Brontekst bekijken van Raamsdonk

{{Infobox plaats in Nederland
| naam = Raamsdonk
| provincie = {{NL-vlag|Noord-Brabant}}
| gemeente = {{NL-vlag|Geertruidenberg}}
| inwoners = 
| datum inwoners = 
| km2 = 12,98
| lat_deg = 51
| lat_min = 41
| lat_sec = 16
| lon_deg = 4
| lon_min = 54
| lon_sec = 29
| image = 
| caption = 
| bestandsnaam vlag = Raamsdonk vlag.svg
| bestandsnaam wapen = Raamsdonk wapen.svg
| wapenartikel = Wapen van Raamsdonk
| woonplaatscode = 1752
}}
[[Afbeelding:Lambertuskerk (Raamsdonk) P1070314.jpg|thumb|[[Lambertuskerk (Raamsdonk)|Lambertuskerk]]]]
[[Afbeelding:32280 Sint Bavokerk.jpg|thumb|[[Sint-Bavokerk (Raamsdonk)|Sint-Bavokerk]]]]
[[Afbeelding:Ontmoetingscentrum P1070326.jpg|thumb|Ontmoetingscentrum]]
[[Afbeelding:Raamsdonk - Luiten Ambachtstraat.jpg|thumb|Boerderij met [[ingezwenkte lijstgevel]] aan de [[Luiten Ambachtstraat 21|Luiten Ambachtstraat]]]]
[[file:Raamsdonk wapen.svg|200px|alt=Het wapen van [[Raamsdonk]]|left|thumb|Het wapen van [[Raamsdonk]]]]

'''Raamsdonk''' (of: '''Raamsdonk-Dorp''', Raamsdonks: Rammesdoenk) is een dorp in de gemeente [[Geertruidenberg (gemeente)|Geertruidenberg]]. Het is het meest westelijk gelegen dorp van [[De Langstraat]]. Oorspronkelijk vormde Raamsdonk, samen met de kernen [[Raamsdonksveer]] en [[Keizersveer]], de gemeente Raamsdonk. In <span style="text-decoration: underline;" >1997</span> werd deze gemeente bij de gemeente [[Geertruidenberg (gemeente)|Geertruidenberg]] gevoegd. Het aantal inwoners van Raamsdonk bedraagt ongeveer {{Statistiek woonplaats Nederland inwoners|1752}} ({{Statistiek woonplaats Nederland inwoners|TXT=Year}}). De meerderheid van de inwoners is [[Katholicisme|katholiek]], naast een [[Protestantisme|protestantse]] minderheid.

== Ligging en nabijgelegen kernen ==
[[Raamsdonk]] ligt tussen [[Raamsdonksveer]] en [[Waspik]]. Andere nabijgelegen kernen zijn [['s Gravenmoer]] en [[Hank]]. De dichtstbijzijnde grote steden zijn [[Oosterhout]] en [[Breda]].

== Toponymie ==
Raamsdonk (als Dunc) werd in 1253 voor het eerst genoemd als ''Ramesdunc'' en in 1330 als ''Raemsdonc''. Een 'dunc' of '[[donk (landvorm)|donk]]' is een zanderige heuvel in een moerassig gebied. Het voorvoegsel 'raams' duidt mogelijk op de aanwezigheid van een bepaald soort plant, [[daslook]]. Het kan echter ook een persoonsnaam zijn.

== Geschiedenis ==
Reeds lang moet Raamsdonk een kerk hebben gehad. Deze was gewijd aan [[Lambertus van Maastricht|Sint-Lambertus]], wat wijst op een hoge ouderdom en op banden met het Prinsbisdom Luik. In 1317 werd een gedeelte van het recht van uitoefenen van overheidsmacht in leen gegeven aan Claes van Wieldrecht, die daarmee [[ambachtsheer]] van [[Raamsdonk]] werd. Een ander deel van de parochie werd eerder uitgegeven en vormde samen met een deel van de parochie van Waspik de ambachtsheerlijkheid ''Groot Waspik''. Het zuidoostelijk deel zou later de naam ''[[Hendrik Luiten Ambacht]]'' krijgen.

Het dorp werd grotendeels verwoest tijdens de [[Sint-Elisabethsvloed (1421)|Sint-Elisabethsvloed]] van 19 november 1421 en werd daarna een paar honderd meter zuidelijker weer opgebouwd. Aldus kwam de kerk, waarvan de toren bleef behouden, buiten het dorp te staan. Toen in de jaren zestig de [[Rijksweg 59|Maasroute]] werd aangelegd, werd de kerk ook fysiek van het dorp afgesneden.

Raamsdonk behoorde sinds de [[middeleeuwen]] tot het [[Baljuwschap Zuid-Holland]]. Toen het [[Twaalfjarig Bestand]] in 1609 inging, kwam de kerk definitief in hervormde handen. In 1611 kwam de eerste predikant.

De katholieken kregen in 1690 toestemming tot het oprichten van een [[schuurkerk]], die in het Waspikse gehucht ''Benedenkerk'' stond. In 1787 kwam ook in Raamsdonk een schuurkerk, die aan [[Sint Bavo’s valk als symbool van levensadel|Sint-Bavo]] werd gewijd en zich in de [[Lange Broekstraat 2a|Bergenstraat]] bevond. In 1798 eisten de katholieken echter de Sint-Lambertuskerk terug. Deze kregen ze niet, maar als schadeloosstelling werd hen een som geld betaald. De [[schuurkerk]] deed dienst tot 1889. Toen werd de monumentale [[Sint-Bavokerk (Raamsdonk)|Sint-Bavokerk]], een ontwerp van architect [[Carl Weber]], ingewijd. Ze ligt midden in de huidige dorpskern.

In 1722 werd in Raamsdonk-dorp het nieuwe [[raadhuis]] gebouwd. In 1822 zou Raamsdonk uiteindelijk als gemeente zijn definitieve grenzen krijgen, om echter in 1997 bij [[Geertruidenberg (gemeente)|Geertruidenberg]] te worden gevoegd.

In 1907 werd het ''[[Sint Adrianusgesticht|Sint-Adrianusgesticht]]'' ingewijd. Hier resideerden de [[Zusters van Liefde van Jezus en Maria, Moeder van Goede Bijstand|Zusters van Liefde]], die het bejaardenhuis en een aanpalende [[meisjesschool]] beheerden.<br> Deze zusters vertrokken in 1972.

== Bezienswaardigheden ==
* De hervormde [[Lambertuskerk (Raamsdonk)|Lambertuskerk]] uit de 14<sup>e</sup> en 15<sup>e</sup> eeuw.
* De katholieke [[Sint-Bavokerk (Raamsdonk)|Sint-Bavokerk]] uit 1889, ontworpen in neo-romanogotische stijl door architect [[Carl Weber]].
* Het ''Adrianushuis'', aan [[Kerkplein 5]], is een voormalig klooster en gesticht door de Zusters der Liefde, vanaf 1975 een [[:Categorie:Ontmoetingscentrum|ontmoetingscentrum]].
* Diverse historische ''boerderijen'', zoals de 18<sup>e</sup>- en 19<sup>e</sup>-eeuwse boerderijen van het Langstraatse type: [[Molenstraat 41]]-[[Molenstraat 43]], [[Bergenstraat 11]]-[[Bergenstraat 13]], [[Schansstraat 51]], [[Luiten Ambachtstraat 24]], [[Luiten Ambachtstraat 32]] en [[Luiten Ambachtstraat 51]], en [[Lange Broekstraat 3]] en [[Lange Broekstraat 29]]. Verder zijn er enkele 18<sup>e</sup>-eeuwse boerderijen van het Langstraatse type met verbrede, naar de weg gekeerde achterhuizen, zoals [[Korte Broekstraat 3]], [[Korte Broekstraat 5]] en [[Korte Broekstraat 7]].
* Een aantal monumentale woonhuizen, waaronder een aantal met [[ingezwenkte lijstgevel]].
* ''Fransch en Nederduitsch Schoolhuis'' uit 1787, aan de [[Molenstraat 37]]-[[Molenstraat 39]].
;Zie ook
* [[Lijst van rijksmonumenten in Raamsdonk]]
* [[Lijst van gemeentelijke monumenten in Raamsdonk]]

== Natuur en landschap ==
Het langgerekte Raamsdonk ligt op een zandrug die uitsteekt boven het laaggelegen omliggende land dat oorspronkelijk uit veengrond bestond en waar vroeger [[turf (brandstof)|turf]] gewonnen werd. Het dorp werd door de [[Spoorlijn Lage Zwaluwe - 's-Hertogenbosch|Langstraatspoorlijn]] (thans het [[Halvezolenpad]]), doorsneden.

Ten zuiden van het dorp loopt de [[Donge]], en ten westen ligt een uitwateringskanaal van de Donge, waarop ook de [['s-Gravenmoerse Vaart]] uitwatert en dat in het [[Zuiderafwateringskanaal]] uitkomt. Dit mondt bij [[Keizersveer]] in het [[Oude Maasje]] uit.

Raamsdonk wordt vooral door landbouwgebied omringd.

== Verenigingen en stichtingen ==
* Voetbalvereniging [[:Categorie:Voetbal|VV Raamsdonk]]
* Judovereniging Nintai
* Muziekvereniging Sint Bavo
* Raamsdonks Erfgoed
* Boogschuttersgilde Sint Bavo
* KPJ
* Carnavalsvereniging Oké
* Carnavalsvereniging Op Zenne Kaant
* Stichting Raamsdonks Karnaval (SRK)
* Carnavalsvereniging De Taptrappers

== Voorzieningen ==
[[Bestand:Bibliotheek P1070325.jpg|thumb|250px|[[Bibliotheek]]]]
[[Bestand:Basisschool Hoge Waai P1070328.jpg|thumb|250px|Basisschool [[Hoge Waai]]]]
* Ontmoetingscentrum Raamsdonk
* R.K. Basisschool Hoge Waai

== Verkeer en vervoer ==
Raamsdonk is bereikbaar via de [[A59]] en de [[A27]].

=== Openbaar vervoer ===
Raamsdonk is per openbaar vervoer van Arriva bereikbaar per bus met:
* lijn 134: Raamsdonksveer - Raamsdonk - Waspik - Sprang-Capelle - Waalwijk v.v.
* lijn 673: Dongen - 's-Gravenmoer - Waspik - Raamsdonk - Raamsdonksveer - Andel v.v. (schoolbus)

== Geboren ==

* Cornelis Marinus Oome (1918-1940) Dienstplichtig soldaat Ridder MWO4 klasse
* [[Frits Niessen]] (1936-2020), politicus
* [[Anne Paans]] (1944), klinisch fysicus
* [[Artjean|Jan van Strien]] (1963) kunstenaar
* [[Manon Sikkel]] (1965), psychologe, journaliste, publiciste en kinderboekenschrijfster
* [[Matthijs Brouwer]] (1980), hockeyinternational
* Alex Maas (1990), realityster

== Trivia ==
In Raamsdonk is een groot gedeelte opgenomen van de dramaserie ''[[Wolfseinde (televisieserie)|Wolfseinde]]''.

==Zie ook==
* [[Lijst van burgemeesters van Raamsdonk]]
* [[Wapen van Raamsdonk]]

{{Appendix|2=
* Groenedijk, T. (2000). ''Nederlandse plaatsnamen''. Slingenberg Boekproducties, Hoogeveen. {{ISBN|90-76113-815}}.
* Kolman, C. et al. (1997), ''Monumenten in Nederland: Noord-Brabant'', p. 277–278. Waanders Uitgevers, Zwolle. {{ISBN|90-400-9945-6}}.
----
{{References}}
}}
{{Navigatie gemeente Geertruidenberg}}
[[Categorie:Geografie van Geertruidenberg| ]][[Categorie:Plaats in Noord-Brabant]][[Categorie:Voormalige gemeente in Noord-Brabant]]