Brontekst bekijken van Nederlands Acadië

[[Bestand:The Acadians.png|thumb|350px|right|Kaart van Acadië]]
'''Nederlands Acadië''' is een gebied in het huidige [[Canada]] en de [[Verenigde Staten|Amerikaanse]] staat [[Maine]] ([[Acadië]]) dat van augustus [[1674]] tot medio [[1675]] toebehoorde aan de [[Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden]]. Ook [[Nova Scotia]] werd tot Nederlands Acadië gerekend.

De verovering maakte deel uit van de [[Hollandse Oorlog]]. De [[Derde Engels-Nederlandse Oorlog]] was met de [[Vrede van Westminster (1674)]] net afgelopen en de republiek was in oorlog met [[Frankrijk]].

In juli [[1674]] kwam het schip ''Het vliegende paard'' van commandant [[Jurriaen Aernoutsz]] aan in [[New York (stad)|New York]]. Aernoutsz was door de gouverneur van Curaçao uitgezonden om Engelse en Franse schepen aan te vallen. In New York ontmoette hij de Engelsman [[John Rhoades]] en vernam dat er vrede was met Engeland maar nog niet met Frankrijk. Rhoades wees hem op het slecht verdedigde Franse Acadië en Rhoades zou als gids dienen onder Aernoutsz.

Op [[10 augustus]] [[1674]] viel ''Het vliegende paard'' het [[Franse]] [[Fort Pentagouet]] in de [[Penobscot (rivier)|Penobscotbaai]] aan. Het fort gaf zich na twee uren strijd over. Hierna werd naar de [[Saint John River]] gevaren waar ook het Franse [[Fort Jemseg]] veroverd werd. Omdat na de [[Vrede van Breda]] er onduidelijkheid was over het gebied [[Acadië]] en [[Nova Scotia]] had Aernoutsz de goedkeuring van de [[Engeland|Engelsen]]. Aernoutsz claimde na de verovering van alle nederzettingen het hele gebied Acadië en noemde het Nieuw-Holland.

Na ongeveer een maand verliet Aernoutsz het gebied alweer en verkocht de buit van plunderingen in [[Boston]]. Aernoutsz ging in oktober 1674 terug naar Curaçao. Een groep mannen die Aernoutsz achtergelaten had ging terug naar Acadië en behield het om handel drijven. Deze mannen waren de uit [[Vlaanderen]] afkomstige kapitein [[Peter Roderigo]], de [[Nederlander]] kapitein [[Cornelius Andreson]], John Williams ([[Cornisch|Cornish]]) en kapitein Rhoades. Zij namen nog een tiental mannen mee naar Acadië.

[[Bestand:Castine hist.jpg|280px|left|thumb|Historische plaquette in Acadië]]
De verovering was echter van korte duur want in [[1675]] kwam de groep in conflict met de Engelsen over [[Bont (huid)|bont]]handel met indianen en vanwege [[zeerover|piraterij]]. De groep beroofde met twee schepen ook andere handelaars in het gebied. Gouverneur [[John Leverett]] van de [[Massachusetts Bay Colony]] stuurde in maart 1675 een vloot en, na een kort gevecht in de [[Fundybaai]], werden Rhoades en de anderen verslagen en gevangengenomen. Ze werden berecht voor [[zeerover|piraterij]] in [[Boston]]. De twee Nederlandse leiders werden vrijgesproken maar Rhoades werd ter dood veroordeeld. Ook hij kwam in [[oktober]] [[1675]] toch vrij en werd verbannen. De Fransen hadden ondertussen Acadië geweldloos weer ingenomen.

In september [[1676]] wilde de [[West-Indische Compagnie]] (WIC) alsnog Acadië gaan benutten en de republiek benoemde [[Cornelis van Steenwijck]], een handelaar in New York, tot [[gouverneur]] van Acadië. Op dat moment waren de gebieden echter niet meer in handen van de republiek. Rhoades kreeg geld van de WIC om Acadië opnieuw te veroveren maar hij werd door de Engelsen gearresteerd bij deze poging omdat hij zich ophield op grondgebied van de [[hertog van York]] waaruit hij verbannen was. Tot de [[Vrede van Nijmegen]] in [[1678]] zou de republiek aanspraak maken op het gebied.

==Naamgeving==
{{Zijbalk Nieuw-Nederland}}
De naam Nederlands Acadië is geen officiële historische naamduiding, maar verwijst naar het gebied dat door Aernoutsz veroverd en opgeëist werd in het Franse [[Acadië]]. Aernoutsz zelf noemde dit gebied Nova Hollandia (Nieuw Holland) maar deze naam is nooit in gebruik genomen. Twee jaar na dato benoemde de WIC een gouverneur voor ''Acadië en Nova Scotia'' als aanduiding voor het gebied dat toen al niet meer in Nederlandse handen was. Officieel gaat het dus om een deel van Acadië waarbij de naam Nederlands Acadië alleen een verwijzing is naar de korte Nederlandse periode in het gebied.

==Bewindvoerders Nederlands Acadië==
* [[Jurriaen Aernoutsz]] (augustus [[1674]] - oktober 1674)
* [[John Rhoades]] (oktober 1674 - na maart [[1675]])
* [[Cornelis van Steenwijck]] ([[1676]], als gouverneur, alleen papieren claim)

==Externe links==
* {{en}}[http://www.worldstatesmen.org/Canada_Provinces_A-O.html Canadese provincies A-O]
* {{en}}[https://web.archive.org/web/20100722013842/http://www.colonialvoyage.com/newnether.html The Dutch settlements in North America]
* {{en}}[http://www.doucetfamily.org/heritage/Treaty.htm Treaty of Breda gave no definition of Acadie]
* {{en}}[http://www.biographi.ca/EN/ShowBio.asp?BioId=34124 Biografie Jurriaen Aernoutsz]
* {{en}}[http://www.biographi.ca/EN/ShowBio.asp?BioId=34621&query=John%20AND%20Rhoades Biografie John Rhoades]
* {{en}}[http://books.google.nl/books?hl=nl&lr=&id=0kEftr23bFAC&oi=fnd&pg=PR5&dq=the+Dutch+Conquest+of+Acadie&ots=OuOWWU0QO7&sig=_-4kxi68SRvtUXmJ_EJg3F-6Trk#PRA1-PA44,M1 The Pirates of the New England Coast, 1630-1730] P.44-53

{{Navigatie koloniën Republiek der Verenigde Nederlanden}}

[[Categorie:Hollandse Oorlog|Acadie]]
[[Categorie:West-Indische Compagnie|Acadie]]
[[Categorie:Voormalige kolonie van Nederland|Acadie]]
[[Categorie:Geschiedenis van Maine]]
[[Categorie:Geschiedenis van New Brunswick]]
[[Categorie:Geschiedenis van Nova Scotia]]
[[Categorie:Geschiedenis van Canada]]