Brontekst bekijken van Provinciale Noord-Brabantse Electriciteits Maatschappij

De '''Provinciale Noord-Brabantse Electriciteits Maatschappij''' (PNEM) was een bedrijf dat elektriciteit produceerde en distribueerde in de provincie [[Noord-Brabant]]. Het was eigendom van de provincie en heeft bestaan van 1914 tot 1997. Het hoofdkantoor van deze maatschappij bevond zich in [['s-Hertogenbosch]] en de belangrijkste productie-eenheid was gelegen bij [[Geertruidenberg (plaats)|Geertruidenberg]].

Voorlopers van de PNEM waren diverse particuliere elektriciteitsmaatschappijen, zoals de '''Peelcentrale''' en gemeentelijke elektriciteitsbedrijven.

De N.V. Peelcentrale werd als particuliere maatschappij opgericht in 1909. Ze had centrales in [[Eindhoven]], [[Helmond]] en [[Venlo (stad)|Venlo]], maar ze was voor de afzet afhankelijk van de aanleg van ''"electrische geleidingen"'', wat nogal eens tot bestuurlijke tegenwerking leidde. Niettemin leverde ze een aanzet voor de elektrificatie van onder meer [[Textielindustrie (Eindhoven)|textielfabrieken]]. De regionale maatschappij ging failliet in 1914 en de boedel werd door de in hetzelfde jaar opgerichte PNEM overgenomen. De industrie was daardoor van leverantie verzekerd en ook de strubbelingen met de aanleg van elektriciteitsleidingen behoorden tot het verleden.

Vanaf 1916 werden [[hoogspanningsleiding]]en aangelegd om de grote bedrijven van stroom te voorzien, en in 1919 werd de [[Dongecentrale]] te [[Geertruidenberg (plaats)|Geertruidenberg]] in gebruik genomen. Dit was de eerste provinciale elektriciteitscentrale. In 1930 werd de tweede Dongecentrale geopend en in 1952 werd de eerste eenheid van de [[Amercentrale]] in gebruik genomen, later gevolgd door nieuwe, grotere, eenheden. In 1997 kwam ook de warmte-krachtcentrale [[Moerdijk (plaats)|Moerdijk]] in productie.

Gedurende de jaren 1940-1943 begon men met de aanleg van koppellijnen, waarmee verbindingen met andere provincies werden gevormd, en ook met de gemeentelijke centrales die hier en daar, zoals in [[Tilburg]] in gebruik waren.

== Privatisering ==
[[Bestand:NL-electricity-mergers.svg|thumb|right|Tijdlijn van de fusies en splitsingen van de verschillende provinciale, regionale en gemeentelijke energiebedrijven in Nederland, 1986–2014]]

Hoewel de PNEM een goed functionerend bedrijf was, ontstond er politieke druk om het bedrijf te [[privatiseren]]. Eerst doorliep het een soort [[quango]]-status, waarbij het steeds meer op een particulier bedrijf ging lijken, hoewel de overheid in zekere zin nog enige regie had. Dit proces ging gepaard met fusies en schaalvergroting. Het leidde in 1997 tot een fusie met [[Mega Limburg]]. Zo werd de PNEM/MEGA Groep gevormd.
Deze fuseerde in 1999 met de [[EDON (energiebedrijf)|EDON]] tot [[Essent]].

Mega Limburg is ontstaan uit een fusie van de [[PLEM]], de in 1909 opgerichte Provinciale Limburgse Electriciteits Maatschappij, en [[Limagas]].

De EDON ontstond in 1993 door een fusie van de [[IJsselmij]], een provinciaal bedrijf dat in 1911 is begonnen als de [[IJsselcentrale]], en het EGD (Energiebedrijf voor Groningen en Drenthe), dat op zijn beurt weer is ontstaan, in 1967, door een fusie van het [[PEB]] (Provinciaal Electriciteits Bedrijf) te Groningen, ontstaan in 1913, en de [[Maatschappij tot Aanleg en Exploitatie van Laagspanningsnetten]].

== Bronnen ==
J.F.E. Bläsing, ''Mensen en Spanningen'', Martinus Nijhoff, Leiden, 1992.

[[Categorie:Geschiedenis van Noord-Brabant]]
[[Categorie:Voormalig Nederlands energiebedrijf]]
[[Categorie:Organisatie in Noord-Brabant]]