Brontekst bekijken van Monsieur (Koninkrijk Frankrijk)

'''Monsieur''' was vanaf de 16e eeuw de [[Aanspreekvorm|aanspreking]] en officieuze [[Eretitel|betiteling]] van de oudste broer van de [[Franse koning]]. Hij was de [[erfprins]] (zolang de koning geen zonen had) en de tweede man van het koninkrijk.

== Geschiedenis ==
Naarmate het [[eerstgeboorterecht]] zich sterker affirmeerde in de [[Koninkrijk Frankrijk|Franse monarchie]], zocht men ook manieren om de ambities van de jongere [[sibling]]s van de koning te bevredigen. Rivaliteit en broederstrijd lagen steeds op de loer. Het kwam erop aan hen posities van eer en macht te verschaffen, zonder dat dit de autoriteit van de Kroon zou aantasten. De oplossing lag voor een groot deel in de [[apanage]], een stuk van het [[kroondomein]] dat hen als schadeloosstelling in leen werd gegeven. Minder materieel maar zeker niet zonder belang was de eretitel 'Monsieur'. De waarde lag in de eenvoud: titels als 'Mijnheer de Hertog' of 'Mijnheer de Prins' konden ook door anderen worden gevoerd, maar simpelweg 'Monsieur' was alleen weggelegd voor de oudste koningsbroer. Hun echtgenotes mochten zich 'Madame' noemen.

De 'Monsieur'-praktijk ontstond vanaf het midden van de 16e eeuw. Mogelijk was [[Karel IX van Frankrijk]] de eerste tijdens de korte regering van zijn broer [[Frans II van Frankrijk|Frans II]] (1559-1560). Voor [[Hendrik III van Frankrijk|Hendrik van Anjou]] is er zekerheid. Toen Hendrik in 1574 koning werd, nam de volgende broer [[Frans van Anjou]] de titel over. Hij was een rebel die naar eigen inzicht handelde, koningin [[Elizabeth I van Engeland]] het hof maakte en zich probeerde op te werken als leider van de [[Tachtigjarige Oorlog|Opstand in de Nederlanden]]. De volgende Monsieur, [[Gaston van Orléans (1608-1660)|Gaston van Orléans]], was eveneens een lastpost. In de 17e eeuw bezorgde de losbandige [[Filips van Orléans (1674-1723)|Filips van Orléans]] het koningshuis nogal wat reputatieschade, maar voor zijn broer de [[Zonnekoning]] was hij een waardevolle raadgever, omdat hij vrijuit sprak en zonder pluimstrijkerij. [[Lodewijk XVIII van Frankrijk|Louis-Stanislas]], graaf van Provence, was de volgende Monsieur in de 18<sup>e</sup> eeuw. Hij ging door de [[Franse Revolutie]] in ballingschap en riep zich in 1795 uit tot koning, waardoor zijn broer [[Karel X van Frankrijk|Charles]], graaf van Artois, Monsieur werd, of althans pretendent. Beiden zouden tijdens de [[Restauratie (Frankrijk)|Restauratie]] nog op de troon belanden, als Lodewijk XVIII en Karel X.

== Zie ook ==
*[[Titels aan het Franse hof]]

== Literatuur ==
* Jonathan Spangler, ''Monsieur. Second Sons in the Monarchy of France, 1550–1800'', 2021. ISBN 1000482901

[[Categorie:Monarchie]]
[[Categorie:Geschiedenis van Frankrijk]]
[[Categorie:Adellijke titulatuur]]