Brontekst bekijken van Overstroming van de Maas (1643)

[[Bestand:Maasstanden 2.jpg|thumb|Gedenkstenen met hoogwaterstanden in Venlo met bovenaan de steen uit 1643.]]
Bij de '''overstroming van de Maas''' in '''1643''' bereikte de [[Maas]] haar hoogste [[Peil|waterpeil]] in eeuwen en ook in de eeuwen daarna zou de Maas nooit meer een dergelijk hoge waterstand bereiken. De vele [[Dijkdoorbraak|dijkdoorbraken]] en [[overstroming]]en veroorzaakten enorme schade en kostten honderden mensen het leven. De omvang van de [[debiet|waterafvoer]] wordt geschat op 3.600 m³/s,<ref>{{aut|Patrick van der Broeck}}, [http://www.knag.nl/fileadmin/img/onderwijs/Onderwijsdag_2012/presentaties/03_maasdal_patrickvanderBroeck..pdf ''Veiligheid van de Limburgse Maas'']. (Ede 2012), p. 38. Geraadpleegd op 2014-20-08.</ref> meer dan 15 keer zoveel als de gemiddelde afvoer van de Maas.

In [[Hoei]] werden door het hoge water fabrieken, molens en 200 huizen vernield en kwamen tussen de 65 en 80 mensen om het leven.<ref>{{aut|F. Gorrissen}}, ''Histoire de la ville et du chateau de Huy, d'après Laurent Mélart'' (Hoei 1839), p. 384 ''(Frans)''</ref> De [[Cisterciënzers|cisterciënzerinnen]]abdij van Val-Benoît onder [[Luik (stad)|Luik]] overstroomde<ref>{{aut|Jos Cuvelier}}, ''Inventaire des archives de l'abbaye du Val-Benoit lez-Liège de l'Ordre de Citeaux'' (Luik 1902), p. 42</ref> en in de stad zelf kwam de wijk [[Outremeuse]] geheel onder water te staan.<ref name="Hippolyte">{{aut|Guillery Hippolyte}}, ''La Meuse. Etudes faites par ordre du gouvernement belge.'' (Remi 1840), p. 152, 12, 301 ''(Frans)''</ref> Op 15 januari 1643 stortte de [[Pont des Arches]] in,<ref name="Hippolyte" /> waardoor de [[Sint-Pauluskathedraal (Luik)|Sint-Pauluskerk]] door de [[stuwing]] overstroomde. Het water steeg in de kerk, die destijds op een eiland in de Maas lag, tot 1,35 meter hoog. In de kerk werd een [[Plaquette (afbeelding)|plaquette]] met [[jaardicht]] aangebracht: aLtIVs eXpanso fLVMIne DVXIt aqVas ''(De overstromende rivier leidde haar water tot deze hoogte)'' geeft het jaar 1643 aan: L (50) + I (1) + V (5) + X (10) + L (50) + V (5) + M (1000) + I (1) + D (500) + V (5) + X (10) + I (1) + V (5) = 1643.<ref name="Hippolyte" />

In Maastricht bereikte de Maas een hoogte van 47,89 meter boven [[Normaal Amsterdams Peil|NAP]],<ref name=Diesen>{{aut|G. van Diesen}}, ''Toestand van de Maas langs Noordbrabant bij hoogen waterstand'', in: ''Verslagen en mededeelingen der koninklijke akademie van wetenschappen, Afdeeling natuurkunde, Tweede reeks, Zesde deel'' (Amsterdam 1872), p. 235</ref> bijna een meter hoger dan tijdens de grote overstromingen van [[Overstroming van de Maas (1926)|1926]] en [[Overstroming van de Maas (1993)|1993]]. Bij [[Meers (Stein)|Meers]] spoelden de dijken en het oude gedeelte van het dorp weg.<ref>[http://www.elsloo.info/meers/457-deel-6-meers-de-dijken- Elsloo Info: ''Meers deel 6: Meers, de Dijken'']. Geraadpleegd op 2014-20-08.</ref> Het oude [[kasteel Elsloo]] verdween voorgoed in de Maas: de ruïne is bij zeer laag water nog te zien.<ref>[http://www.elsloo.info/landschap-en-maas/82-elsloo-na-het-jaar-1000de-burcht-in-de-maas Elsloo Info: ''Landschap en Maas deel 4: Elsloo na het jaar 1000; De burcht in de Maas'']. Geraadpleegd op 2014-20-08.</ref> Het dorp [[Obbicht]] werd op 15 januari na een dijkdoorbraak geheel weggespoeld, waarbij mogelijk meer dan 500 doden vielen.<ref>[https://web.archive.org/web/20140821090409/http://www.rivierenmuseum.nl/nl-nl/rivieren/demaas.aspx Rivierenmuseum, ''De loop van de Maas'']. Geraadpleegd op 2014-20-08.</ref> Het dorp lag destijds verder naar het westen waar nu het natuurgebied [[Negenoord]] ligt, in hedendaags België. De Maas boog vroeger onder [[Kasteel Obbicht]] naar het westen af, liep tussen tussen [[Stokkem]] en Obbicht naar het noorden en draaide bij [[Dilsen]] weer naar het oosten. In [[Venlo (stad)|Venlo]] werd het hoogste waterpeil van 19,50 meter boven NAP op 17 januari bereikt, getuige een ingemetselde gedenksteen in de binnenstad waarop vermeld staat dat dit peil op Antoniusdag 1643 bereikt werd; de [[naamdag]] van [[Antonius van Egypte]] is 17 januari.<ref name=Diesen />
<br><br>
Digitalisering en Wiki opmaak: [[Terry van Erp]]
<br>
{{appendix}}
{{Navigatie stormvloeden Nederland}}

[[Categorie:Geschiedenis van de Nederlanden in de 17e eeuw]]
[[Categorie:Natuurramp in 1643]]
[[Categorie:Overstroming in België]]
[[Categorie:Overstroming in Nederland]]