Brontekst bekijken van Strijd om Kapelsche Veer

{{Infobox militair conflict
| conflict=Strijd om Kapelsche Veer
| partof=de [[Tweede Wereldoorlog]]
| afbeelding = Monument-Kapelsche-Veer-en-de-boom-die-alles-zag.jpg
| onderschrift = Monument Kapelsche Veer en 'de boom die alles zag'<br>(foto: Willem-Jan Joachems)
| date=[[26 januari]] - [[31 januari]] [[1945]]
| place=[['s Grevelduin-Capelle|Capelle (NB)]], [[Nederland]]
| result= vrijwillige Duitse terugtrekking
| combatant1={{GB}}<br />{{NO}}<br />{{PL}}<br />{{CA}}
| combatant2={{DE-1935}}
| commander1=[[John Crocker]]
| commander2=[[Kurt Student]]
| strength1=gemiddeld ongeveer 400
| strength2=gemiddeld ongeveer 200
|casualties1=300 slachtoffers
|casualties2=243 doden, gewonden of krijgsgevangenen.
}}
{{Zijbalk westfront Tweede Wereldoorlog}}
{{Zie artikel|Zie ook: [[‘Counterattack at Kapelsche Veer’, 75 jaar geleden begon de grote aanval]]}}
De '''Strijd om Kapelsche Veer''' was een in de winter van 1944-1945 gevoerd gevecht om ''Kapelsche Veer'', een [[nazi-Duitsland|Duits]] [[bruggenhoofd]] ten zuiden van de [[Bergsche Maas]], bij het [[Noord-Brabant]]se dorp [['s Grevelduin-Capelle|Capelle]]. Deze strijd duurde vijf weken en kostte in totaal ongeveer 1200 man aan militaire verliezen: gesneuvelden, gewonden, vermisten en [[krijgsgevangen]]en.

De strijd kenmerkte zich door bloedige gevechtsacties onder barre winterse omstandigheden en was een prestigestrijd tussen [[generaal]]s van beide kanten. De gevechtshandelingen werden gestaakt toen van Duitse zijde, na een commandowisseling, bevel uitging het bruggenhoofd te ontruimen. Van alle (wereld-)oorlogen vielen bij de strijd om Kapelsche Veer gemiddeld de meeste slachtoffers per [[vierkante meter]] bevochten grond.{{Bron?|Bijzonder onwaarschijnlijk, de oever van de Wolga in Stalingrad? enz enz.|2015|06|01}}

== Ardennenoffensief ==
Op zaterdag 16 december [[1944]] lanceerden de Duitsers het [[Ardennenoffensief]]. Het doel van de aanval was om [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]] te heroveren en haar belangrijke [[haven]] weer in handen te krijgen. Tevens was volgens [[Adolf Hitler|Hitler]] het offensief het middel zo veel mogelijk [[geallieerden (Tweede Wereldoorlog)|geallieerde]] troepen te elimineren om te kunnen terugkeren aan de onderhandelingstafel. Op de [[Conferentie van Casablanca]], in januari 1943, hadden de geallieerde oorlogsleiders afgesproken dat van [[nazi]]-Duitsland de onvoorwaardelijke overgave zou worden afgedwongen. Het hoofdoffensief in de Ardennen zou worden begeleid door een aantal steunoperaties, waarbij er een vanuit bezet Nederland zou worden ingezet. Over een breedte van veertig [[kilometer]], tussen [[Drimmelen (plaats)|Drimmelen]] en [[Genderen]], zou de steunoperatie met de codenaam ''[[Fall Braun]]'' worden gestart.

== Kapelsche Veer ==
Nadat op 9 november 1944 de geallieerden [[Noord-Brabant]] ten zuiden van de [[Bergsche Maas]] van de Duitsers hadden gezuiverd, werd de rivier de scheidslijn tussen bevrijd en bezet gebied. In de nacht van 8 op 9 november waren er op het eiland, ten noorden van het dorp [[Sprang-Capelle]] en ten zuiden van [[Dussen]], Duitse patrouilles actief. Ze bemerkten dat de geallieerden het eiland en de omliggende [[polder]] niet blijvend hadden bezet en vormden een bruggenhoofd. De Duitsers nestelden zich in de aanwezige huizen en maakten een begin met het aanleggen van [[vesting (verdedigingswerk)|stellingen]]. Het bruggenhoofd bood hen een natuurlijke dekking, doordat in het zuiden het eiland werd gevormd door de rivier [[Oude Maasje]] en hier de polder doorsneed. Daarnaast hoefden ze ook niet steeds de Bergsche Maas over te roeien, die de noordelijke begrenzing vormde van het eiland. Gedurende de maand november tot half december ondernamen ze [[patrouille]]-activiteiten in de omgeving. Naarmate de aanvalsdatum van het hoofdoffensief in de Ardennen naderde, werden de plannen voor de steunoperatie steeds concreter en het bruggenhoofd Kapelsche Veer in het aanvalsplan opgenomen. In de weken daarna werd het bruggenhoofd versterkt met manschappen, eerst met troepen van [[712e Infanteriedivisie (Duitsland)|712e Infanteriedivisie]] en later met [[parachutist|para]]'s van [[6e Parachutistendivisie]] en uitgebreide [[fortificatie]]s.

== ''Fall Braun'' ==
In bezet Nederland waren nog circa 125.000 man aan Duitse bezettingstroepen aanwezig. In het [[Land van Heusden en Altena]] werden 16.000 man aan gevechtstroepen geconcentreerd en in de [[Bommelerwaard]] nog eens 14.000 soldaten. Op de nog in Duitse handen zijnde eilanden [[Schouwen-Duiveland]] en [[Goeree-Overflakkee]] waren verder 8000 man samengetrokken. De troepen zouden in de aanvangsfases van ''Fall Braun'' worden ingezet. De steunoperatie vanuit bezet Nederland was ondergeschikt aan het succes dat zou worden behaald met het hoofdoffensief in de Ardennen. Pas wanneer de tweede fase van het hoofdoffensief zou worden ingezet (een opmars vanuit bruggenhoofden ten westen van de [[Maas]] in België) mocht ''Fall Braun'' worden begonnen. ''Fall Braun'' kreeg evenwel geen doorgang doordat het Ardennenoffensief mislukte. De aanvalseenheden in de Ardennen slaagden er niet in de Maas te bereiken en bruggenhoofden ten westen van de rivier te vestigen.

== Crocker versus Student ==

Om zo veel mogelijk geallieerde troepen langs de Nederlandse frontlijn te binden besloot de Duitse parachutistengeneraal [[Kurt Student]] het bruggenhoofd Kapelsche Veer niet te ontruimen. Daarnaast konden zijn ongeoefende troepen gevechtservaring op doen onder realistische omstandigheden, zo was zijn gedachte. Aan geallieerde kant was het de Britse generaal [[sir (titel)|sir]] [[John Crocker]] die, koste wat kost, het Duitse bruggenhoofd wilde vernietigen. Keer op keer beval hij aanvallen tegen het bruggenhoofd te ondernemen. Het zomaar ongestraft laten voortbestaan van het bruggenhoofd zou bijna zeker het geloof in de superioriteit van de Duitse soldaat onder de geallieerde troepen doen toenemen, beargumenteerde Crocker. Liquidatie ervan werd daarom door hem als onvermijdelijk beschouwd.

== Aanvallen ==
Eenheden van de [[Poolse 1e Pantserdivisie]], die deze sector bewaakten, voerden in de nacht van 28 op 29 december 1944 een verkenning op het eiland uit. Ze stuitten op hevige Duitse weerstand. Hierop werd besloten tot de vernietiging van het bruggenhoofd. Een eerste Poolse aanval, in de nacht van 30 op 31 december, werd een catastrofe voor de aanvallers; 49 man werden verloren, onder wie elf gesneuvelden.<br>Een tweede Poolse aanval werd in de nacht van 6 op 7 januari 1945 ondernomen. Ook nu bleek de Duitse bruggenhoofdverdediging te taai. De verliezen aan Poolse zijde waren hoog: 134 man, waarvan er 34 sneuvelden. Inmiddels was duidelijk geworden dat het Ardennenoffensief was mislukt. Zowel de Duitse als de geallieerde legerleiding wilde echter niet van wijken weten. De strijd om Kapelsche Veer ging onverminderd door en spitste zich in alle hevigheid toe. Een [[Verenigd Koninkrijk|Britse]] elite-eenheid, het [[Royal Marines|47 Royal Marine Commando]], deed een aanval in de nacht van 13 op 14 januari. Naast Britten waren ook Noren bij de eenheid ingedeeld. Ook deze aanval eindigde met grote verliezen zonder dat het doel was bereikt: 49 man, onder wie negen Noren. Opnieuw werd een geallieerde operatie gelast. Nu door eenheden van de Canadese 4e Pantserdivisie. Ditmaal werd een grote dagaanval ondernomen op 26 januari. Bij verrassing zou via de Bergsche Maas nog een kano-eenheid van 60 man het Duitse bruggenhoofd in de rug aanvallen. De gevechten duurden vijf dagen. In de vroege morgen van 31 januari 1945 trokken de Duitsers zich vrijwillig van het bruggenhoofd Kapelsche Veer terug. Ook deze Canadese aanval leidde tot hoge verliezen: 240 man, waarvan er 76 sneuvelden.
{{clearleft}}
== Externe links ==
* [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/monumenten_zoeken/oorlogsmonument/626/sprang-capelle%2C-monument-kapelsche-veer Monument Kapelsche Veer te Capelle]
* {{Cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060118054948/http://www.legionmagazine.com/features/canadianmilitaryhistory/02-05.asp |title=Canadees artikel over de strijd om Kapelsche Veer |url=http://www.legionmagazine.com/features/canadianmilitaryhistory/02-05.asp |archivedate=2006-01-18 |deadurl=yes }}
* [http://canadianheroes.org/loren/loren2.htm Canadees artikel over Private Loren Nelson, die vocht om Kapelsche Veer]
* [https://web.archive.org/web/20090713004819/http://drdlroiteroinstituut.come2me.nl/1014528/Foutieve-infoborden Dr. D.L. Roitero Instituut, Foutieve infoborden Kapelsche veer]
* [https://web.archive.org/web/20100820081355/http://kapelscheveer.come2me.nl/1007079/Bodemvondsten Bodemvondsten]
{{Appendix|2=
* Fall Braun / De Strijd Om Kapelsche Veer 1944 - 1945, auteur: D.L. Roitero
* Dr.D.L. Roitero Instituut
}}

{{Coor title dms|51|42|53.5|N|4|58|51.33|E|type:landmark_region:NL}}

{{DEFAULTSORT:Slag Kapelsche Veer}}
[[Categorie:Veldslag in Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog|Kapelsche]]
[[Categorie:Geschiedenis van Noord-Brabant]]
[[Categorie:1944]]
[[Categorie:1945]]