Brontekst bekijken van Postduif

{{Taxobox vogel
| status            = LC
| statusbron        = 2009
| rl-id             = 143438
| afbeelding        = Männchen der Brieftaube.jpg
| afbeeldingtekst   = 
| orde              = [[Columbiformes]] (Duifachtigen)
| familie           = [[Columbidae]] (Duiven en tortelduiven)
| geslacht          = ''[[Columba (geslacht)|Columba]]''
| w-naam            = ''Columba livia''
| taxon             = [[Dierenras|Ras]]
| auteur            = [[Johann Friedrich Gmelin|Gmelin]]
| datum             = 1789
}}
[[Bestand:Zesduizend jonge postduiven worden losgelaten-30437.webm|{{largethumb}}|[[Polygoonjournaal|Bioscoopjournaal]] uit 1923. Zesduizend jonge postduiven worden losgelaten aan de kade in [[Ouderkerk aan de Amstel]].]]
Een '''postduif''', in België ook '''reisduif''', is een [[huisduif]], een [[Domesticatie|gedomesticeerde]] afstammeling van de [[rotsduif]].<ref>[https://web.archive.org/web/20140601020654/https://www.npoveenendaal.nl/jeugdhonk/alles-over-postduiven/de-postduif-door-de-eeuwen-heen 'De postduif door de eeuwen heen'] Website Ned. Postduivenhouders Organisatie</ref><ref>[http://www.vivfn.be/duiven/herkomst "Herkomst van de duif"] Website Vlaams Interprovinciaal Verbond van Fokkers van Neerhofdieren</ref> Door [[kunstmatige selectie]] zijn duiven gefokt die, na een periode bij de eigenaar te hebben doorgebracht, indien naar elders vervoerd en losgelaten, op nog niet volledig begrepen wijze de weg naar hun oorspronkelijke verblijf terugvinden.

Postduiven hebben een fenomenaal oriëntatievermogen. Duiven die ver van huis worden gebracht, tot honderden kilometers ver, weten vaak feilloos hun thuis terug te vinden. Daarom werden zij in het verleden gebruikt om berichten over te brengen; zo ontstond ook een sport, de duivensport, waarbij het erom gaat welke duif het snelst thuis is nadat een aantal gezamenlijk is gelost.

== Geschiedenis ==
Al drie millennia geleden werden boodschappen overgebracht met postduiven.<ref>{{aut|A. Steier}} (1932): 'Taube' in ''Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft'', vol. II, 4, kol. 2495-2500</ref> De winnaars van de [[Olympische Spelen in de Klassieke Oudheid|Olympische Spelen]] werden op die manier aangekondigd.<ref>{{Citeer boek| last =Blechman | first =Andrew | title =Pigeons-The fascinating saga of the world's most revered and reviled bird. | publisher =University of Queensland Press | year =2007 | location =St Lucia, Queensland | url =http://www.uqp.uq.edu.au/book_details.php?isbn=9780702236419| isbn =978-0-7022-3641-9}}</ref> Dankzij de uitvinding van het lichte [[papier]] werden boodschapperduiven nog veel praktischer. Vooral in de moslimwereld herleefde de duivenpost.<ref>{{aut|Youssef Ragheb}}, ''[http://books.openedition.org/editionscnrs/1210 Les messagers volants en terre d'Islam]'', 2002</ref><ref>{{aut|Adam J. Silverstein}}, ''Postal Systems in the Pre-Modern Islamic World'', 2007, {{ISBN|9781139464086}}</ref> De geleerden [[Al-Biruni]] (in [[Chorasmië]]) en [[Abul Wafa|Abu al-Wafa’]] (in [[Bagdad]]) coördineerden zo hun waarnemingen van de [[maansverduistering]] in de nacht van 24 op 25 mei 997. Dit liet hen toe te berekenen dat de [[Lengtegraad|geografische lengte]] tussen hun locaties niet meer dan 15° bedroeg, zodat het onbekende deel van de wereld plots een stuk groter uitviel dan tot dan toe aangenomen. Tegen 1167 had sultan [[Nur ad-Din]] een geregelde [[poststuk|duivenpostdienst]] ingesteld tussen Bagdad en [[Syrië]].<ref>{{Citeer journal|last=Allatt|first=Captain H.T.W.|title=The Use of Pigeons as Messengers in War and the Military Pigeon Systems of Europe|journal=Royal United Service Institution|year=1886|volume=30|pages=107–148 [111]|url=https://books.google.com/books?id=Q8tMAAAAYAAJ|accessdate=24 november 2012|publisher=W. Mitchell & Co.|location=Whitehall, London|doi=10.1080/03071848609416366|issue=133}}</ref> De Spaanse reiziger [[Pero Tafur]] zag in 1436 postduiven bij [[Damietta]], aan de Nijlmonding, en dacht ten onrechte dat ze heen en weer vlogen. [[Tipu Sultan van Mysore|Sultan Tipu]] had de Jamia Masjid moskee in [[Srirangapatna]] als centrum van zijn duivenpost.

Het systeem verspreidde zich naar Europa. De [[Republiek Genua]] zette een duivenpost op om communicatie te onderhouden tussen wachttorens in de Middellandse Zee. In de lage landen werden postduiven tijdens de [[Tachtigjarige Oorlog]] gebruikt om berichten te sturen vanuit [[belegering|belegerde]] steden. Dergelijke ''oorlogsduiven'' werden nog lang gebruikt in Europa, bijvoorbeeld in de [[Frans-Duitse Oorlog]], in de [[Eerste Wereldoorlog|Eerste]] en in de [[Tweede Wereldoorlog]]. Twee bekende oorlogsduiven zijn [[Cher Ami]] († 1919) en [[G.I. Joe (duif)|G.I. Joe]] († 1961).

In het 19e-eeuwse Europa bleef men ook na de uitvinding van de [[telegrafie|telegraaf]] postduiven gebruiken om lacunes te ondervangen. Bekend is de financiële duivenvloot van [[Reuters|Paul Reuter]] op de verbinding tussen [[Brussel (stad)|Brussel]] en telegraafterminus [[Aken (stad)|Aken]] (1860). In december 1870 werd een [[microfilm]] in nauwelijks tien uren van [[Perpignan]] naar Brussel gevlogen.<ref>{{Citeer web |url=http://vieuxpapierspo.blogspot.fr/2014/05/perpignan-bruxelles-par-pigeon-express.html |title=Perpignan-Bruxelles par pigeon-express |last1=Cardenas |first1=Fabricio |date=4 mei 2014 |website=Vieux papiers des Pyrénées-Orientales |taal=fr |access-date=24 februari 2016 |quote=}}</ref>

==Duivensport==
{{Zie hoofdartikel|Duivensport}}
Eind 19e eeuw ging men in het [[Luik (stad)|Luikse]] wedstrijden en wedvluchten met postduiven houden.<ref>{{aut|Félicien Chapuis}}, ''[https://books.google.be/books?id=mEo7AAAAcAAJ&printsec=frontcover&hl=fr#v=onepage&q&f=false Le pigeon voyageur belge]'', Verviers, 1865</ref> De sport verspreidde zich over België en naburige landen.<ref>{{aut|Sylvain Wittouck}}, ''De volmaakte duivenliefhebberij. Geïllustreerde encyclopedie'', 1925</ref> De eigenaren werden ook wel "[[duivenmelk]]ers" genoemd. De tegenwoordige term die gebruikt wordt is duivenhouders of duivencoach.

De duivensport is nog steeds populair in Vlaanderen, maar door de vergrijzing onder duivenmelkers en toewijding (dagelijkse verzorging) die de hobby vergt, neemt het aantal duivenmelkers af. 

Ook in Japan, China en andere landen in het Verre Oosten, evenals in het Midden-Oosten, is de duivensport een bezigheid, als hobby of om het gokken en het winnen van geldbedragen: de bedragen voor goed getrainde duiven lopen uiteen van enkele tientjes tot meer dan een miljoen euro. In 2018 werd in China de duurste duif aller tijden verkocht voor 2,78 miljoen euro (€2.780.000).

Vroeger werd gebruikgemaakt van een duivenklok om de binnenkomst van de wedstrijdduiven nauwkeurig te registreren. De klok werd dan pas opengemaakt in het clubhuis. Postduiven hebben daartoe naast een vaste ring ook een gummiring die afneembaar is en die in de duivenklok gestoken kan worden, die de tijd registreert. Tegenwoordig gebeurt dit vrijwel volledig op digitale wijze.

== Het terugvinden van het hok ==
Hoe duiven de weg naar huis vinden is nog onopgehelderd. Mogelijk gebruiken ze daarbij geuren,<ref>{{Citeer web|url=http://phys.org/news/2013-11-pigeons-home.html|titel=How pigeons may smell their way home|uitgever=Phys.org|datum=5 november 2013|bezochtdatum=5 november 2013}}</ref> de wind, [[infrageluid]], de [[zwaartekracht]],<ref>{{Citeer web|url = http://phys.org/news/2014-11-homing-pigeons-gyroscope-brain.html|titel = Do homing pigeons navigate with gyroscope in brain?|bezochtdatum = 13 november 2014|auteur = |datum = 13 november 2014|uitgever = Phys.org}}</ref> het zicht, de [[zon]] of het [[Aardmagnetisch veld]] (of een combinatie) om hun weg te vinden; als ze daarin verstoord worden, raken ze mogelijk verdwaald.<ref>{{Citeer web|url=http://www.bbc.co.uk/news/science-environment-21262170|titel=Homing pigeon 'Bermuda Triangle' explained|datum=31 januari 2013|bezochtdatum=31 januari 2013|uitgever=BBC}}</ref> Er raken ook postduiven verdwaald om eveneens onduidelijke redenen. Verdwaalde duiven vinden dan soms aansluiting bij de [[stadsduif]] en komen niet meer terug. Regelmatig wordt zo'n geringde "stadsduif" gevangen en bij de eigenaar terugbezorgd.

<gallery>
Bestand:Eggs of homing pigeon.jpg|Eieren van de postduif
Bestand:Jung Homing pigeons.jpg|Ongeveer 9 dagen oud
Bestand:Male Pigeon.jpg|Een doffer met een met lucht gevulde krop
Bestand:Postduiven.jpg|Postduiven in de vlucht
Bestand:Postduif.jpg|Postduif op dakrand
Bestand:NL-1977-200881.jpg|Postduivenring en eigendomsbewijs
Bestand:Vijftienduizend postduiven in de lucht-523978.webm|thumbtime=0:07|[[Polygoonjournaal|Bioscoopjournaal]] uit 1935. Leden van de Nederlandse Algemene Bond van Postduivenliefhebbers organiseren te [[Amstelveen]] een oefenvlucht voor vijftienduizend postduiven.
</gallery>

{{Appendix}}

[[Categorie:Postaal vervoermiddel]][[Categorie:Columba]][[Categorie:Duivensport]][[Categorie:IUCN-status niet bedreigd]]