Brontekst bekijken van Parure met huisdiamanten

[[Bestand:Staatsieportret Koningin Juliana voor gemeente Best.jpg|thumb|Statieportret van koningin Juliana met de volledige parure: tiara, collier en devant de corsage. ([[Wim van de Plas]], 1962)]]
[[Bestand:Koningin Juliana en prins Bernhard, Bestanddeelnr 913-8343.jpg|thumb|Koningin Juliana draagt de parure tijdens een feestavond op Koninginnedag 1962]]
De '''parure met huisdiamanten''' is een 19e-eeuwse [[parure]] van het Nederlands [[Koninklijk Huis (Koninkrijk der Nederlanden)|Koninklijk Huis]], die bestaat uit een [[tiara]], [[Halsketting|collier]] en een [[devant de corsage]]. De parure wordt ook wel ''Huisdiamanten-parure'' of ''Stuart-parure'' genoemd.

== Geschiedenis ==
Hoewel de parure in de 19e eeuw werd gemaakt, zijn onderdelen ervan ouder. Het bekendste onderdeel is een peervormige diamant van bijna veertig [[Karaat (massa)|karaat]], die wel bekend staat als [[Stuart-diamant|''Stuart'']]- of ''Holland''-diamant.<ref name="Vorsten">[https://www.vorsten.nl/vorstenhuizen/nederland/eindelijk-de-stuart/ "De mythische status van de Stuart"], ''[[Vorsten]]'', 9 februari 2020.</ref> De dan nog ongeslepen diamant werd in 1690 door [[Willem III van Oranje]], koning van Engeland, Schotland en Ierland, en zijn vrouw [[Maria II van Engeland|Mary Stuart]] gekocht. De diamant werd waarschijnlijk in Amsterdam geslepen en gezet in een [[broche]]. Na Willems dood eiste zijn schoonzus en opvolgster [[Anna van Groot-Brittannië|Anna]] de steen op, maar de diamant verhuisde met andere zaken naar de [[Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden|Nederlanden]] en kwam in bezit van [[Johan Willem Friso van Nassau-Dietz|Johan Willem Friso]].<ref>{{en}} [http://www.thecourtjeweller.com/2016/07/the-stuart-tiara.html "The Stuart tiara"], [http://www.thecourtjeweller.com/2015/03/tiara-timeline-stuart-tiara.html "Tiara Timeline: The Stuart Tiara"] ''The court jeweller''.</ref>

De ''Stuart'' vererfde verder in de familie. Ten tijde van prins [[Willem IV van Oranje-Nassau|Willem IV]] werd voor de diamant een hanger gemaakt. In 1782 bepaalde zijn opvolger, erfstadhouder [[Willem V van Oranje-Nassau]], dat bepaalde diamanten en parels voor altijd eigendom moesten blijven van "’t doorlugtig huys". Tijdens zijn ballingschap eind 18<sup>e</sup> eeuw in [[Londen]], werd op advies van koningin [[Charlotte van Mecklenburg-Strelitz|Charlotte]] de ''Stuart'' opnieuw gezet door juwelier Rundell & Bridge. In 1851 werd de ''Stuart'' als ''Holland Diamond'' geëxposeerd tijdens de '[[Great Exhibition]]', de [[wereldtentoonstelling]] in Londen.

Ter gelegenheid van het aanstaande huwelijk van koning [[Willem III der Nederlanden|Willem III]] in 1879 werd door de [[Koninklijke Van Kempen & Begeer|Koninklijke Nederlandse Fabriek van gouden en zilveren werken J.M. van Kempen & Zonen]] een parure gemaakt voor zijn bruid, [[Emma van Waldeck-Pyrmont]], waarin de ''Stuart'' en andere diamanten werden verwerkt. De Van Kempen-parure bestond uit een tiara, een collier en borststukken. Emma droeg de parure, met aan haar collier de ''Stuart'', ter gelegenheid van het huwelijk van haar zus [[Helena van Waldeck-Pyrmont (1861-1922)|Helena]] in 1882 op [[Windsor Castle]].

== Parure ==
Met het oog op de troonsbestijging van koningin [[Wilhelmina der Nederlanden|Wilhelmina]], liet Emma in 1897 een parure voor haar maken bij juwelier Eduard Schürmann & Co in [[Frankfurt am Main|Frankfurt]]. De juwelier kreeg hiervoor de beschikking over de Van Kempen-parure en andere [[kroonjuwelen]]. De ''parure met huisdiamanten'' bestaat uit een tiara, een halsketting en een devant de corsage.<ref>[https://www.hethuisvanoranje.nl/17%20Koninklijke%20Juwelen%20en%20Sieraden/KoninklijkeKostbaarheden.html "Koninklijke Kostbaarheden"], ''hethuisvanoranje.nl''.</ref> De tiara bevat onder meer tien grotere roosgeslepen diamanten, midden bovenop is de ''Stuart'' geplaatst, die kan worden gedemonteerd. De twee grote diamanten aan weerszijden van de ''Stuart'' kunnen ook als oorbel worden gedragen. Het diamanten collier bestaat uit met grotere en kleinere schakels, met diamanten hangers. De devant de corsage is opgebouwd uit drie rijen strikken, met vijf diamanten hangers onderaan. De broche kan op verschillende manieren worden gedragen, bijvoorbeeld met twee rijen strikken.<ref>[https://www.allthingsroyal.nl/koninklijkejuwelen/nederland/paruremethuisdiamanten.php "De parure met huisdiamanten (Stuart-diamant)"], ''All Things Royal''.</ref>

Koningin Wilhelmina droeg de tiara geregeld, de andere onderdelen minder. De volledige parure droeg ze een enkele maal voor een portret. Koningin [[Juliana der Nederlanden|Juliana]] droeg de parure vaker, onder andere tijdens een galadiner op de avond van haar inhuldiging (1948) en tijdens een staatsbanket ter ere van koningin [[Elizabeth II van het Verenigd Koninkrijk|Elizabeth II]] in 1958. Ze draagt de set ook op een staatsieportret dat [[Max Koot]] in 1960 van de koningin en prins Bernhard maakte.

Koningin [[Beatrix der Nederlanden|Beatrix]] heeft geen enkel onderdeel van de set ooit in het openbaar gedragen. Prinses [[Laurentien Brinkhorst|Laurentien]] droeg de devant de corsage (met twee rijen strikken) aan de vooravond van de inhuldiging van koning [[Willem-Alexander der Nederlanden|Willem-Alexander]]. Koningin [[Máxima Zorreguieta|Maxima]] draagt diverse onderdelen van de parure, ze droeg onder meer het devant de corsage tijdens een staatsbezoek aan Japan in 2017, het collier en een klein onderdeel van de devant de corsage tijdens een staatsdiner voor de Argentijnse president in 2017. Tijdens een staatsbezoek aan Luxemburg in 2018 droeg zij de vereenvoudigde versie van de tiara, de strikkenbroche (zonder hangers) en de twee grote diamanten uit de tiara als oorstekers.<ref>Josine Droogendijk, [https://www.modekoninginmaxima.nl/maxima-verrast-met-diadeem "Máxima verrast met diadeem"], ''ModekoninginMaxima.nl'', 23 mei 2018.</ref> In hetzelfde jaar droeg zij de tiara, mét ''Stuart'', en devant de corsage tijdens een staatsbanket op [[Buckingham Palace]].<ref>Edwin Fellner, [https://www.modekoninginmaxima.nl/mode-maxima-accessoires/eindelijk-het-zover-maxima-draagt-de-stuart-diamant "Eindelijk is het zover: Máxima draagt de Stuart-diamant!"], ''ModekoninginMaxima.nl'', 23 oktober 2018.</ref>

== Fotogalerij ==
<gallery>
H.R. Barraud - Emma van Waldeck-Pyrmont (1882).jpg|1882: Emma met de Van Kempen-parure. Aan haar collier de Stuart-diamant.
Guillermina-3.jpg|1928?: Koningin Wilhelmina, omhangen met de [[Koningsmantel (kleding)|koningsmantel]], draagt de parure met huisdiamanten, naast haar een [[Credens (priesterkoor)|credenstafel]] met de [[regalia]].
Koninklijke vorsten voor het staatsbanket, Bestanddeelnr 909-4309.jpg|1958: v.l.n.r. prinses Beatrix, prins Philip, koningin Elizabeth II, koningin Juliana (met de parure), prins Bernhard en prinses Irene.
</gallery>

== Literatuur ==
* René Brus (1996), ''De juwelen van het Huis Oranje-Nassau''. Haarlem: Uitgeverij Schuyt. {{ISBN|9060974034}}

{{Appendix}}

[[Categorie:Huis Oranje-Nassau]]
[[Categorie:Sieraad]]