Brontekst bekijken van Maria Nikolajevna van Rusland (1819-1876)

[[Bestand:Mariya Nikolayevna i Olga Nikolayevna.jpg|thumb|250px|Maria en haar zusje [[Olga Nikolajevna van Rusland (1822-1892)|Olga]]]]
[[Bestand:Maria Nikolayevna von Leuchtenberg by Winterhalter (1857, Hermitage).jpg|thumb|right|250px|Grootvorstin Maria Nikolajevna op een portret van [[Franz Xaver Winterhalter]] in 1857]]
'''Maria Nikolajevna Romanova''' ([[Russisch]]: Мария Николаевна) ([[Pavlovsk (Sint-Petersburg)|Pavlovsk]], [[18 augustus]] [[1819]] — [[Sint-Petersburg]], [[21 februari]] [[1876]]) was grootvorstin van [[Keizerrijk Rusland|Rusland]]. Ze was de dochter van tsaar [[Nicolaas I van Rusland|Nicolaas I]] en zus van tsaar [[Alexander II van Rusland|Alexander II]].

== Familie ==
Grootvorstin Maria Nikolajevna werd geboren op 18 augustus 1819 te Pavlovsk. Ze was het tweede kind en de oudste dochter van tsaar Nicolaas I en diens echtgenote, tsarina [[Charlotte van Pruisen (1798-1860)|Alexandra Fjodorovna]]. Ze had een oudere broer, de latere tsaar Alexander II, en na haar werden nog twee dochters ([[Olga Nikolajevna van Rusland (1822-1892)|Olga]] in 1822 en [[Alexandra Nikolajevna van Rusland|Alexandra]] in 1825) en drie zoons ([[Constantijn Nikolajevitsj van Rusland|Constantijn]] in 1827, [[Nicolaas Nikolajevitsj van Rusland|Nicolaas]] in 1831 en [[Michaël Nikolajevitsj van Rusland|Michael]] in 1832) geboren.

== Huwelijk en gezin ==
Maria was een van de weinige leden van de adel, die trouwde uit liefde. Ze ontmoette haar toekomstige echtgenoot, hertog [[Maximiliaan van Leuchtenberg]] (oudste zoon van de [[Frankrijk|Franse]] prins [[Eugène de Beauharnais]]), in [[1837]] tijdens een bezoek van hem aan Sint-Petersburg. Een jaar later bracht hij nog een bezoek aan de stad. Maximiliaan was echter veel lager van stand dan de tsarendochter. Bovendien was hij [[Rooms-Katholieke Kerk|Rooms-katholiek]], terwijl grootvorstin Maria [[Russisch-Orthodoxe Kerk|Russisch-orthodox]] was. Vooral zijn familie, zijn moeder [[Augusta van Beieren|Augusta]] in het bijzonder, was tegen een huwelijk. Een onderliggende reden hiervoor was misschien ook wel dat de [[Bonaparte]]-familie en de [[Huis Romanov|Romanovs]] op vijandige voet stonden met elkaar. Ondanks al deze bezwaren gaf de tsaar toestemming voor het huwelijk. De voorwaarde hiervoor was echter dat Maria Rusland niet zou verlaten en Maximiliaan in Sint-Petersburg zou komen wonen.

Het huwelijk vond plaats op 2 juli 1839 in het [[Winterpaleis]]. De tsaar schonk Maximiliaan de titel “Keizerlijke Hoogheid”. Het paar bleef in Rusland wonen en kreeg zeven kinderen: 
* Alexandra Maksimilianovna (1840-1843)
* [[Maria van Leuchtenberg|Maria Maksimilianovna]] (1841-1914), gehuwd met [[Willem van Baden (1829-1897)]] en moeder van [[Max van Baden]]
* [[Nicolaas van Leuchtenberg|Nicolaas Maksimilianovitsj]] (1843-1891), 4e hertog van Leuchtenberg
* [[Eugénie Maksimilianovna van Leuchtenberg|Eugénie Maksimilianovna]] (1845-1925), gehuwd met [[Alexander van Oldenburg]]
* [[Eugène Maksimilianovitsj van Leuchtenberg|Eugène Maksimilianovitsj]] (1847-1901)
* [[Sergej Maksimilianovitsj van Leuchtenberg|Sergej Maksimilianovitsj]] (1849-1877)
* [[George Maksimilianovitsj van Leuchtenberg|George Maksimilianovitsj]] (1852-1912), gehuwd met [[Therese van Oldenburg]], daarna met [[Anastasia van Montenegro|Anastasia]], dochter van [[Nicolaas I van Montenegro]]

Vanaf [[1845]] woonde Maria met haar gezin in het naar haar vernoemde [[Mariinskipaleis (Sint-Petersburg)|Mariinskipaleis]] in Sint-Petersburg. Zij en Maximiliaan waren beide zeer begaan met de kunsten en waren dan ook zeer actief in die kringen. Maximiliaan werd zelfs voorzitter van de Keizerlijke Kunstacademie in Sint-Petersburg, een rol die Maria na zijn dood in [[1852]] zou overnemen.

== Kunstcollectie ==
Grootvorstin Maria sloot in [[1854]] in het geheim een [[morganatisch huwelijk]] met graaf Grigori [[Stroganov|Stroganoff]]. Het huwelijk werd geheimgehouden, terwijl haar vader leefde. De verbintenis werd pas officieel op [[16 november]] [[1856]], ruim na de dood van de tsaar. Uit hun huwelijk werden uiteindelijk twee kinderen geboren: Grigori (geboren in 1857) die jong stierf, en Helena (1861-1908).

In [[1862]] vestigde Maria zich in [[Florence (stad)|Florence]] in de Villa Quarto, eigendom van [[Jérôme Bonaparte]]. Samen met schilder en verzamelaar Karl Liphard bezocht ze dagelijks verschillende musea, privé-collecties en antiekwinkels. Ook schafte de grootvorstin regelmatig zelf kunstwerken aan voor haar eigen collectie.

Maria Nikolajevna leed waarschijnlijk aan [[spatader]]en en een botziekte, waardoor ze aan het eind van haar leven invalide werd. Ze stierf uiteindelijk op 21 februari 1876 in Sint-Petersburg op 56-jarige leeftijd. Haar echtgenoot stierf twee jaar later. Maria liet een enorme kunstcollectie na, die werd verdeeld onder haar nog levende kinderen.

In [[1884]] werd er een tentoonstelling georganiseerd van haar kunstcollectie door haar zoon Nicolaas in de Academie van de Schone Kunsten te Sint-Petersburg. Een andere tentoonstelling werd georganiseerd in [[1913]] in het [[Hermitage (Sint-Petersburg)|Hermitage]]. Na de [[Russische Revolutie (1917)|Russische Revolutie]] raakte de collectie verspreid en kan nu gevonden worden in Sint-Petersburg, [[Moskou]], [[Wenen]] en de [[Verenigde Staten]].
{{Commonscat|Maria Nikolaievna, Duchess of Leuchtenberg|Maria Nikolajevna van Rusland}}

[[Categorie:Romanov-Holstein-Gottorp]]
[[Categorie:Persoon in de 19e eeuw|Rusland, M]]