Brontekst bekijken van Ruïne van Brederode

{{Infobox kasteel
| naam              = Ruïne van Brederode
| afbeelding        = Brederode santpoort velsen.jpg
| onderschrift      = De Ruïne van Brederode
| plaats            = [[Santpoort-Zuid]]
| land              = [[Nederland]]
| monumentstatus    = Beschermd
| monumentnummer    = 37110
| kasteeltype       = 
| stijl             = Kasteel
| bouwmateriaal     = Steen
| eigenaar          = 
| huidigefunctie    = Museum
| bouwjaar          = Dertiende eeuw
| bouwer            = Willem van Brederode
| koper             = 
| sloopjaar         = 1573
| herbouwjaar       = Circa 1850
| gebeurtenissen    = Tweemaal vernietigd tijdens de Hoekse en kabeljauwse twisten tussen 1351 en 1426.
| bijzonder         = 
| website           = https://www.ruinevanbrederode.nl
| afbeelding2       = 
| onderschrift2     = 
| lijst             = 
| mapname           = Nederland
| lat_deg           = 52
| lat_min           = 25
| lat_sec           = 32
| lat_dir           = N
| lon_deg           = 4
| lon_min           = 37
| lon_sec           = 21
| lon_dir           = E
}}
Met de '''Ruïne van Brederode''' worden de resten aangeduid van Kasteel Brederode bij [[Santpoort-Zuid]].
Het [[kasteel]] is in de tweede helft van de 13de eeuw gesticht door [[Willem I van Brederode]] (+/- 1215–1285). Deze stamt af van de heren [[Van Teylingen (oud-adellijk geslacht)|van Teylingen]], die verwant waren aan de graven van Holland. Het kasteel vormde onderdeel van de hoge ''[[Heerlijkheid (bestuursvorm)|heerlijkheid]] Brederode'', waarmee de heren van [[Huis Brederode|Brederode]] in de 13e eeuw door de graaf van Holland waren beleend.

== Geschiedenis ==
[[Bestand:Brederode- Trap kasteelen.jpg|thumb|Negentiende-eeuwse reconstructie]]
De naam Brederode verwijst naar een stuk bosgrond ''(Brede Roede)'' dat gerooid werd, waarop het kasteel is gebouwd. Eerst bestond het kasteel slechts uit een woontoren. Rond 1300 werd de toren afgebroken waarna [[Dirk II van Brederode]] een vierkant kasteel liet optrekken.

Tijdens de [[Hoekse en Kabeljauwse twisten]] bleven de Brederodes trouw aan [[Margaretha van Beieren (Holland en Henegouwen)|Margaretha van Beieren]], waardoor het kasteel in [[1351]] belegerd werd door de Kabeljauw-gezinde [[Gijsbrecht II van Nijenrode]]. Na de overgave was het kasteel zo zwaar beschadigd, dat het werd gesloopt.

Na de verzoening tussen de Brederodes en de graven in [[1354]] is het weer herbouwd. Het werd niet meer bewoond, maar bleef wel een uitvalsbasis voor de Hoeken, onder aanvoering van Willem van Brederode.

Omdat de Hoeken in [[1426]] Haarlem belegerden, verwoestten Kabeljauwen het zuidelijke gedeelte van het kasteel. Het werd Willem van Brederode verboden het kasteel te "versterken, vastmaken of te bolwerken" waardoor het niet hersteld kon worden. Uiteindelijk werd het noordelijke gedeelte in [[1464]] toch weer hersteld. Tijdens de [[opstand van het Kaas- en Broodvolk]] in [[1492]] werd het kasteel geplunderd door Duitse soldaten. Sindsdien werd het niet meer bewoond. In 1568 kwam het kasteel aan de Staten van Holland.

Na het verlies van de [[Watergeuzen]] in de [[Slag op het Haarlemmermeer]] moest Haarlem zich in [[1573]] na het [[Beleg van Haarlem (1572-1573)|beleg van Haarlem]] overgeven aan de [[Spanje|Spaanse]] soldaten. Hierbij werd de protestantse [[Lancelot van Brederode]] door hen onthoofd en werd het kasteel geplunderd en in brand gestoken. Vervolgens viel de [[ruïne]] ten prooi aan het oprukkende [[stuifzand (biotoop)|stuifzand]] van de [[Duin (geografie)|duinen]]. In 1579 kreeg een zijtak van de Brederodes de heerlijkheid weer van Holland in leen.
In [[1679]] stierf [[Wolfert van Brederode (1649-1679)|Wolfert van Brederode]] (1649-1679), de laatste heer van Brederode, waarmee de ruïne weer verviel aan de Staten van Holland en daarmee aan de [[Staat der Nederlanden]]. Bij de vorming van de Bataafse Republiek in 1795 werden alle gewestelijke eigendommen genationaliseerd.

In de [[19e eeuw]] was de ruïne een van de eerste bouwwerken die in opdracht van de Rijksoverheid werden [[Restauratie (gebouw)|gerestaureerd]]. Dit gebeurde zoals gebruikelijk in die tijd op nogal romantische wijze.
Tot 15 januari 2016 bleef de ruïne eigendom van de Staat en werd beheerd door de [[Rijksgebouwendienst]]. Op die datum werd de verantwoordelijkheid overgedragen aan de stichting Monumentenbezit.<ref>{{Citeer web |url=https://monumentenbezit.nl/monumenten/ruine-van-brederode/ |titel=Ruine van Brederode |werk=Monumentenbezit |taal=nl-NL}}</ref>

== Huidig gebruik ==
De ruïne kan worden bezocht als openlucht-tentoonstelling, er is informatie over de geschiedenis van het kasteel en van de Heren van Brederode. De [[donjon]] kan beklommen worden, er is een theetuin en er worden soms activiteiten georganiseerd met [[Ridder (ruiter)|ridders]] en de [[middeleeuwen]] als thema. Het is ook een [[trouwlocatie]]. Ruim 70 vrijwilligers zorgen er voor dat de locatie toegankelijk kan blijven voor het publiek.

== Wetenswaardigheden ==
* In 2010 vonden hier de opnames plaats van de film: ''[[Snuf en het spookslot]]'' 
* Angelique Schipper schreef een boek met de Ruïne van Brederode als hoofdlocatie

== Afbeeldingen ==
<gallery widths="130" heights="130">
Bestand:Santpoort brederode.jpg|Aanblik vanaf de Velserenderlaan
Bestand:Ruïne van Brederode 2.jpg|Uitzicht door hoofdpoort op voorburcht
Bestand:Entree ruïne Brederode.jpg|Huidige entree met voorburcht
Bestand:Castle-Brederode-1.jpg|Brederode
Bestand:Ruïne van Brederode 2020.jpg|Zijaanzicht vanaf het voormalige binnenterrein
Bestand:Haarlem - Ruïne van Brederode 1900.jpg|Rond 1900
Bestand:Hobbema03.jpg|17e eeuw
Bestand:Brederode.jpg|De Ruïne van Brederode
Bestand:Ruïne van Brederode 1.jpg|Uitzicht op de fundering van de noordoostelijke toren
Bestand:Ruïne van brederode- ronde toren.jpg|Gracht
Bestand:Ruïne van brederode- woonriren.jpg|Interieur 
</gallery>

== Externe links ==
* [https://web.archive.org/web/20110530014136/http://www.ruinevanbrederode.info/ Rijksgebouwendienst - ''Consolidatie Ruïne van Brederode'' (Internet Archive)]
* [http://www.ruinevanbrederode.nl/ Ruïne van Brederode]
* [https://monumentenbezit.nl/publicaties/publicatie-de-ruines-van-monumentenbezit/ Publicatie over behoud Brederode]

{{Appendix|2=
* ''Onvoltooide roem'', Jan H. Verhoog
* delen zijn met toestemming overgenomen van http://home.tiscali.nl/~mwdamy60/ruine/
* Grote Winkler Prins, ''Brederode (1, heerlijkheid)'', 7e druk, 4e deel, 1973, p. 502
----
* {{Link rijksmonument|id=37110}}
{{References}}
}}
{{Navigatie kastelen Noord-Holland}}
{{Commonscat|Ruïne van Brederode}}
{{Coor title dms|52|25|32|N|4|37|21|E|region:NL_scale:1500}}

[[Categorie:Rijksmonument in Velsen]]
[[Categorie:Bouwwerk in Velsen]]
[[Categorie:Kasteelruïne in Noord-Holland|Brederode]]