-Rietberg''']] || hoofdbestuurslid [[BGV]]
| Winterswijk, 26 mei 1893<br />Ravensbrück, 27 december 1944 || Nr. 17 || 7 mei 1946
|-
| [[Arthur Meerwaldt|Arthur '''Meerwaldt''']] || advocaat/procureur
| Amsterdam, 23 oktober 1918<br />Escherhausen, 8 januari 1945 || Nr. 17 || 7 mei 1946
|-
| [[Johannes Antonius Alphonsus Mekel|Johannes Antonius Alphonsus '''Mekel''']] || hoogleraar TH Delft
| Bedum, 22 december 1891<br />Sachsenhausen, 2 mei 1942 || Nr. 17 || 7 mei 1946
|-
| [[Job Daniël van Melle|Job Daniël '''van Melle''']] || boekhouder
| Goes, 26 mei 1897<br />Amsterdam, 14 april 1945 || Nr. 10 || 22 december 1951
|-
| [[Denis Claire Baudouin Mesritz|Denis Claire Baudouin '''Mesritz''']] || advocaat
| Den Haag, 16 november 1919<br />Rathenau, 16 maart 1945 || Nr. 17 || 7 mei 1946
|-
| [[Marie-Louise Meunier|Marie-Louise Clémentine '''Meunier''']] || winkelierster
| Genas, 15 februari 1890<br />Ravensbrück, 25 januari 1945 || Nr. 5 || 20 mei 1950
|-
| [[Jules Mohr|Josephus Julius '''Mohr''']] || directeur [[Koninklijke Luchtvaart Maatschappij|KLM]] Parijs
| Haarlem, 1 februari 1893<br />Buchenwald, 5 februari 1945 || Nr. 5 || 20 mei 1950
|-
| [[Leo Moonen|Jan Leo '''Moonen''']] || priester, secretaris van de<br />Bisschop van Roermond
| Heerlen, 31 augustus 1895<br />Bergen-Belsen, 2 april 1945 || Nr. 17 || 7 mei 1946
|-
| [[Adriaan Cornelis Nagtegaal|Adriaan Cornelis '''Nagtegaal''']] || timmerman
| Mijdrecht, 22 juli 1912<br />Apeldoorn, 10 januari 1945 || Nr. 14 || 22 december 1952
|-
| [[Frederik Nieuwenhuijsen|Frederik '''Nieuwenhuijsen''']] || assuradeur
| Amsterdam, 3 oktober 1905<br />Haarlem-Noord, 12 februari 1945 || Nr. 17 || 7 mei 1946
|-
| [[Bob Oosthoek|Bob '''Oosthoek''']] || acteur/docent
| Rotterdam, 25 juni 1912<br />bij Hengelo, 12 oktober 1944 || Nr. 17 || 7 mei 1946
|-
| [[Jacobus Oranje|Jacobus '''Oranje''']] || hoogleraar VU Amsterdam
| Berkel en Rodenrijs, 27 juli 1898<br />Amsterdam, 6 april 1946 || Nr. 17 || 7 mei 1946
|-
| [[Tjeert Pannekoek|Tjeert '''Pannekoek''']]
| hoofdbestuurder [[NCAB]]<br />politicus
| Kloosterburen, 1 december 1886<br />Mauthausen, 18 december 1944
| Nr. ? || ?
|-
| [[Johannes Post|Johannes '''Post''']] || landbouwer
| Hollandscheveld, 4 oktober 1906<br />Overveen, 16 juli 1944 || Nr. 17 || 7 mei 1946
|-
| [[Albert Jan Rozeman|Albert Jan '''Rozeman''']] || ambtenaar gemeente Hoogeveen
| Zaandijk, 29 maart 1914<br />Overveen, 6 juni 1944 || Nr. 58 || 25 juli 1952
|-
| [[Victor Henri Rutgers|Victor Henri '''Rutgers''']] || hoogleraar VU Amsterdam<br />[[Anti-Revolutionaire Partij|ARP]]-politicus
| Den Bosch, 16 december 1877<br />Bochum, 5 februari 1945 || Nr. 17 || 7 mei 1946
|-
| [[Frits Ruys|Frits Rudolf '''Ruys''']]
| student economie
| Rotterdam, 23 december 1917<br />Rotterdam, 3 november 1944
| Nr. 14 || 22 december 1952
|-
| [[Willem Santema|Willem '''Santema''']] || winkelier
| Scharnegoutum, 2 maart 1902<br />Vught, 10 augustus 1944 || Nr. 17 || 7 mei 1946
|-
| [[Hannie Schaft|Jannetje Johanna '''Schaft''']] || studente rechten UvA
| Haarlem, 16 september 1920<br />Bloemendaal, 17 april 1945 || Nr. 17 || 7 mei 1946
|-
| [[Johan Schimmelpenninck|Jhr Johan '''Schimmelpenninck''']] || directeur wijnhandel
| Rhenen, 30 september 1887<br />Amersfoort, 29 juli 1943 || Nr. 14 || 16 december 1952
|-
| [[Richard Leonard Arnold Schoemaker|Richard Leonard Arnold '''Schoemaker''']] || hoogleraar TH Delft
| Roermond, 5 oktober 1886<br />Sachsenhausen, 3 mei 1942 || Nr. 17 || 7 mei 1946
|-
| [[Geert Schoonman|Geert '''Schoonman''']] || militair
| Wormerveer, 31 augustus 1917<br />vliegveld Twente, 13 oktober 1944 || Nr. 58 || 25 juli 1952
|-
| [[Wim Speelman|Willem Pieter '''Speelman''']] || student VU Amsterdam
| Vlagtwedde, 20 januari 1919<br />Halfweg, 19 februari 1945 || Nr. 17 || 7 mei 1946
|-
| [[Marinus van der Stoep|Marinus '''van der Stoep''']] || bedrijfsleider
| Beesd, 27 september 1917<br />Rotterdam, 9 april 1945 || Nr. 14 || 16 december 1952
|-
| [[Benjamin Marius Telders|Benjamin Marius '''Telders''']] || hoogleraar RU Leiden
| Den Haag, 19 maart 1903<br />Bergen-Belsen, 6 april 1945 || Nr. 17 || 7 mei 1946
|-
| [[Antonius Otto Hermannus Tellegen|Antonius Otto Hermannus '''Tellegen''']] || directeur [[Gemeentelijke gezondheidsdienst|GGD]] Zeist
| Zwolle, 25 mei 1907<br />Overveen, 23 oktober 1943 || Nr. 10 || 22 december 1951
|-
| [[Oltman Reinder Thomsen|Oltman Reinder '''Thomsen''']] || assistent-opzichter [[Nederlandse Spoorwegen|NS]]
| Leeuwarden, 5 november 1910<br />Heveskes, 28 april 1945 || Nr. 17 || 7 mei 1946
|-
| [[Gerard Tieman|Gerard '''Tieman''']]<br />(''als enige Nederlander niet-postuum'') || student analistenschool
| Amsterdam, 1 maart 1926
Zeist, 6 februari 2023
| Nr. 5 || 9 juli 1946
|-
| [[Titus Willem de Tourton Bruijns|Titus Willem '''de Tourton Bruijns''']] || inspecteur der Domeinen
| Teteringen, 14 mei 1898<br />Buchenwald, 6 april 1943 || Nr. 17 || 7 mei 1946
|-
| [[Leendert Marinus Valstar|Leendert Marinus '''Valstar''']] || tuinder
| Naaldwijk, 10 augustus 1908<br />Vught, 4 september 1944 || Nr. 17 || 7 mei 1946
|-
| [[Gerrit Jan van der Veen|Gerrit Jan '''van der Veen''']] || beeldhouwer
| Amsterdam, 26 november 1902<br />Overveen, 10 juni 1944 || Nr. 17 || 7 mei 1946
|-
| [[David Verloop|David '''Verloop''']] || jurist RU Utrecht
| Utrecht, 8 januari 1921<br />Brussel, 7 maart 1944 || Nr. 1 || 22 oktober 1946
|-
| [[Mathilde Verspyck|Mathilde Adrienne Eugénie '''Verspyck''']] ||
| Semarang, 16 juni 1908<br />Ravensbrück, 11 februari 1945 || Nr. 1 || 22 oktober 1946
|-
| [[Pierre Marie Robert Versteegh|Pierre Marie Robert '''Versteegh''']] || officier [[Koninklijke Marechaussee]]
| Kedoengbanten, 6 juni 1888<br />Sachsenhausen, 3 mei 1942 || Nr. 17 || 7 mei 1946
|-
| [[Cornelis Vlot|Cornelis '''Vlot''']]
| hoofdbestuurslid [[Nederlandsch Jongelings Verbond|NJV]]
| Koudekerke, 29 november 1906<br />Haarlem, 26 oktober 1944
| Nr. 17 || 7 mei 1946
|-
| [[Gabrielle Weidner|Gabrielle '''Weidner''']] ||
| Brussel, 17 augustus 1914<br />Frankfurt a/d Oder, 15 februari 1945 || Nr. 1 || 23 mei 1950
|-
| [[Johan Hendrik Westerveld|Johan Hendrik '''Westerveld''']] || bedrijfsleider
| Haarlem, 21 augustus 1880<br />Sachsenhausen, 3 mei 1942 || Nr. 17 || 7 mei 1946
|-
| [[Herman Bernard Wiardi Beckman|Herman Bernard '''Wiardi Beckman''']]
| hoofdredacteur dagbladen<br />[[De Arbeiderspers|Arbeiderspers]], [[Sociaal Democratische Arbeiders Partij|SDAP]]-politicus
| Nijmegen, 4 februari 1904<br />Dachau, 15 maart 1945 || Nr. 17 || 7 mei 1946
|-
| [[Jan Wildschut|Johannes Wilhelmus '''Wildschut''']] || ambtenaar
| Den Bosch, 28 november 1913<br />Leonberg, 31 januari 1945 || Nr. 14 || 16 december 1952
|-
| [[Jo Wüthrich|Johan Reinier Ernest '''Wüthrich''']] || directeur handelsbedrijf
| Coevorden, 9 december 1903<br />Haarlem, 26 oktober 1944 || Nr. 17 || 7 mei 1946
|-
| [[Lammert Zwanenburg|Lammert '''Zwanenburg''']] || landbouwer
| Oudehorne [gem. Schoterland], 22 juni 1894<br />Westerbork, 19 oktober 1944 || Nr. 58 || 25 juli 1952
|-
| colspan="4" |
|-
| colspan="3" | De onbekende '''Joodse Soldaat''' die “in het [[Opstand in het getto van Warschau|Getto van Warschau]] zijn leven gaf voor de vrijheid van alle volkeren” || Nr. ? || 17 oktober 1947
|}

== Statistiek ==
Van de 94 aan personen verleende Verzetskruisen zijn er in totaal 74 verleend aan in de jaren 1944 of 1945 overleden verzetsstrijders. Aan in 1943, 1942, 1941 of 1940 overleden verzetsstrijders zijn respectievelijk 8, 7, 2 en 1 Verzetskruisen verleend. [[Jacobus Oranje|Jacobus '''Oranje''']] is in 1946 overleden.

Men verleende het Verzetskruis 85 keer aan een Nederlander, 7 keer aan een Fransman, 2 keer aan een Belg, en één keer aan een monument.

De in het verzet tegen de nazi's in Nederland omgekomen Duitsers werden geen van allen met het Verzetskruis geëerd.

== Zie ook ==
* [[Nederlandse onderscheidingen voor dapperheid]]
* [[Verzetsherdenkingskruis]]
* [[Erelijst van Gevallenen]]

{{Appendix|2=
* Evers, Mr. C.H. (2001) ''Onderscheidingen. Leidraad voor de decoraties van het Koninkrijk der Nederlanden.'' Amsterdam: De Bataafsche Leeuw. ISBN 90-6707-530-2
* Henny Meyer, ''Onderscheidingen''
* Schulten, dr.C.M. (1993) ''Zeg mij aan wien ik toebehoor, het verzetskruis 1940-1945''. Amsterdam: Rijksinstituut voor Oorlogsdocumentatie. ISBN 90-12-08001-0
* Van Zalm van Edik, ''Onderscheidingen''
* [http://www.onderscheidingen.nl/decorandi/index.html Website Nederlandse Ridderorden en Onderscheidingen - Decorati] <small>(11 augustus 2007)</small>
* [http://www.onderscheidingen.nl/nl/medailles/ww2/vzk.html Website Nederlandse Ridderorden en Onderscheidingen - Verzetskruis] <small>(11 augustus 2007)</small>
}}
{{Navigatie Verzetskruis}}
{{Navigatie sterren, kruisen en eretekens Nederland}}

[[Categorie:Nederlands verzet in de Tweede Wereldoorlog]]
[[Categorie:Onderscheiding in Nederland]]