Brontekst bekijken van Storm van 28 oktober 2013

[[File:Cyclone Christian.jpg|miniatuur|Satellietopname van 28 oktober 2013 om 12:10 UTC met het ''oog'' boven de [[Oostzee]].]]
De '''storm van 28 oktober 2013''' (onder andere bijgenaamd '''Christian''' ([[Duitsland]])<ref name="Guardian28102013">{{Citeer web|url=http://www.theguardian.com/uk-news/blog/2013/oct/28/st-jude-christian-carmen-storm-name-weather|titel=St Jude, Christian or Carmen – whose storm is it anyway?|datum=28 oktober 2013|bezochtdatum=30 oktober 2013|werk=[[The Guardian (krant)|The Guardian]]|taal=en}}</ref>, '''St Jude storm''' ([[Engeland]])<ref name="Guardian28102013" />, '''Carmen''' (European Windstorm Centre) en '''Simone''' ([[Zweden]]) was een [[storm (wind)|storm]] die vanaf 25 oktober 2013 over West- en Noord-Europa trok en zware schade aanrichtte. Getroffen waren vooral de kustgebieden van Zuid-Engeland, België, Nederland, Noord-Duitsland ([[Nedersaksen]] en [[Sleeswijk-Holstein]]), Denemarken en Zuid-Zweden.

De zwaarste windstoot in Nederland was 152&nbsp;km/u en werd gemeten te [[Lauwersoog]]. Ook in het binnenland werden windstoten gemeten tot 120&nbsp;km/u. Een windstoot van 194,4&nbsp;km/u op 28 oktober op het [[Denemarken|Deense]] [[Als (eiland)|Als]] was de zwaarste windstoot van de storm.

== Meteorologische achtergrond ==

Door droge lucht afkomstig uit de [[stratosfeer]]<ref>[http://www.meteo24.info/blog/?e=322 Stormdepressie gevolg van 'rapid cyclogenisis' (snelle cyclogenese)] meteo24.info</ref>, een zakkende sterke [[straalstroom]] en invloeden van een voormalige tropische storm, ontstond er ten zuiden van [[Groenland]] een klein, maar actief [[lagedrukgebied]].<ref name="Meteoconsult01">[https://web.archive.org/web/20180528220012/http://www.weer.nl/nieuws/detail/2013-10-29-the-day-after/ The day after...] Meteoconsult, 29 oktober 2013</ref> Dit lagedrukgebied was een secundaire depressie en vormde zich aan de rand van een groot IJslandlaag op de [[Atlantische Oceaan]]. De oorspronkelijk tropische lucht van de voormalige storm en een stevige [[jetstreak]] zorgde ervoor dat de depressie zich dichter bij [[Europa (werelddeel)|Europa]] kon vormen dan gebruikelijk. Dit samen met een sterke straalstroom, zorgde ervoor dat de storm zich snel kon uitdiepen voordat Europa werd bereikt.<ref>{{en}}[http://rt.com/news/storms-havoc-europe-deaths-843/ ‘Worst in years’: St Jude storm wreaks havoc across N. Europe, at least 15 dead] russia today, 28 oktober 2013</ref>
[[Bestand:Storm Christian teistert Nederland op maandag 28 10 2013. 03.jpg|thumb|links|Een ontwortelde boom in Friesland]]
In de nacht naar maandag 28 oktober kreeg het zuiden van [[Engeland]] al te maken met zware windstoten, voor de storm uit. Nadat de storm Engeland voorbij was getrokken, zwollen de windstoten in dit gebied nog verder aan. Deze windstoten werden door verschillende [[meteoroloog|meteorologen]] gedefinieerd als een mogelijk sting jet.<ref>[http://cimss.ssec.wisc.edu/goes/blog/archives/14231 Possible Sting Jet Associated with strong storm in Europe] University of Wisconsin-Madison / Space Science and Engineering Center CIMSS Satellite Blog, 28 oktober 2013</ref> Een sting jet is een fenomeen waarbij hoge windsnelheden worden gehaald door snel dalende koele lucht uit hogere luchtlagen. Een sting jet is bij verschillende grote Europese stormen in het verleden de oorzaak geweest voor de zwaarste windstoten.

Op zijn weg naar de [[Benelux]], [[Duitsland]] en [[Denemarken]] diepte de storm nog verder uit, de kerndruk daalde tot een minimum van 967 hecto [[Pascal (eenheid)|pascal]] voor de Deense kust.<ref>{{fr}}[http://www.meteo-paris.com/actualites/tempete-christian-a-son-paroxysme-en-allemagne-et-au-danemark-28-octobre-2013.html Tempête Christian à son paroxysme en Allemagne et au Danemark] Meteo-Paris</ref> Ten tijde van deze zeer lage kerndruk werden de zwaarste windstoten van de storm genoteerd, tot 193&nbsp;km/h in [[Kegnæs (plaats)|Kegnaes]] aan toe.<ref name="Meteoconsult01" />

== Naamgeving ==
In verschillende landen in Europa kreeg de storm een naam. Zoals elk hoog- en lagedrukgebied sinds 1954 kreeg deze storm een bijnaam van het Instituut voor Meteorologie van de [[Vrije Universiteit Berlijn]]. De keuze viel ditmaal op ''Christian''. Deze naam werd ook in andere Europese landen gebruikt. In het [[Verenigd Koninkrijk]] werd de storm vernoemd naar ''[[Judas Taddeüs|Sint Judas]]'', wiens [[naamdag]] op 28 oktober valt. Het Zweedse instituut voor meteorologie gaf de storm de naam ''Simone'' en het European Windstorm Centre (een Britse private onderneming) gebruikt de naam ''Carmen'' voor de storm. Volgens [[The Guardian (krant)|The Guardian]] hebben [[Europese Unie|EU]]-instanties ''Christian'' als officiële naam aangenomen.<ref name="Guardian28102013" />

== Slachtoffers ==
Als gevolg van de storm vielen er in meerdere Europese landen doden.

{| class="wikitable"
|-
! Land!! Dodelijke slachtoffers
|-
|  {{DE}}  || 8
|-
| {{UK}} || 6
|-
| | {{NL}} || 3
|-
| {{DK}} || 3<ref>{{da}}[http://www.dr.dk/Nyheder/Indland/2013/11/03/225715.htm Orkanen kræver sit tredje dødsoffer] Danmarks Radio, 3 november 2013</ref>
|-
| {{FR}} || 1
|-
| '''Totaal''' || '''21'''
|}

== Schade ==
De schade die de storm in Nederland veroorzaakte werd door het [[Verbond van Verzekeraars]] geraamd op minimaal 95 miljoen euro (in dit bedrag zit de schade aan de overheids- en landbouwsector niet verwerkt), waarmee de storm op nummer twee uitkomt van een lijst die het verbond sinds 2006 bijhoudt. De eerste plaats wordt ingenomen door de storm van [[Kyrill (storm)|18 januari 2007]]. Deze storm veroorzaakte 214 miljoen schade.<ref>http://www.volkskrant.nl/vk/nl/2680/Economie/article/detail/3534993/2013/10/29/Schade-door-storm-zeker-95-miljoen-euro.dhtml</ref> In België bleef de schade relatief beperkt, al moesten er in [[Merksem]] vijftien mensen geëvacueerd worden nadat een bouwsteiger omver gewaaid was.<ref>[http://www.nieuwsblad.be/article/detail.aspx?articleid=DMF20131028_00812825 www.nieuwsblad.be] OVERZICHT. Schade door storm blijft beperkt in Vlaanderen (geraadpleegd op 4 november 2013)</ref>

== Transport ==
=== Openbaar vervoer ===
Op 27 oktober kondigde de [[Nederlandse Spoorwegen|NS]] aan dat er op 28 oktober met een aangepaste dienstregeling gereden zou worden. Dit hield onder andere in dat treinen minder frequent gingen rijden. Als gevolg van de storm werd de treindienstregeling ten noorden van [[Station Zwolle]] vanaf ongeveer 12.00 uur volledig gestaakt.<ref>[http://www.rtvnoord.nl/artikel/artikel.asp?p=126221 Storm legt treinverkeer plat] RTVNoord, 28 oktober 2013</ref> Op verschillende trajecten werden bussen ingezet. Bij vervoerder [[Arriva Personenvervoer Nederland|Arriva]] werd het treinverkeer tussen [[Groningen (stad)|Groningen]] en [[Leeuwarden (stad)|Leeuwarden]] (waar ter hoogte van [[Buitenpost]] een boom op het spoor belandde) als laatste hervat, om 21.20 uur. Op een aantal trajecten van de [[Nederlandse Spoorwegen|NS]] duurde de stremming tot later op de avond. Ook rond [[Amsterdam]] werd het treinverkeer ernstig ontregeld, verschillende trajecten werden volledig stilgelegd.<ref>[http://www.telegraaf.nl/binnenland/22008920/__Treinverkeer_Amsterdam_plat__.html Storm legt openbaar vervoer in deel land plat] Telegraaf.nl, 28 oktober 2013</ref> Ook het [[tram]]vervoer in Amsterdam lag volledig plat. De ochtend na de storm waren er nog enkele problemen bij de NS, door treinen die op andere plekken stonden dan gepland was volgens de dienstregeling en vanwege herstelwerkzaamheden.<ref>[http://www.rtvutrecht.nl/nieuws/1088327/treinen-rijden-weer-volgens-normale-dienstregeling.html Treinen rijden weer volgens normale dienstregeling] RTV Utrecht, 29 oktober 2013</ref>

Vanaf het eind van de middag reden er in [[Duitsland]] ten noorden van de lijn [[Dortmund]] - [[Hannover (stad)|Hannover]] - [[Berlijn]] amper treinen. Vooral in [[Sleeswijk-Holstein]] waren de problemen groot door veel bomen op het spoor, al het regionale verkeer kwam hier tot stilstand.<ref>{{de}}[http://www.tagesschau.de/inland/herbststurm110.html "Christian" legt den Zugverkehr lahm] tagesschau.de, 29 oktober 2013</ref> De [[S-Bahn van Hamburg]] werd ernstig verstoord.<ref>{{de}}[http://www.ndr.de/regional/hamburg/wetter791.html Bahnverkehr gestört, Schäden in Millionenhöhe] ndr.de, 31 oktober 2013</ref> Ook op 29 oktober waren er nog veel problemen op het spoor in Duitsland. Ook in [[Denemarken]] lag het treinverkeer grotendeels plat, ook op 29 oktober waren hier nog grote problemen door de grote schade die de wind veroorzaakte aan het spoor.<ref>[http://www.nrc.nl/nieuws/2013/10/29/tienduizenden-europeanen-nog-zonder-stroom-na-herfststorm/ Tienduizenden Europeanen nog zonder stroom na herfststorm] nrc.nl, 29 oktober 2013</ref> In het zuiden van [[Verenigd Koninkrijk|Groot-Brittannië]] vielen veel treinen uit, op meer dan 100 plekken vielen er bomen op het spoor.<ref>[https://archive.is/20131104205113/http://www.nieuws.nl/algemeen/20131028/Orkaanwinden-teisteren-Groot-Brittannie Orkaanwinden teisteren Frankrijk en Groot-Brittannië] Novum, 38 oktober 2013</ref>

In [[Friesland]] werd het busverkeer van [[Arriva Personenvervoer Nederland|Arriva]] volledig stilgelegd.<ref>[http://www.rtlnieuws.nl/nieuws/binnenland/bussen-friesland-rijden-voorlopig-niet Bussen in Friesland rijden voorlopig niet] rtlnieuws.nl, 28 oktober 2013</ref> Ook bij andere vervoerders in het noorden van Nederland was het busverkeer ernstig ontregeld. In [[Den Haag]] werd het bus- en tramverkeer ernstig ontregeld.<ref>[http://www.telegraaf.nl/binnenland/22008909/__Trams_en_bussen_gestremd_in_Den_Haag__.html Trams en bussen gestremd in Den Haag] Telegraaf.nl, 28 oktober 2013</ref> In [[Arnhem]] hadden de [[trolleybus]]sen last van de harde wind, door zwiepende bovenleidingen.<ref>[http://www.telegraaf.nl/binnenland/22009191/__Storm_hindert_trolleybussen__.html storm hindert trolleybussen in Arnhem] Telegraaf.nl, 28 oktober 2013</ref>

=== Wegverkeer ===
De storm zorgde in Nederland voor een flink zwaardere [[Spits (verkeer)|ochtendspits]] dan normaal. In totaal stond er op het hoogtepunt ongeveer 270 kilometer file.<ref>[http://www.hartvannederland.nl/nederland/2013/veel-files-en-vertragingen-door-storm/ Veel files en vertragingen door storm] Hartvannederland, 28 oktober 2013</ref> Ook later op de dag waren er verschillende problemen, door bijvoorbeeld gekantelde vrachtwagens op de [[Rijksweg 29|A29]] en [[Rijksweg 2|A2]].<ref>[http://www.rtlnieuws.nl/nieuws/binnenland/brouwersdam-dicht-vanwege-storm Brouwersdam dicht vanwege storm] rtlnieuws.nl, 28 oktober 2013</ref> De [[Brouwersdam]] en [[Houtribdijk]] waren enige tijd afgesloten voor al het verkeer. Op de [[Bundesautobahn 71]], in het binnenland van Duitsland, werd de weg in beide richtingen afgesloten vanwege een aantal gekantelde vrachtwagens. Ook op de [[bundesautobahn 2|A2]] in [[Nedersaksen]] lag het verkeer enige tijd volledig stil.<ref>{{de}}[http://www.faz.net/aktuell/gesellschaft/ungluecke/orkantief-christian-verkehrschaos-in-norddeutschland-12637105.html Verkehrschaos in Norddeutschland] faz.net, 28 oktober 2013</ref>

Vanwege de zware windstoten moest de [[Sontbrug (Kopenhagen - Malmö)|Sontbrug]] tussen [[Zweden]] en [[Denemarken]] gesloten worden voor al het verkeer.<ref>[http://www.nieuwsbladgeldermalsen.nl/_incs/twee_doden_in_denemarken_door_storm_2679764.html Twee doden in Denemarken door storm] nieuwsbladgeldermalsen.nl, 29 oktober 2013</ref> Ook de Deense bruggen [[Grote Beltbrug]], [[Nieuwe Kleine Beltbrug|Kleine Beltbrug]], de [[Vejlefjordbrug]] en [[Alssundbrug]] waren gesloten.

=== Vliegverkeer ===
Op veel luchthavens in Noordwest Europa werden vluchten geannuleerd of ernstig vertraagd. De [[luchthaven van Kopenhagen]] was een aantal uren gesloten voor al het vliegverkeer. De [[Koninklijke Luchtvaart Maatschappij|KLM]] annuleerde 42 vluchten van de 200 Europese vluchten.<ref>[http://www.at5.nl/artikelen/113857/ook-veel-hinder-door-storm-op-schiphol Ook veel hinder door storm op Schiphol] at5.nl, 28 oktober 2013</ref> Op de Britse luchthaven [[Luchthaven Londen Heathrow|Londen Heathrow]] werden 130 vluchten geschrapt, op de andere [[Londen]]se luchthavens waren minder problemen.

{{Appendix}}

[[Categorie:Storm in Nederland|2013-10]][[Categorie:Storm in België|2013]][[Categorie:Storm in Europa]][[Categorie:Natuurramp in 2013]]