Brontekst bekijken van Orde van de Kousenband

{{Infobox militaire onderscheiding
| naam = Orde van de Kousenband <br/><small>''The Most Noble Order of the Garter''</small>
| afbeelding = Arms of the Most Noble Order of the Garter.svg
| onderschrift = Het wapen van de orde: het [[kruis van Sint-Joris]], omringd door de ''Garter''
| uitgereikt_door = 
| type = [[Ridderorde (onderscheiding)|Ridderorde]] met één graad
| bestemd_voor = 
| voor = 
| status = Wordt nog steeds uitgereikt
| beschrijving = 
| instelling = [[1348]]
| eerst_uitgereikt = [[1348]]
| laatst_uitgereikt = [[2022]]
| totaal = 
| postuum = 
| ontvangers = 1025
| hoger = [[George Cross]] <small>(in draagvolgorde)</small>
| gelijk = 
| lager = [[Orde van de Distel]]
| gerelateerd = 
| afbeelding2 = 
| onderschrift2 = 
}}

De '''Orde van de Kousenband''' ([[Engels]]: ''The Most Noble Order of the Garter'') is de hoogste ridderorde van het [[Verenigd Koninkrijk (hoofdbetekenis)|Verenigd Koninkrijk]] en een van de oudste Europese [[Ridderorde (organisatie)|ridderorden]].

== Historie ==
De orde werd, naar wordt aangenomen, in [[1348]] ingevoerd door koning [[Eduard III van Engeland]]. De koningen van [[Engeland]], nu die van het Verenigd Koninkrijk, zijn de soevereinen van de Orde. De koning, [[Charles III van het Verenigd Koninkrijk|Charles III]], is vanaf 1958 ridder in deze Orde. In de [[19e eeuw]] kreeg het Britse kabinet de bevoegdheid om ridders voor te dragen. Sinds [[1946]] is het benoemen van ridders weer het voorrecht van de Kroon. De Orde van de Kousenband is een zuiver hoofse en wereldlijke orde die geen religieuze idealen nastreeft. Het eerste doel van de Orde is de machtige adel aan de vorst te binden. Dat de Orde uit twee keer twaalf ridders bestaat, doet vermoeden dat de Orde ooit een [[riddertoernooi|toernooi]]gezelschap was.

De ridders bezitten in de kapel van de orde een ''stall'' of zetel. Op de achterwand van deze ''stall'' is een geëmailleerde plaat met een tekst en een heraldisch devies aangebracht. Daarboven is hun ''achievement'' aangebracht. Dat zijn een zwaard en een helm met kroon (in het geval van een koning) of een kunstig in hout uitgesneden heraldisch symbool. Deze helmtekens zijn op de site van de houtsnijder van het Britse hof te zien. Boven de ''stall'' zijn de vaandels van de ridders te zien.

De mannelijke leden van de ridderorde dragen de letters 'KG' (''Knight of the Garter'') achter hun naam. Vrouwelijke leden zijn 'LG' (''Lady of the Garter''). Beiden hebben protocollaire voorrechten in het Verenigd Koninkrijk. Aan de onderscheiding is voor niet-adellijke Britse ridders de titel Sir of Dame verbonden (bijvoorbeeld: [[Tony Blair|Sir Anthony (Tony) Blair]]).

Het symbool bij uitstek voor de Orde van de Kousenband is de blauwfluwelen kousenband, met het [[motto|devies]] ''[[Honi soit qui mal y pense]]'' (''Schande over hem die er kwaad van denkt'').

Het volledige groot ceremonieel uniform bestaat uit de gouden halsketen met het juweel, de fluwelen mantel met sleep, de zogenoemde surcoat, voor de mannen een wambuis met pofbroek, het hoofddeksel met struisvogelveren, zijden kousen en schoenen, een degen en handschoenen. Deze ceremoniële [[ordekleding]] is al lange tijd niet gebruikt. Tijdens de diensten in de kapel van St. George dragen de ridders de fluwelen mantel over een jacquet of uniform. De hoed met witte veren wordt nog wel gedragen, zij het in een vereenvoudigde vorm. Op het uniform, of bij een rokkostuum dragen de ridders een donkerblauw lint over de linkerschouder. Op de rechterheup hangt daaraan de ''investment badge'': een gouden juweel dat [[Joris van Cappadocië|Sint-Joris]] en de draak toont, gevat binnen een kousenband met het devies van de orde. Mannen dragen de kousenband aan het Britse hof onder een kniebroek onder de linkerknie. Onder een lange rok zou dat niet zichtbaar zijn, daarom dragen vrouwen de kousenband om de linkerarm.

Op de feestdag van [[Joris van Cappadocië|Sint-Joris]] lopen de leden, ridders en de officieren (waaronder geestelijken) van de Orde in een plechtige processie, gekleed in hun donkerblauwe en donkerrode mantels, met keten en bepluimde hoed, van het kasteel in [[Windsor Castle|Windsor]] naar ''Saint George's Chapel''. Op deze dag vinden in het kasteel ook de investituren in de Orde plaats. De investituur houdt in dat de soeverein van de Orde de nieuwe ridder een kousenband om het been knoopt.
Bij het overhandigen van de versierselen aan [[John Major]], een ceremonie waarbij ook camera's van de [[British Broadcasting Corporation|BBC]] aanwezig waren, vertelde de koningin aan Major dat het gebruikelijk was dat zij de kousenband om zijn been knoopte maar dat zij dit, vanwege haar leeftijd, nu door een page zou laten doen.

De [[ordekleding]] onderging in de loop der eeuwen geringe wijzigingen. In de eerste jaren van de orde was zij nog vrij eenvoudig, maar in de 16e en 17e eeuw werd zij ingewikkelder en steeds prachtiger uitgevoerd. In de eerste jaren van de 20e eeuw werd de onderkleding met kousen en pofbroek als een enigszins gênant anachronisme gezien. De mantel werd sindsdien iets vereenvoudigd, zodat de capuchon op de rechterschouder nu alleen nog wordt aangeduid, en de mantel is nu van een lichter synthetisch materiaal gemaakt.

[[Bestand:Garter diamonds.jpg|thumb|Ster van de Orde van de Kousenband]]
De orde heeft altijd Garter-Ladies (LG) gekend. De Britse regerende koninginnen [[Maria I van Engeland|Maria I]], [[Elizabeth I van Engeland|Elizabeth I]], [[Anna van Groot-Brittannië|Anna]] en [[Victoria van het Verenigd Koninkrijk|Victoria]] waren soevereinen van de Orde. Koningin [[Elizabeth II van het Verenigd Koninkrijk|Elizabeth II]] wijzigde op 19 augustus [[1987]] het statuut van de orde zodanig dat ook vrouwen in de Orde kunnen worden opgenomen. De eerste ''Lady of the most Noble Order of the Garter'' was Lavinia Mary, hertogin van [[Norfolk (Groot-Brittannië)|Norfolk]]. Ook voormalig premier [[Margaret Thatcher]] was lid van de Orde.

Van de leden wordt verwacht dat zij trouw zijn aan de soeverein van de Orde. Deze trouw strekt zich, in het geval van ridders zoals buitenlandse staatshoofden, vanzelfsprekend niet uit tot de reguliere horigheid zoals de Orde die kent. De Japanse keizer [[Hirohito]] werd uit de Orde gezet wegens misdraging tijdens de [[Tweede Wereldoorlog]] tegen de Britse kroon, maar later opnieuw aangenomen. In de [[Eerste Wereldoorlog]] werden diverse staatshoofden en onderdanen van de Centrale machten, waaronder keizer [[Wilhelm II]] en de hertog van [[Huis Saksen-Coburg en Gotha|Saksen-Coburg Gotha]] uit de orde verbannen.

Het ordereglement bepaalt dat bij overlijden van het ordelid de juwelen dienen te worden terugbezorgd aan het Britse koningshuis. Bij hoge uitzondering heeft de Britse koningin toegestaan dat de versierselen van koningin [[Wilhelmina der Nederlanden|Wilhelmina]] in Nederland zijn gebleven. Zij zijn te zien in het Museum van de Kanselarij van de Nederlandse Ridderorden op het Loo.

Op 21 april 2006, zijn de prinsen [[Andrew Mountbatten-Windsor|Andrew]] en [[Edward Mountbatten-Windsor|Edward]] toegetreden tot de Orde, dit bij gelegenheid van de 80e verjaardag van hun moeder. Op 16 juni 2008 werd hun neef [[William van Wales|William]] als duizendste ridder in de Orde van de Kousenband opgenomen.

Op 17 juni 2019 is [[Willem-Alexander der Nederlanden|Koning Willem-Alexander der Nederlanden]] toegetreden tot de [[Lijst van ridders in de Orde van de Kousenband|Orde]]. Bij zijn staatsbezoek aan het [[Verenigd Koninkrijk]] in oktober 2018 benoemde [[Elizabeth II van het Verenigd Koninkrijk|koningin Elizabeth]] de koning al tot lid van de Orde van de Kousenband.

== Soorten Leden ==
Er zijn vier soorten ridders in de Orde van de Kousenband: de ''Members ex officio'' (de regerende vorst en de Prince of Wales), de ''Royal Knights'' (leden uit de koninklijke familie), Stranger Knights and Ladies (buitenlandse vorsten en vorstinnen, zij worden soms ook ''Extra Knights and Ladies'' genoemd) en dan ten slotte de ''Knights and Ladies Companion'' (maximum 24).

== Officers ==
Naast ridders telt de orde ook nog zes officieren: de ''Prelate'', de ''Chancellor'', de ''Register'', de ''Garter Principal King of Arms'', de ''Usher'' en de ''Secretary''. Op de ''Chancellor'' (ontstaan in de 15de eeuw) en de ''Secretary'' (ontstaan in de 20ste eeuw) na, werden al deze functies gecreëerd bij de stichting van de orde.

<gallery>
Lady Soames.jpg|[[Mary Churchill]] in 2006 als dame in de Orde van de Kousenband.
First family and Elizabeth II 2007 (outside).jpg|Het grootlint gedragen door koningin Elizabeth en prins Phillip.
Officers of the Order of the Garter.jpg|Officieren van de Orde van de Kousenband ({{Afkorting|v.l.n.r.|van links naar rechts}}): Secretary (slecht zichtbaar), Gentleman Usher of the Black Rod, Garter Principal King of Arms, Register, Prelate, Chancellor.
Antoine-caumont-de-lauzun.jpg|De [[Antonin Nompar de Caumont|graaf van Lauzun]] in de ordekleding die al eeuwen vrijwel onveranderd gedragen wordt. De hertog werd door [[Jacobus II van Engeland|Jacobus II]] benoemd nadat hij uit zijn koninkrijk was verjaagd.
</gallery>

== Zie ook ==
* [[Ridderorden in het Verenigd Koninkrijk]]
* [[Lijst van ridders in de Orde van de Kousenband]]
* [[Orde van het Gulden Vlies]] als tegenhanger van de Orde van de Kousenband

== Externe links ==
* {{en}}[http://www.heraldicsculptor.com/gartcres.html De heraldiek van de orde - heraldicsculptor.com]
* {{en}}[http://www.heraldica.org/topics/orders/garterstalls.htm Stall-Plates of the Knights of the Garter - heraldica.org]
* {{en}}[http://www.heraldique-europeenne.org/Armoriaux/Jarretiere/Edouard_V.htm De wapens van honderden ridders in de orde sinds 1348 - heraldique-europeenne.org]
* [http://www.bl.uk/catalogues/illuminatedmanuscripts/ILLUMINBig.ASP?size=big&IllID=5349 Afbeelding van de 17e-eeuwse mantel - bl.uk]
[[Categorie:Ridderorde in het Verenigd Koninkrijk]]
[[Categorie:1340-1349]]