Brontekst bekijken van Trappisten

{{Infobox religieuze orde
| naam = Trappisten
| latijnse naam = Ordo Cisterciensis Strictioris Observantiae
| wapen = 
| wapen afmeting = 
| wapen onderschrift = 
| overste titel = Abt-generaal
| overste = [[Bernardus Peeters]]<ref name="vader">[https://www.koningshoeven.nl/actueel/vader-abt-vader-generaal/ Dom Bernardus gekozen tot Vader Generaal van de Orde] nieuwsbericht [[Abdij Koningshoeven]] d.d. 12 februari 2022</ref>
| regel = [[Regula Benedicti|Regel van Benedictus]]
| latijns motto = 
| motto = 
| stichtingsdatum = 1098
| stichtingsplek = [[Châtillon-sous-les-Côtes|Châtillon]], [[Frankrijk]]
| stichter = [[Octavo Arnolfini]]
| website = [http://www.ocso.org/ www.ocso.org]
| zegel = 
| zegel onderschrift = 
| habijt = 
| habijt onderschrift = 
}}
{{Zijbalk kloosters}}

'''Trappisten''' of '''cisterciënzers''' zijn de leden van de [[kloosterorde]] der [[Cisterciënzers| Cisterciensis Strictioris Observantiae]] (O.C.S.O.), de ''Cisterciënzerorde van de Stricte Observantie''. Trappist is geen officiële naam en wordt in officiële documenten nooit gebruikt. De term is ontstaan in de volksmond naar aanleiding van een hervorming van de orde, die in de loop der eeuwen plaatsvond in de [[Abdij Notre-Dame de la Grande Trappe]]. De orde is ook bekend om het [[trappistenbier]] en andere trappistenproducten die in een aantal van hun [[abdij]]en geproduceerd worden.

== Geschiedenis ==
[[Bestand:Heilig Bloed-Clerici-Monialen.jpg|thumb|links|Trappisten uit Westvleteren (links de [[Manu Van Hecke|abt]]) gevolgd door de prior van de voormalige abdij van Steenbrugge tijdens de [[Heilig Bloedprocessie (Brugge)|Heilig Bloedprocessie]] in [[Brugge]]]]

Als kiem van de trappistenorde kan de 'Strikte Observantie' in de [[Cisterciënzers|Orde der Cisterciënzers]] worden beschouwd, die in [[1098]] ontstond. In dat jaar werd de negentienjarige [[Octavo Arnolfini]] benoemd tot [[In commendam|commanditaire]] [[abt (abdij)|abt]] van La Charmoye. Doorgaans resideren commanditaire abten niet in hun abdij, maar Arnolfini voelde zich zo met de abdij verbonden dat hij zijn [[novice|noviciaat]] deed en regulier abt werd. Toen hij later abt van [[Châtillon-sous-les-Côtes|Châtillon]] werd, voerde hij daar een hervorming in, bestaande uit het strikt onderhouden van de [[regel van Benedictus]]. Deze [[kloosterregel]], geformuleerd in 73 hoofdstukken en ontstaan in de [[6e eeuw|6de eeuw]], diende als leidraad voor het kloosterleven van [[benedictijnen]], [[cisterciënzers]] en [[kartuizers]]. Het belangrijkste kenmerk van de hervorming van Arnolfini was het afzien van vleesgebruik en daarom werden hij en zijn medestanders 'abstinenten' genoemd. Later werd deze hervorming bekend onder de naam 'strikte observantie'. Behalve de onthouding van vlees was ook het herstel van de handenarbeid een belangrijk punt.

Nadat een tiental abdijen tot de strikte observantie was overgegaan, erkende [[paus Alexander VII]] binnen de cisterciënzerorde twee observanties, de gewone en de strikte. Binnen deze laatste kwam Armand [[Jean de Rancé]] (1626-1700) op de voorgrond, die commendatair abt van de [[Abdij Notre Dame de la Grande Trappe]] was geweest en daar was overgegaan tot een vernieuwing in de vorm van afgescheidenheid van de wereld en toewijding aan een leven van gebed en boete. Zijn programma ging veel verder dan dat van de andere abstinenten; een van de belangrijkste kenmerken was een continu stilzwijgen.

'''Tijdens de Franse Revolutie'''

Ten tijde van de [[Franse Revolutie]] omvatte de strikte observantie ongeveer vijfenzestig mannenkloosters en vijf communiteiten van vrouwen, bijna allemaal gevestigd in [[Frankrijk]]. Daarvan was La Trappe de enige die in de Revolutie ontsnapte aan totale verwoesting en verstrooiing. Dit was de verdienste van [[Augustin de Lestrange]] (1754-1827), die in 1791 aan het hoofd van eenentwintig monniken de abdij verliet om in Zwitserland een nieuwe gemeenschap te stichten, die veilig zou zijn voor de vervolgers. In La Valsainte vonden zij een verlaten kartuizerklooster, waar zij zich vestigden. Noodgedwongen ondernamen ze vandaaruit avontuurlijke reizen, tot in [[Rusland]] toe.

In [[Darfeld]] (Westfalen) had zich intussen een groep monniken van La Trappe onder leiding van [[Eugène de Laprade]] (1764-1815) gevestigd. Tegenover het strenge regime van La Valsainte, door Lestrange tot een onmenselijk niveau opgevoerd, wilden zij een aantal verzachtingen invoeren, die naderhand de redding van de orde bleken te zijn. Na de val van Napoleon keerden de overgebleven ''trappisten'', zoals de abstinenten nu werden genoemd, zo snel mogelijk naar Frankrijk terug en namen de verlaten kloosters weer in. In 1892 trachtte [[paus Leo XIII]] alle richtingen binnen de cisterciënzerorde in één orde bijeen te brengen, maar pastorale taken bij de gewone observanten en strenge onderhouding bij de strikte observanten maakten dit onmogelijk. Daarom erkende de paus twee ordes, de [[Abdij van Cîteaux|Orde van Cîteaux]] en de Orde van de Strikte Onderhouding (de trappisten). De eerstgenoemde orde had sterk te lijden onder [[communisme|communistische]] vervolging in Oost-Europa en [[Vietnam]], de trappisten in [[Volksrepubliek China|China]] en [[Joegoslavië]]. Zij kenden echter een grote bloei tijdens en na de [[Tweede Wereldoorlog]].

== Huidige situatie ==
Het aantal abdijen is sinds 1940 sterk gestegen: van 82 in 1940, naar 169 in het begin van de 21e eeuw. Het aantal trappisten en trappistinnen is in diezelfde periode gedaald met circa 15%.

Even spectaculair als de opbloei eind [[negentiende eeuw]] en begin [[twintigste eeuw]] was de terugval in West-Europese abdijen vanaf midden de [[jaren 1960]]. Vele priesters en broeders zijn uitgetreden in de beroeringsvolle jaren vlak na het [[Tweede Vaticaans Concilie]] en er was weinig aanwas. In andere werelddelen kent de orde nog steeds een grote aangroei: daar waar er in 1940 slechts één trappistenabdij was in Afrika en geen in Latijns-Amerika, zijn er anno 2006 zeventien in Afrika en dertien in Centraal- en Zuid-Amerika. In Azië is in diezelfde periode het aantal abdijen gestegen van zes naar drieëntwintig.

Tijdens en na het [[Tweede Vaticaans Concilie]] ontstonden nieuwe constituties die weliswaar het karakter van de orde onaangetast moesten laten, maar op ondergeschikte punten verzachtingen invoerden. De zwijgplicht en andere kenmerken gingen verloren, net als het intensieve liturgische leven.

De gemiddelde abdij heeft anno 2006 vijfentwintig leden, meer dan de helft minder ten opzichte van vroegere tijden. In totaal heeft de orde ongeveer 2500 mannelijke religieuzen en 1800 zusters in 168 huizen. In Nederland en Vlaanderen zijn er 175 trappisten en 100 trappistinnen.

In februari 2022 werd de Nederlander [[Bernardus Peeters]], tot die datum [[Abt (abdij)|abt]] van de [[Abdij Koningshoeven|Abdij Onze Lieve Vrouw van Koningshoeven]] in [[Berkel-Enschot]], verkozen tot [[Generaal-overste|generaal-abt]] van de trappisten.<ref>[https://www.knr.nl/nieuws/broeder-bernardus-peeters-nieuwe-abt-generaal-trappisten/ Broeder Bernardus Peeters nieuwe generaal-abt van de Trappisten] Nieuwsbericht Konferentie Nederlandse Religieuzen d.d. 11 februari 2022</ref><ref name="vader" />

== Dagindeling trappisten ==
Trappistenkloosters geven orde en structuur aan het dagelijks leven in het klooster door middel van een bepaalde dagindeling. Zij komen zevenmaal daags samen om te bidden. Dagschema's van deze Cisterciënzers bestaan doorgaans uit:<ref>[https://www.koningshoeven.nl/de-abdij/het-dagritme/ Het ritme van de dag] [[Abdij Koningshoeven]]</ref>
* [[metten (gebed)|metten]] (nachtwake)
* [[lauden]] (morgengebed)
* [[terts (gebed)|terts]] (voormiddaggebed)
* [[sext (gebed)|sext]] (eucharistie en middaggebed)
* [[None (gebedsstonde)|noon]] (namiddaggebed)
* [[Vespers (hoofdbetekenis)|vespers]] (avondgebed)
* [[completen]] (dagsluiting)

== Trappisten en trappistinnen in Nederland ==
De Nederlandse Trappistinnenabdij is:
* [[Koningsoord (abdij)|Koningsoord]] in [[Arnhem]];

De Nederlandse trappistenabdijen zijn:
* [[Abdij Koningshoeven]] te [[Berkel-Enschot]] (La Trappe);
* [[Abdij Maria Toevlucht]] te [[Zundert (plaats)|Zundert]];
* [[Klooster Schiermonnikoog]] te [[Schiermonnikoog]];
* [[Abdij Lilbosch]] te [[Echt (Limburg)|Echt]];
* [[Abdij Ulingsheide|Abdij Onze Lieve Vrouw Onbevlekt Ontvangen]] te [[Tegelen]] (tot 2007).

== Trappisten en trappistinnen in België ==
De Belgische trappistenabdijen zijn:
* [[Abdij van Westmalle]] ([[Malle]])
* [[Abdij van Westvleteren]] ([[Vleteren (België)|Vleteren]])
* [[Abdij van Orval]] ([[Florenville]])
* [[Abdij Notre-Dame de Saint-Rémy|Abdij van Rochefort]]
* [[Abdij Notre-Dame de Scourmont|Abdij van Scourmont]] ([[Forges (België)|Forges]] nabij [[Chimay (plaats)|Chimay]])

De Belgische trappistinnenabdijen zijn:
* [[Abbaye Notre-Dame de la Paix]] ([[Chimay (plaats)|Chimay]])
* [[Abdij Notre-Dame de Clairefontaine|Abbaye Notre-Dame de Clairefontaine (ook Abbaye de Cordemois)]] ([[Bouillon (België)|Bouillon]])
* [[Abdij van Soleilmont]] ([[Fleurus]])
* [[Abdij van Brialmont]] ([[Tilff]])
* [[Abdij van Nazareth|Abdij Onze-Lieve-Vrouw van Nazareth]] ([[Brecht (België)|Brecht]])
* [[Priorij van Klaarland|Priorij Onze-Lieve-Vrouw van Klaarland]] ([[Bocholt (België)|Bocholt]])

== Externe links ==
* [http://www.ocso.org Centrale website van de Trappisten]
* [http://www.trappist.be/ Internationale Vereniging Trappist]

{{Appendix|referenties}}
<br><br>
Digitalisering en Wiki opmaak: [[Terry van Erp]]
<br>

[[Categorie:Cisterciënzers]]
[[Categorie:Trappistenorde| Trappisten]]
[[Categorie:Kloosterorde in de Rooms-Katholieke Kerk]]