Brontekst bekijken van Schouw (haard)

[[Bestand:Koog aan de Zaan - De Waakzaamheid - smuiger.jpg|thumb|Smuiger in [[De Waakzaamheid]] in Koog aan de Zaan]]
Een '''schouw''' is een [[haard|stookplaats]] met daarboven een kap waarin de [[rook]] afkomstig van het [[vuur]] wordt opgevangen. Voor de introductie van de schouw bevond zich ergens in het dak een gat waardoor de rook van het haardvuur naar buiten werd afgevoerd, of verdween de rook door de kieren tussen de [[dakpan]]nen.

De kap (schoorsteenboezem of -mantel) helpt mee de warmte van het vuur in de kamer te verspreiden, terwijl de rook toch gemakkelijk de ruimte waarin wordt gestookt kan verlaten. Een schouw is gemaakt van materiaal dat tegen hoge temperaturen kan. In huizen van welgestelden was de schouw vaak een pronkstuk vervaardigd uit gebeeldhouwde steen zoals [[marmer]], of bekleed met geglazuurde tegels. In de [[Zaanstreek]] en soms daarbuiten vindt men de ''smuiger'', een bepaald type betegelde schouw.

De [[open haard]] onder een schouw is in veel huizen naderhand vervangen door een [[kachel]], waarbij de kap gehandhaafd bleef. Deze werd aangepast en aangesloten op de rookafvoer van de kachel en functioneerde daarna verder als [[schoorsteen]]. De schouw was met de komst van de kachel niet meer noodzakelijk, maar het was een centraal onderdeel van het interieur geworden waaraan men waarde hechtte. Kachels werden om die reden vaak niet rechtstreeks op een schoorsteenpijp aangesloten, maar met een constructie die uiterlijk leek op de vertrouwde schouw. Men spreekt dan van een ''schoorsteenmantel''.

Weer later werd de [[centrale verwarming]] ingevoerd en werd de schouw niet meer dan een ornament in de kamer.

== Zie ook ==
* [[Schoorsteenstuk]]

<gallery caption="Afbeeldingen" widths="150" "height=250">
Haard met schilderij in de raadszaal, Statenlogement, Hoorn.jpg|Open haard in de [[Ceciliaklooster (Hoorn)|Ceciliakapel]] van het [[Statenlogement]], Hoorn
Smuiger, Statenlogement, Hoorn.jpg|Bovenzijde van een smuiger in de Kerkmeijerzaal in voornoemde Statenlogement
Schoorsteenmantel Hoofdtoren, WFM, Hoorn.jpg|Schoorsteenmantel uit de [[Hoofdtoren]], nu in het [[Westfries Museum]]
Schouw, Sint Pietershof, Hoorn.jpg|Schoorsteenmantel in de [[Regentenkamer]] van het [[Sint-Pietershof]] te Hoorn
</gallery>

[[Categorie:Verwarming]]
[[Categorie:Bouwkundig onderdeel]]
[[Categorie:Wanddecoratie]]