Brontekst bekijken van Traktaat van Aken

{{Infobox verdrag
| verdragsnaam         = Traktaat van Aken
| afbeelding           = 
| afbeeldingbreedte    = 
| onderschrift         = 
| type                 = Grensverdrag
| rechtsgebied         = 
| onderwerp            = 
| datumontworpen       = 
| datumgetekend        = [[26 juni]] [[1816]]
| plaatsgetekend       = [[Aken (stad)|Aken]]
| datuminwerking       = [[7 augustus]] [[1816]]
| voorwaarden          = 
| voorlopigetoepassing = 
| amendementen         = 
| ondertekenaars       = 
| deelnemers           = {{NL-1815}}<br/>[[File:Flag of the Kingdom of Prussia (1803-1892).svg|15px]] [[Koninkrijk Pruisen]]
| depositaris          = 
| status               = Geldend
| vooraf               = 
| opvolging            = 
| taal                 = 
| talen                = 
| afschrift            = 
| linktekst            = [https://verdragenbank.overheid.nl/nl/Verdrag/Details/001147.html Verdragenbank]
}}
[[Bestand:Baraque Michel 1897 (Karte des Deutschen Reiches, 455. Eupen) - fragment.jpg|miniatuur|Het traktaat van Aken promoveerde [[Baraque Michel]] tot het hoogste punt van het [[Verenigd Koninkrijk der Nederlanden|koninkrijk]]]]
[[Bestand:Rheinland Regierungsbezirke 1905.png|miniatuur|De westgrens van de Pruisische [[Rheinprovinz]] werd met het traktaat vastgelegd]]
Het '''Traktaat van Aken''' (voluit: Grenstractaat tussen het Koninkrijk der Nederlanden en het Koninkrijk Pruisen), ook wel het '''grenstraktaat van Aken''' genoemd, is een verdrag tussen [[Pruisen]] en het [[Verenigd Koninkrijk der Nederlanden]], gesloten op 26 juni 1816 in [[Aken (stad)|Aken]]. Het verdrag legde de onderlinge grens van de beide landen vast vanaf het noordelijkste punt van de [[Limburg (Verenigd Koninkrijk der Nederlanden)|provincie Limburg]] tot het [[Drielandenpunt (Schengen)|drielandenpunt met Frankrijk]] bij [[Schengen (Luxemburg)|Schengen]].

== Congres van Wenen ==
Na de nederlaag van [[Napoleon Bonaparte|Napoleon]] tijdens de [[Slag bij Waterloo]] in 1815, werd op het [[Congres van Wenen]] onderhandeld door de overwinnende mogendheden [[Pruisen]], [[Keizerrijk Oostenrijk|Oostenrijk]], [[Rusland]] en [[Engeland]] met als doel de staatkundige herordening van [[Europa (werelddeel)|Europa]]. Hierbij werd onder andere het [[Verenigd Koninkrijk der Nederlanden]] opgericht en de linker [[Rijn]]oever aan Pruisen toegewezen, als verdediging tegen Frankrijk. Op 12 mei 1815 nam koning [[Willem I der Nederlanden]] bezit van het departement [[Nedermaas]] en het grotendeels [[Pruisisch Opper-Gelre|Pruisische Overkwartier van Gelder]]. De oostgrens werd vastgesteld op een afstand van een kanonschot gemeten vanaf de rivier de [[Maas]], ongeveer 2,5 kilometer.

== Traktaat van Aken==
De oostgrens van Limburg werd tijdens het congres wel in grote lijnen vastgesteld, maar moest op verschillende punten nog nader worden vastgesteld. Hieronder volgt een lijst met de bij het traktaat betrokken plaatsen en wat hier veranderde:

* [[Broeksittard]] - kwam bij de Nederlanden.
* [[Herkenbosch]] - kwam bij de Nederlanden.
* [[Herzogenrath]] - kwam bij Pruisen.
* [[Melick]] - kwam bij de Nederlanden.
* [[Oeffelt]] - kwam bij de Nederlanden.
* [[Siebengewald]] - kwam bij de Nederlanden.
* [[Tegelen]] - kwam bij de Nederlanden en kreeg grondgebied van [[Kaldenkerken]].
* [[Afferden (Limburg)|Afferden]] - verloor grondgebied aan [[Weeze]].
* [[Arcen en Velden]] kreeg grondgebied van [[Straelen]] en [[Geldern|Walbeck]].
* [[Belfeld]] - verloor grondgebied en kreeg het landgoed [[Maalbeek (landgoed)|Maalbeek]] van [[Brüggen (Noord-Rijnland-Westfalen)|Bracht]] en Kaldenkerken.
* [[Bergen (Limburg, gemeente)|Bergen]] - kreeg grondgebied van [[Goch]], [[Kevelaer|Twisteden]] en Walbeck.
* [[Bocholtz]] - kreeg grondgebied van [[Aken (stad)|Aken-Richterich]].
* [[Kerkrade (plaats)|Kerkrade]] - verloor grondgebied aan [[Herzogenrath]].
* [[Maasniel]] - verloor grondgebied aan [[Niederkrüchten|Elmpt]].
* [[Nieuwstadt]] - kreeg grondgebied van [[Millen (Duitsland)|Millen]].
* [[Ottersum]] - kreeg grondgebied van [[Kessel (Duitsland)|Kessel]].
* [[Rimburg (Nederland)|Rimburg]] - verloor het gehucht [[Scherpenseel (Übach-Palenberg)|Scherpenseel]] aan [[Übach-Palenberg]].
* [[Sittard]] - kreeg het gehucht [[Windraak|Wintraken]].
* [[Swalmen]] - verloor grondgebied aan [[Brüggen (Noord-Rijnland-Westfalen)|Brüggen]].
* [[Vaals (plaats)|Vaals]] - kreeg grondgebied van Aken-[[Laurensberg]].
* [[Venlo (stad)|Venlo]] - kreeg grondgebied van [[Straelen]].

Verder werd [[Delingen van Luxemburg|Luxemburg verdeeld]] langs de [[Moezel (rivier)|Moezel]], [[Sûre]] en de [[Our (Sûre)|Our]], kwam [[Eupen-Malmedy]] bij Pruisen en werd het [[condominium (staatsvorm)|condominium]] [[Neutraal Moresnet]] opgericht.

Hoewel het verdrag in 1816 werd gesloten, werden veel plaatsen pas in 1817 overgegeven.

== Arrest ''Grenstractaat Aken'' ==
Het verdrag stond centraal in het [[arrest Grenstractaat Aken]] (HR 3 maart 1919, [[Nederlandse Jurisprudentie|''NJ'']] 1919, p. 371) waarin de [[Hoge Raad der Nederlanden]] oordeelde dat het grenstraktaat niet alleen Nederland bond tegenover andere staten, maar ook de staat bond tegenover een individu. Hiermee accepteerde de Hoge Raad de leer van het [[Monisme en dualisme in internationaal recht|monisme]] voor de doorwerking van internationaal recht.<ref>{{Citeer web |url=https://www.hogeraad.nl/actueel/nieuwsoverzicht/2023/oktober/publicatie-oud-arrest-1919-doorwerking-internationaal-recht/ |titel=Publicatie oud arrest uit 1919: doorwerking internationaal recht in de Nederlandse rechtsorde |bezochtdatum=2023-10-11 |datum=2023-10-10 |uitgever=[[Hoge Raad der Nederlanden]]}}</ref>

{{Appendix|2=
'''Bron'''
* [https://verdragenbank.overheid.nl/nl/Verdrag/Details/001147.html Verdragstekst op overheid.nl]
'''Voetnoten'''
{{References}}
'''Literatuur'''
* {{aut|Nuyens, E.M.Th.W.}} (1956) De staatkundige geschiedenis der provincie Limburg vanaf haar ontstaan tot aan haar uiteenvallen in 1839 (met bijbehorende atlas), Maastricht.
}}

[[Categorie:Grensverdrag|Aken]]
[[Categorie:Verenigd Koninkrijk der Nederlanden]]
[[Categorie:Geschiedenis van Limburg]]
[[Categorie:Geschiedenis van Noordrijn-Westfalen]]
[[Categorie:Geschiedenis van Aken (Noordrijn-Westfalen)]]
[[Categorie:1816]]