Brontekst bekijken van Prins-bisschop

[[Bestand:Johann Otto von Gemmingen.jpg|thumb|Johann Otto von Gemmingen, prins-bisschop van Augsburg]]

Een '''prins-bisschop''' of '''vorst-bisschop''' was in de middeleeuwen een persoon die binnen de organisatie van de [[Rooms-Katholieke Kerk]] de functie van [[bisschop]] had en naast het geestelijk bestuur over een kerkelijk gewest, het [[bisdom]], ook het wereldlijk gezag uitoefende over een bepaald grondgebied, waar hij de functie van [[landsheer]] had, dienend onder een koning of keizer.

== Inleiding ==
Prins-bisschoppen kwamen onder meer voor in [[Engeland]], West- en Midden-Europa, [[Macedonië (regio)|Macedonië]], [[Polen]], [[Andorra]] en [[Montenegro]], telkens waar een plaatselijke [[bisschop]] ook wereldlijke macht had weten te verwerven. Daar konden verschillende redenen voor zijn, bijvoorbeeld het strategisch belang dat een stad of regio voor de wereldlijk machthebber had, die er dan naar streefde dat de kerkelijk bestuurder hem of haar goedgezind was. De term prins-bisschop wordt vooral gebruikt door historici, vanuit de kerken werden aan de bisschoppen met dubbelfunctie meestal andere titels.

Een belangrijk verschil tussen de Kerken: de geestelijken van de [[Anglicaanse Kerk|Anglicaanse]] en [[Oosters-orthodoxe kerken]] mochten een vrouw huwen, die van de Rooms-Katholieke Kerk niet. In [[Montenegro]] regeerde een bisschop van de [[Servisch-orthodoxe Kerk]] als [[vazal]] van de Turkse [[Sultan (rang)|sultan]]. De titel en waardigheid waren hier erfelijk binnen de familie Njegosh en de (ongehuwde) bisschoppen werden opgevolgd door hun neven. De laatste regerende prins-bisschop was die van [[Montenegro]], waarna het land in 1860 een gewoon vorstendom werd. Sinds bisschoppen geen [[wereldlijk gezag]] meer bekleden, wordt de titel alleen nog in een historische context gebruikt.

== Prins-bisschoppen in het Heilige Roomse Rijk ==
{{Zie ook|Zie ook: [[Rijkskerkenstelsel]] en [[Hoogstift]]}}
In het [[Heilige Roomse Rijk]] daarentegen vormden een vijftigtal '''prinsbisdommen''' een onderdeel van de rijksorganisatie (naast vele honderden andere vorstendommen). In de 11e eeuw probeerde [[paus Gregorius VII]] de Rijksbisschoppen weer strakker aan de kerkelijke hiërarchie te binden door het document [[Dictatus papae]], maar in 1220 werden de prins-bisschoppen vrijwel zelfstandig door het verdrag dat zij sloten met keizer [[Frederik II van Hohenstaufen|Frederik II]]: de '''Confoederatio cum principibus ecclesiasticis'''. Tijdens de [[Reformatie]] werd een aantal prinsbisdommen geseculariseerd en omgezet in wereldlijke
vorstendommen. De laatste prinsbisdommen verdwenen ten slotte bij de [[Reichsdeputationshauptschluss]] van [[1803]].
De belangrijkste geestelijke vorsten waren de aartsbisschoppen van Mainz, Trier en Keulen, die tevens [[keurvorst]] waren.

In de Nederlanden bestond tot 1526 het [[Sticht Utrecht|prinsbisdom Utrecht]], tot 1795 het [[prinsbisdom Luik]] en het [[prinsbisdom Kamerijk]]. In 1672 werd de Republiek onder andere aangevallen door de keurvorst-aartsbisschop van Keulen en de prins-bisschop van Münster. De laatste was [[Bernhard von Galen]] van Münster, die in Groningen als ''Bommen Berend'' bekendstaat.

Een minder belangrijke variant van de prins-bisschop was de [[prins-abt]] zoals die van het [[abdijvorstendom Stavelot-Malmedy]] (dat vaak in personele unie verbonden was met het prinsbisdom Luik) en het [[abdijvorstendom Thorn]].

== Lijst van prinsbisdommen binnen het Heilige Roomse Rijk ==
=== Kerkprovincie Mainz ===
{| class="wikitable sortable"
! style="width: 10%;" class="unsortable" | Wapen
! style="width: 10%;" | Naam
! style="width: 10%;" | Statuut
! style="width: 20%;" class="unsortable" | Lokale na(a)me(n)
! style="width: 10%;" | [[Kreits]]
! style="width: 10%;" | Moderne<br />staat
! style="width: 40%;" class="unsortable" | Opmerkingen
|-
! [[Bestand:Wappen Erzbistum Mainz.png|40px]]
| '''[[Keur-Mainz|Mainz]]'''
| Aartsbisdom en keurvorstendom
| ''Erzstift und Kurfürstentum Mainz''
| [[Keur-Rijnse Kreits]]
| {{DE}}
| [[Keurvorst]] en [[pauselijk legaat]] van [[Heilige Roomse Rijk|Duitsland]]; ''[[primas Germaniae]]''.
|-
! [[Bestand:Wappen Bistum Straßburg.png|40px]]
| [[prinsbisdom Straatsburg|Straatsburg]]
| Bisdom
|''Bistum Strossburi''<br />''Principauté épiscopale de Strasbourg''<br />''Hochstift Straßburg''
| [[Boven-Rijnse Kreits]]
| {{FR}}<br />{{DE}}
|
|-
! [[Bestand:Wappen Bistum Worms.png|40px]]
| [[prinsbisdom Worms|Worms]]
| Bisdom
| ''Hochstift Worms''
| [[Boven-Rijnse Kreits]]
| {{DE}}
|
|-
! [[Bestand:Wappen Bistum Speyer.png|40px]]
| [[prinsbisdom Spiers|Spiers]]
| Bisdom
| ''Hochstift Speyer''
| [[Boven-Rijnse Kreits]]
| {{DE}}
|
|-
! [[Bestand:Wappen Bistum Chur.png|40px]]
| [[prinsbisdom Chur|Chur]]
| Bisdom
| ''Hochstift Chur''<br />''Uvestgieu da Cuira''
| [[Oostenrijkse Kreits]]
| {{CH}}
|
|-
! [[Bestand:Wappen Bistum Augsburg.png|40px]]
| [[prinsbisdom Augsburg|Augsburg]]
| Bisdom
| ''Hochstift Augsburg''
| [[Zwabische Kreits]]
| {{DE}}
|
|-
! [[Bestand:Wappen Bistum Konstanz.png|40px]]
| [[prinsbisdom Konstanz|Konstanz]]
| Bisdom
| ''Hochstift Konstanz''
| [[Zwabische Kreits]]
| {{DE}}<br />{{CH}}<br />{{AT}}
|
|-
! [[Bestand:Wappen Bistum Würzburg.png|40px]]
| [[prinsbisdom Würzburg|Würzburg]]
| Bisdom
| ''Hochstift Würzburg''
| [[Frankische Kreits]]
| {{DE}}
| In 1168 verleende keizer [[keizer Frederik I Barbarossa|Frederik I Barbarossa]] de titel [[hertogdom Frankenland|hertog van Franken]] aan de bisschoppen van Würzburg.
|-
! [[Bestand:Wappen Bistum Eichstätt.png|40px]]
| [[prinsbisdom Eichstätt|Eichstätt]]
| Bisdom
| ''Hochstift Eichstätt''
| [[Frankische Kreits]]
| {{DE}}
|
|-
! [[Bestand:Wappen Bistum Verden.png|40px]]
| [[prinsbisdom Verden|Verden]]
| Bisdom
| ''Hochstift Verden''
| [[Nederrijns-Westfaalse Kreits]]
| {{DE}}
| In [[1566]] werd het bisdom [[lutheranisme|luthers]], waardoor de wereldlijke taken van de bisschoppen vervielen. Het (lutherse) bisdom verdween in [[1648]].
|-
! [[Bestand:Wappen Bistum Paderborn.png|40px]]
| [[prinsbisdom Paderborn|Paderborn]]
| Bisdom
| ''Hochstift Paderborn''
| [[Nederrijns-Westfaalse Kreits]]
| {{DE}}
|
|-
! [[Bestand:Wappen Bistum Hildesheim.png|40px]]
| [[prinsbisdom Hildesheim|Hildesheim]]
| Bisdom
| ''Hochstift Hildesheim''
| [[Nedersaksische Kreits]]
| {{DE}}
|
|-
! [[Bestand:Wappen Bistum Halberstadt.png|40px]]
| [[prinsbisdom Halberstadt|Halberstadt]]
| Bisdom
| ''Hochstift Halberstadt''
| [[Nedersaksische Kreits]]
| {{DE}}
|
|}

=== Kerkprovincie Keulen ===
{| class="wikitable sortable"
! style="width: 10%;" class="unsortable" | Wapen
! style="width: 10%;" | Naam
! style="width: 10%;" | Statuut
! style="width: 20%;" class="unsortable" | Lokale na(a)me(n)
! style="width: 10%;" | [[Kreits]]
! style="width: 10%;" | Moderne<br />staat
! style="width: 40%;" class="unsortable" | Opmerkingen
|-
! [[Bestand:Wappen Erzbistum Köln.png|40px]]
| '''[[Keur-Keulen|Keulen]]'''
| Aartsbisdom en keurvorstendom
| ''Erzstift und Kurfürstentum Köln''
| [[Keur-Rijnse Kreits]]
| {{DE}}
| [[Keurvorst]] en [[aartskanselier]] van [[Koninkrijk Italië (middeleeuwen)|Italië]].
|-
! [[Bestand:Wappen Bistum Lüttich.png|40px]]
| [[prinsbisdom Luik|Luik]]
| Bisdom
| ''Principauté épiscopale de Liège''<br />''Prinsbisdom Luik''<br />''Hochstift Lüttich''
| [[Nederrijns-Westfaalse Kreits]]
| {{BE}}<br />{{NL}}
|
|-
! [[Bestand:Wappen Bistum Utrecht.png|40px]]
| [[prinsbisdom Utrecht|Utrecht]]
| Bisdom
| ''Sticht Utrecht''
| [[Nederrijns-Westfaalse Kreits]]
| {{NL}}
|
|-
! [[Bestand:Wappen Bistum Osnabrück.png|40px]]
| [[prinsbisdom Osnabrück|Osnabrück]]
| Bisdom
| ''Hochstift Osnabrück''
| [[Nederrijns-Westfaalse Kreits]]
| {{DE}}
| Sinds [[1648]] wisselden lutherse en katholieke bisschoppen elkaar af.
|-
! [[Bestand:Wappen Bistum Minden.png|40px]]
| [[prinsbisdom Minden|Minden]]
| Bisdom
| ''Hochstift Minden''
| [[Nederrijns-Westfaalse Kreits]]
| {{DE}}
|
|-
! [[Bestand:Wappen Bistum Münster.png|40px]]
| [[prinsbisdom Münster|Münster]]
| Bisdom
| ''Hochstift Münster''
| [[Nederrijns-Westfaalse Kreits]]
| {{DE}}
|
|-
! [[Bestand:CoA Cambrai Diocese.svg|40px]]
| [[Kamerijk en het Kamerijkse|Kamerijk]]
| Bisdom
| ''Principauté épiscopale de Cambrai''
| [[Nederrijns-Westfaalse Kreits]]
| {{FR}}
| Het bisdom Kamerijk omvatte een groot deel van de Zuidelijke Nederlanden, maar de wereldlijke macht van de bisschop beperkte zich tot de stad [[Kamerijk en het Kamerijkse|Kamerijk en haar omgeving]].
|}

=== Kerkprovincie Trier ===
{| class="wikitable sortable"
! style="width: 10%;" class="unsortable" | Wapen
! style="width: 10%;" | Naam
! style="width: 10%;" | Statuut
! style="width: 20%;" class="unsortable" | Lokale na(a)me(n)
! style="width: 10%;" | [[Kreits]]
! style="width: 10%;" | Moderne<br />staat
! style="width: 40%;" class="unsortable" | Opmerkingen
|-
! [[Bestand:Wappen Erzbistum Trier.png|40px]]
| '''[[Keurvorstendom Trier|Trier]]'''
| Aartsbisdom en keurvorstendom
| ''Erzstift und Kurfürstentum Trier''
| [[Keur-Rijnse Kreits]]
| {{DE}}
| [[Keurvorst]] en [[aartskanselier]] van [[Koninkrijk Bourgondië|Bourgondië]].
|-
! [[Bestand:Blason fr Bishop of Metz.svg|40px]]
| [[prinsbisdom Metz|Metz]]
| Bisdom
| ''Hochstift Metz''<br />''Principauté épiscopale de Metz''
| [[Boven-Rijnse Kreits]]
| {{FR}}
| Metz is een van de [[Trois-Évêchés|Drie Bisdommen]] die in [[1552]] veroverd werden door [[Hendrik II van Frankrijk]].
|-
! [[Bestand:Blason Toul.png|40px]]
| [[prinsbisdom Toul|Toul]]
| Bisdom
| ''Principauté épiscopale de Toul''
| [[Boven-Rijnse Kreits]]
| {{FR}}
| Toul is een van de [[Trois-Évêchés|Drie Bisdommen]] die in [[1552]] veroverd werden door [[Hendrik II van Frankrijk]].
|-
! [[Bestand:Wappen Bistum Verdun.png|40px]]
| [[prinsbisdom Verdun|Verdun]]
| Bisdom
| ''Principauté épiscopale de Verdun''
| [[Boven-Rijnse Kreits]]
| {{FR}}
| Verdun is een van de [[Trois-Évêchés|Drie Bisdommen]] die in [[1552]] veroverd werden door [[Hendrik II van Frankrijk]].
|}

=== Kerkprovincie Salzburg ===
{| class="wikitable sortable"
! style="width: 10%;" class="unsortable" | Wapen
! style="width: 10%;" | Naam
! style="width: 10%;" | Statuut
! style="width: 20%;" class="unsortable" | Lokale na(a)me(n)
! style="width: 10%;" | [[Kreits]]
! style="width: 10%;" | Moderne<br />staat
! style="width: 40%;" class="unsortable" | Opmerkingen
|-
! [[Bestand:Wappen Erzbistum Salzburg.png|40px]]
| '''[[prinsaartsbisdom Salzburg|Salzburg]]'''
| Aartsbisdom
| ''Erzstift Salzburg''
| [[Beierse Kreits]]
| {{AT}}
|
|-
! [[Bestand:Wappen Bistum Brixen.png|40px]]
| [[prinsbisdom Brixen|Brixen]]
| Bisdom
| ''Hochstift Brixen''
| [[Oostenrijkse Kreits]]
| {{IT}}
|
|-
! [[Bestand:Wappen Bistum Passau.png|40px]]
| [[prinsbisdom Passau|Passau]]
| Bisdom
| ''Hochstift Passau''
| [[Beierse Kreits]]
| {{DE}}<br />{{AT}}
|
|-
! [[Bestand:Wappen Bistum Regensburg.png|40px]]
| [[prinsbisdom Regensburg|Regensburg]]
| Bisdom
| ''Hochstift Regensburg''
| [[Beierse Kreits]]
| {{DE}}
|
|-
! [[Bestand:Wappen Bistum Freising.png|40px]]
| [[prinsbisdom Freising|Freising]]
| Bisdom
| ''Hochstift Freising''
| [[Beierse Kreits]]
| {{DE}}<br />{{AT}}
|
|}

=== Kerkprovincie Bremen ===
{| class="wikitable sortable"
! style="width: 10%;" class="unsortable" | Wapen
! style="width: 10%;" | Naam
! style="width: 10%;" | Statuut
! style="width: 20%;" class="unsortable" | Lokale na(a)me(n)
! style="width: 10%;" | [[Kreits]]
! style="width: 10%;" | Moderne<br />staat
! style="width: 40%;" class="unsortable" | Opmerkingen
|-
! [[Bestand:Wappen Erzbistum Bremen.png|40px]]
| '''[[Aartsbisdom Bremen|Bremen]]'''
| Aartsbisdom
| ''Erzstift Bremen''
| [[Nedersaksische Kreits]]
| {{DE}}
| In [[1566]] werd het bisdom [[lutheranisme|luthers]], waardoor de wereldlijke taken van de bisschoppen vervielen. Het (lutherse) bisdom verdween in [[1648]].
|-
! [[Bestand:Wappen Bistum Lübeck.png|40px]]
| [[prinsbisdom Lübeck|Lübeck]]
| Bisdom
| ''Hochstift Lübeck''
| [[Nedersaksische Kreits]]
| {{DE}}
|
|}

=== Kerkprovincie Maagdenburg ===
{| class="wikitable sortable"
! style="width: 10%;" class="unsortable" | Wapen
! style="width: 10%;" | Naam
! style="width: 10%;" | Statuut
! style="width: 20%;" class="unsortable" | Lokale na(a)me(n)
! style="width: 10%;" | [[Kreits]]
! style="width: 10%;" | Moderne<br />staat
! style="width: 40%;" class="unsortable" | Opmerkingen
|-
! [[Bestand:Wappen Erzbistum Magdeburg.png|40px]]
| '''[[aartsbisdom Maagdenburg|Maagdenburg]]'''
| Aartsbisdom
| ''Erzstift Magdeburg''
| [[Nedersaksische Kreits]]
| {{DE}}
| In [[1566]] werd het bisdom [[lutheranisme|luthers]], waardoor de wereldlijke taken van de bisschoppen vervielen. Het (lutherse) bisdom werd geseculariseerd tot [[hertogdom Maagdenburg]] in [[1680]].
|-
! [[Bestand:Wappen Bistum Lebus.png|40px]]
| [[prinsbisdom Lebus|Lebus]]
| Bisdom
| ''Hochstift Lebus''<br />''Diecezja Lubuska''
| Geen
| {{DE}}
| In [[1555]] werd het bisdom [[lutheranisme|luthers]], waardoor de wereldlijke taken van de bisschoppen vervielen. Het (lutherse) bisdom werd deel van het [[markgraafschap Brandenburg]] in [[1598]].
|-
! [[Bestand:Wappen Bistum Merseburg.png|40px]]
| [[prinsbisdom Merseburg|Merseburg]]
| Bisdom
| ''Hochstift Merseburg''
| Geen
| {{DE}}
| In [[1544]] werd het bisdom [[lutheranisme|luthers]], waardoor de wereldlijke taken van de bisschoppen vervielen. Het (lutherse) bisdom werd deel van het [[keurvorstendom Saksen (1547-1806)|keurvorstendom Saksen]] in [[1565]].
|-
! [[Bestand:Wappen Bistum Meißen.png|40px]]
| [[prinsbisdom Meißen|Meißen]]
| Bisdom
| ''Hochstift Meißen''
| Geen
| {{DE}}
| In [[1581]] werd het bisdom [[lutheranisme|luthers]], waardoor de wereldlijke taken van de bisschoppen vervielen. Het (lutherse) bisdom werd deel van het [[keurvorstendom Saksen (1547-1806)|keurvorstendom Saksen]] in [[1663]].
|-
! [[Bestand:Wappen Bistum Naumburg-Zeitz.png|40px]]
| [[prinsbisdom Naumburg|Naumburg-Zeitz]]
| Bisdom
| ''Hochstift Naumburg-Zeitz''
| [[Opper-Saksische Kreits]]
| {{DE}}
| In [[1542]] werd het bisdom [[lutheranisme|luthers]], waardoor de wereldlijke taken van de bisschoppen vervielen. Het (lutherse) bisdom werd deel van het [[keurvorstendom Saksen (1547-1806)|keurvorstendom Saksen]] in [[1565]].
|}

=== Kerkprovincie Besançon ===
{| class="wikitable sortable"
! style="width: 10%;" class="unsortable" | Wapen
! style="width: 10%;" | Naam
! style="width: 10%;" | Statuut
! style="width: 20%;" class="unsortable" | Lokale na(a)me(n)
! style="width: 10%;" | [[Kreits]]
! style="width: 10%;" | Moderne<br />staat
! style="width: 40%;" class="unsortable" | Opmerkingen
|-
! [[Bestand:Blason-diocèse-Besançon-ancien.svg|40px]]
| '''[[prinsaartsbisdom Besançon|Besançon]]'''
| Aartsbisdom
| ''Principauté épiscopale de Besançon''
| Geen
| {{FR}}
| De aartsbisschoppen regeerden over de stad [[Besançon]]. Toen die in [[1290]] een [[vrije rijksstad]] werd, behielden de aartsbisschoppen wel bepaalde privileges.
|-
|-
! [[Bestand:Wappen Bistum Basel.png|40px]]
| [[prinsbisdom Bazel|Bazel]]
| Bisdom
| ''Hochstift Basel''<br />''Principauté épiscopale de Besançon''
| [[Boven-Rijnse Kreits]]
| {{CH}}<br />{{DE}}<br />{{FR}}
|
|-
! [[Bestand:Wappen Bistum Lausanne.png|40px]]
| [[prinsbisdom Lausanne|Lausanne]]
| Bisdom
| ''Principauté épiscopale de Lausanne''
| Geen
| {{CH}}
| In [[1536]] werd het prinsbisdom veroverd door het kanton [[Bern (kanton)|Bern]] en werd het bestuur geseculariseerd.
|}

=== Direct onder de paus vallende bisdommen ===
<gallery widths="100" heights="100">
Bestand:Wappen Bistum Bamberg.png|[[prinsbisdom Bamberg]]
Bestand:Kammin-Bistum2.png|[[vorstendom Kammin|prinsbisdom Kammin]]
Bestand:Wappen Bistum Fulda.png|[[prinsbisdom Fulda]]
</gallery>

=== Kerkprovincie Aquileja ===
{| class="wikitable sortable"
! style="width: 10%;" class="unsortable" | Wapen
! style="width: 10%;" | Naam
! style="width: 10%;" | Statuut
! style="width: 20%;" class="unsortable" | Lokale na(a)me(n)
! style="width: 10%;" | [[Kreits]]
! style="width: 10%;" | Moderne<br />staat
! style="width: 40%;" class="unsortable" | Opmerkingen
|-
! [[Bestand:Friuli Arms.svg|40px]]
| '''[[patriarchaat Aquileja|Aquileja]]'''
| Patriarchaat
| ''Patrie dal Friûl''<br />''Oglejski patriarhat''
| Geen
| {{IT}}
| In [[1445]] op het [[Concilie van Florence-Ferrara]] afgestaan aan de [[republiek Venetië]].
|-
|-
! [[Bestand:Wappen Bistum Trient.png|40px]]
| [[prinsbisdom Trente|Trente]]
| Bisdom
| ''Hochstift Trient''<br />''Principato vescovile di Trento''
| [[Oostenrijkse Kreits]]
| {{IT}}<br />{{AT}}
|
|}

{{Zie ook|Zie ook: [[Lijst van prins-bisschoppen van Luik]]}}
{{Zie ook|Zie ook: [[Lijst van bisschoppen van Hildesheim]]}}

== Prins-bisschoppen in Frankrijk ==
In Frankrijk bekleedden de bisschoppen traditioneel geen wereldlijke macht, tenzij dan in de gebieden die veroverd waren op het Heilige Roomse Rijk. Wel waren er zes bisschoppen die van ambtswege een adellijke titel droegen en daardoor behoorden tot de [[pair van Frankrijk|pairs van Frankrijk]]. De ''pairie'' ontstond in de [[12e eeuw]]. In [[1216]] werd het aantal pairs vastgesteld op 9: 6 geestelijke en 3 wereldlijke. Hoewel het aantal wereldlijke pairs sterk varieerde, bleef het aantal geestelijke pairs altijd stabiel. Aangezien [[Remigius van Reims|Sint-Remigius]] in 496 [[Clovis I|Clovis]] gekroond had tot eerste [[koning van Frankrijk]], kreeg de aartsbisschop van Reims de eerste plaats onder de pairs. De andere geestelijke pairs speelden ook een rol in de kroningsceremonie. In [[1674]] benoemde [[Lodewijk XIV van Frankrijk|Lodewijk XIV]] de aartsbisschop van Parijs tot hertog van [[Saint-Cloud]], die daarmee de zevende geestelijke pair werd.

{| class="wikitable sortable"
! style="width: 15%;" class="unsortable" | Wapen
! style="width: 25%;" | Naam
! style="width: 10%;" | Adellijke<br />titel
! style="width: 25%;" class="unsortable" | Lokale na(a)me(n)
! style="width: 30%;" class="unsortable" | Taak bij de kroning
|-
! [[Bestand:Blason Archevêques de Reims.svg|40px]]
| [[aartsbisdom Reims|Aartsbisschop van Reims]]
| rowspan="3" | Hertog
| ''Archevêque-duc de Reims''
| Hij zalft en kroont de Koning.
|-
! [[Bestand:Blason Evêques de Laon.svg|40px]]
| [[bisdom Laon|Bisschop van Laon]]
| ''Évêque-duc de Laon''
| Hij draagt de ''Heilige Ampul'' met de gewijde olie om de Koning mee te zalven.
|-
! [[Bestand:Blason ville fr Langres (Haute-Marne).svg|40px]]
| [[bisdom Langres|Bisschop van Langres]]
| ''Évêque-duc de Langres''
| Hij draagt de scepter van de Koning. Hij is de enige die niet onder de kerkprovincie Reims valt.
|-
! [[Bestand:Blason Evêques de Beauvais.svg|40px]]
| [[bisdom Beauvais|Bisschop van Beauvais]]
| rowspan="3" | Graaf
| ''Évêque-comte de Beauvais''
| Hij draagt de mantel van de Koning.
|-
! [[Bestand:Blason Evêques de Châlons-en-Champagne.svg|40px]]
| [[bisdom Châlons|Bisschop van Châlons]]
| ''Évêque-comte de Châlons''
| Hij draagt de ring van de Koning.
|-
! [[Bestand:Blason Evêques de Noyon.svg|40px]]
| [[bisdom Noyon|Bisschop van Noyon]]
| ''Évêque-comte de Noyon''
| Hij draagt de gordel van de Koning.
|-
! [[Bestand:Blason paris 75.svg|40px]] [[Bestand:Blason ville fr Saint-Cloud (Hauts-de-Seine).svg|40px]]
| [[aartsbisdom Parijs|Aartsbisschop van Parijs]], [[hertog van Saint-Cloud]]
| Hertog (sinds 1674)
| ''Archevêque de Paris, duc de Saint-Cloud''
| Geen.
|}

== Literatuur ==
*{{Aut|[[Lodewijk Rogier|Rogier]], L.J.}} (1949) ''Geschiedenis van het katholicisme in Noord-Nederland in de 16de en 17de eeuw, I p.&nbsp;514-530 en II p.&nbsp;409-415
*{{Aut|Buntinx, J.}} (1950) 'De geestelijke vorsten' in: ''Algemene geschiedenis der Nederlanden, II'' p.&nbsp;146-152

{{Navigatie heersers}}

[[Categorie:Prins-bisschop| ]][[Categorie:Feodaliteit]][[Categorie:Geestelijk ambt in de Rooms-Katholieke Kerk]]