Brontekst bekijken van Nieuwe Maas

{{Infobox rivier
| afbeelding = Location Nieuwe Maas.png
| lengte =24
| hoogte=
| debiet=
| oppervlakte=
| oorsprong = [[Lek (rivier)|Lek]]/[[Noord (rivier)|Noord]]
| uitmonding= Het [[Scheur (rivier)|Scheur]]<br />bij [[Vlaardingen]] / [[Oude Maas]]
| stroomtdoor= [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]]
| afbeelding2= NieuweMaasMay2017.jpg
| onderschrift2 = De Nieuwe Maas gezien naar het oosten.
}}
De '''Nieuwe Maas''' (vroeger beschouwd als deel van de [[Merwe]]) is een [[getijrivier]] waaraan de steden [[Rotterdam (hoofdbetekenis)|Rotterdam]], [[Schiedam]] en [[Vlaardingen]] zijn gelegen. De rivier ontstaat ter hoogte van [[Slikkerveer]] uit de samenvloeiing van de [[Lek (rivier)|Lek]] en de [[Noord (rivier)|Noord]] en eindigt 24 kilometer westelijker bij Vlaardingen, vanwaar zij samengaat met de [[Oude Maas]] en via het [[Scheur (rivier)|Scheur]] en ten slotte vanaf de [[Maeslantkering]] via de [[Nieuwe Waterweg]] verder naar de [[Noordzee]] stroomt. De voornaamste zijrivier is de [[Hollandse IJssel]] die zich 4 kilometer van het begin, ter hoogte van [[Kralingseveer]], bij de Nieuwe Maas voegt. Westelijker zijn er de [[Rotte (rivier)|Rotte]] en de [[Schie]].

== Naam ==
Hoewel de naam van de rivier het woord "Maas" in zich heeft, is de Nieuwe Maas feitelijk een belangrijke [[riviermonding|mondingsarm]] van de [[Rijndelta]] en is de invloed van de [[Maas (hoofdbetekenis)|Maas]] op de Nieuwe Maas altijd relatief klein geweest. Dit in tegenstelling tot de enigszins parallel stromende Oude Maas, die tot 1904 van groter belang is geweest voor de afvoer van de Maas (en tot 1273 zelfs de hoofdmonding vormde van deze rivier). Hoewel de oorspronkelijke monding van de rivier vanouds bekendstaat als de [[Maasmonding]] en [[Rotterdam (hoofdbetekenis)|Rotterdam]] bekendstaat als "de Maasstad", wordt de regio rondom de rivier als [[Rijnmond]] aangeduid, hetgeen feitelijk juister is.

== Historie ==
In de [[Middeleeuwen]] werd de rivier beschouwd als de benedenloop van de [[Merwede]] en werd de Nieuwe Maas door de lokale bevolking ''Merwe'' genoemd. De rivier vormde samen met de [[Maas (hoofdbetekenis)|Maas]] een brede monding (in de [[Romeinen in Nederland|Romeinse Tijd]] [[Helinium]] genoemd). In de Middeleeuwen veranderde de loop van de Maas hier echter meermalen. Resultaat daarvan was de Maasloop door het huidige [[Botlek]]gebied, langs [[Brielle]] naar de Noordzee. Steden als Vlaardingen, Schiedam en Rotterdam verloren daardoor hun goede verbinding met de [[Noordzee]]. Bovendien veranderde de [[Merwede]] zijn loop: na de [[Sint-Elisabethsvloed (1424)|Sint-Elizabethsvloed]] werd het grootste deel van het water van de Merwede (gevoed door de [[Rijn]] via de [[Waal (rivier)|Waal]], maar ook door de Maas) tussen [[Dordrecht (hoofdbetekenis)|Dordrecht]] en [[Werkendam (plaats)|Werkendam]] in zuidwestelijke richting geleid (door de [[Biesbosch]]), weg van de toenmalige Maasmonding.

Het gevolg was dat de Maasmond steeds meer verzandde, hetgeen het scheepvaartverkeer nog eens extra bemoeilijkte. Daarom werd in 1830 het [[Kanaal door Voorne]] aangelegd. Dat bood echter maar tijdelijk soelaas. De verzanding van de monding van het Scheur zowel als de Nieuwe Maas en de geringe breedte van het Kanaal door Voorne leidden ertoe dat de bereikbaarheid van deze havensteden in gevaar kwam. Daarom werd ten behoeve van de scheepvaart tussen 1866 en 1872 de Nieuwe Waterweg gegraven. De oorspronkelijke monding van de (Nieuwe en Oude) Maas (daar ook [[Brielse Maas]] genoemd) werd in 1950 bij Oostvoorne afgedamd. De vroegere loop is nog te herkennen aan de Botlek en het Brielse en [[Oostvoornse Meer]].

Het [[Scheur (rivier)|Scheur]] boog vroeger ter hoogte van de [[Maeslantkering]] naar het zuiden af, om via wat nu het Oostvoornse Meer is, in zee uit te monden. Bij de aanleg van de Nieuwe Waterweg, de doorgraving van de duinen over een lengte van ca. 4,3&nbsp;km, werd het Scheur afgedamd. Dit verzande deel van het Scheur stond vóór die tijd ook wel bekend als Pan of Krim.
[[Bestand:Bruggen over de Rijn.svg|thumb|Oeververbindingen over onder andere de Nieuwe Maas]]

== Bruggen en tunnels ==
De Nieuwe Maas doorkruist een van de dichtstbevolkte gebieden van Nederland en is dan ook op veel plaatsen [[brug (bouwwerk)|overbrugd]] of [[tunnel (hoofdbetekenis)|ondertunneld]]. Van oost naar west (cursief: voormalig en de nummers in het overzicht corresponderen met de nummers op het kaartje rechts):
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|- 
! align="center" width="50pt" | Nr.:
! align="center" width="50pt" | [[Rijnkilometer|Rkm]]:
! align="left" width="200pt" | Naam:
! align="left" width="200pt" | Soort:
! align="left" width="200pt" | Traject:
! align="left" width="150pt" | Afbeelding:
|- 
| 5 || 995,1 || [[Van Brienenoordbrug]] || verkeersbrug <br>(boogbrug) || {{Pictogram weg Nederland A-weg|16}}{{Pictogram weg Europa E-weg|19}} <br>Rotterdam - Breda || [[Bestand:Van Brienenoordbrug dubbele boog.jpg|150px]]
|- 
| 4 || 999,8 || [[Willemsbrug (Rotterdam)|Willemsbrug]] || verkeersbrug <br>(tuibrug) || {{Pictogram weg Nederland S-weg|123||Rotterdam}} <br>Centrum - Rotterdam Zuid <br>(Brugweg) || [[Bestand:Rotterdam willemsbrug.jpg|150px]]
|- 
| 4 || 999,9 || [[Willemsspoortunnel]] || spoortunnel || Rotterdam - Breda <br>([[Staatslijn I]]) || [[Bestand:Willemsspoortunnel_ingang_2.jpg|150px]]
|- 
| ''4'' || ''999,9'' || ''[[Willemsspoorbrug]]'' || ''spoorbrug <br>([[vakwerkbrug]])'' || ''Brug gesloopt in 1994'' || [[Bestand:Spoorbrug Nieuwe Maas 1925.jpg|150px]]
|- 
| 3 || 1000,9 || Metrotunnel || metro || Metrolijn {{Pictogram metrolijn Rotterdam|D}} <br>[[Station Rotterdam Centraal|Centraal Station]] - [[De Akkers (metrostation)|De Akkers]] <br>Metrolijn {{Pictogram metrolijn Rotterdam|E}} <br>[[Station Den Haag Centraal|Den Haag Centraal]] - [[Slinge (metrostation)|Slinge]] || [[Bestand:Metro Rotterdam future.svg|150px]]
|- 
| 3 || 1000,9 || [[Erasmusbrug]] || verkeersbrug met trambaan<br>([[tuibrug]]) || {{Pictogram weg Nederland S-weg|106||Rotterdam}}{{Pictogram weg Nederland S-weg|122||Rotterdam}} <br>Centrum - [[Kop van Zuid]] <br>(Schiedamsedijk/Posthumalaan) <br>Tramlijn {{Pictogram tramlijn Rotterdam|20}} <br>Centraal Station - [[IJsselmonde (stadsdeel)|IJsselmonde]] || [[Bestand:Erasmusbrug_across_the_Nieuwe_Maas_river.jpg|150px]]
|- 
| 2 || 1002,5 || [[Maastunnel]] || verkeerstunnel <br>fiets- en voetgangerstunnel || {{Pictogram weg Nederland S-weg|103||Rotterdam}} <br>[[Rotterdam Centrum|Centrum]] - Rotterdam-Zuid || [[Bestand:Rotterdam, Maastunnel noordzijde, 1966.jpg |150px]]
|- 
| 1 || 1009,1 || [[Beneluxtunnel]] || verkeerstunnel <br>[[metro (vervoermiddel)|metrotunnel]] <br>[[fiets]]- en voetgangerstunnel || {{Pictogram weg Nederland A-weg|4}} <br>[[Amsterdam (stad)|Amsterdam]] - [[Bergen op Zoom]] <br>Metrolijn {{Pictogram metrolijn Rotterdam|C}} <br>[[De Terp (metrostation)|De Terp]] - [[De Akkers (metrostation)|De Akkers]] <br>[[Schiedam]] - [[Pernis]] || [[Bestand:Beneluxtunnel zz c tm e.jpg|150px]]
|}
Langs de rivier bevindt zich een omvangrijk haven- en industriegebied, vooral aan de zuidkant. [[Waterbus Rotterdam-Drechtsteden|Waterbus]] route 1 gaat over de Nieuwe Maas en de [[Noord (rivier)|Noord]].

== Galerij ==

<gallery mode="packed" caption="Nieuwe Maas">
Bestand:Nieuwe Maas osm.jpg|Detailkaart Nieuwe Maas
Beneeden rivier de Maas.jpg|Kaart van de Nieuwe Maas (hier Merwede genoemd) uit de 18de eeuw
Bestand:Nieuwe Maas bruggen.jpg|Nieuwe Maas in Rotterdam; op de voorgrond de Erasmusbrug, op de achtergrond de Willemsbrug
Bestand:Wilson Ghent (IMO 9150236).jpg|ms ''Wilson Ghent'' op de Nieuwe Maas t.h.v. Vlaardingen
</gallery>

== Zie ook ==
* [[Maasbeeld]]

== Externe link ==
* [http://www.rijkswaterstaat.nl/nieuwemaas Actuele informatie - rijkswaterstaat.nl]
{{Navigatie watergangen Rotterdam}}
{{Coor title dms|51|54|0|N|4|20|0|E|region:NL_type:waterbody}}
[[Categorie:IJsselmonde]][[Categorie:Oppervlaktewater in Rotterdam]][[Categorie:Rijndelta]][[Categorie:Rivier in Zuid-Holland]][[Categorie:Schelde- en Maasdelta]]