Brontekst bekijken van Puzzolane reactie

De '''puzzolane reactie''' is de chemische reactie tussen een [[puzzolaan]], [[gebluste kalk]] en water ter vorming van gehydrateerde reactieproducten met bindende eigenschappen. De puzzolaanreactie treedt met name op tijdens de hydratatie van [[cement (bouwmateriaal)|portland cement]] met toegevoegde puzzolanen. In [[beton|Romeins beton]], gebruikt in het [[oude Rome|Antieke Rome]] om aquaducten of beroemde gebouwen zoals het [[Pantheon (Rome)|Pantheon]] te bouwen, ligt de puzzolane reactie aan de basis van de uitharding en de exceptionele duurzaamheid van het kalk-puzzolaanbindmiddel.

De '''puzzolane reactie''' kan schematisch worden uitgeschreven als een reactie tussen calcium hydroxide, silica opgelost uit de puzzolaan en water:

:<chem>Ca(OH)2 + Si(OH)4 -> Ca^2+ + H2SiO4^2- + 2H2O -> CaH2SiO4 . 2H2O</chem>

of samengevat in de cement-chemienotatie:

:<chem>CH + SH -> C-S-H</chem>

Het reactieproduct C-S-H of calciumsilicaathydraat heeft een variabele samenstelling. De verhouding Ca/Si kan variëren tussen 0,83 en 1,7 en ook de hoeveelheid gebonden water is variabel.

Veel puzzolanen bevatten naast [[silicaat]] ook [[aluminaat]] (Al(OH)<sub>4</sub><sup>−</sup>); dit zal in de reactie met de gebluste kalk ([[calciumhydroxide]]) en water calciumaluminaathydraat-fasen vormen zoals C<sub>4</sub>AH<sub>13</sub>, C<sub>3</sub>AH<sub>6</sub> of [[hydrogranaat]], of in combinatie met [[siliciumdioxide|silica]] C<sub>2</sub>ASH<sub>8</sub> of strätlingiet. In de aanwezigheid van anionische groepen zoals sulfaat, carbonaat en chloor, worden zogenaamde AFm-fasen en AFt of [[ettringiet]] gevormd.

[[Categorie:Chemische reactie]]
[[Categorie:Bouwkunde]]
[[Categorie:Materiaalkunde]]
[[Categorie:Romeinse oudheid]]