Brontekst bekijken van Makelaar (bouwconstructie)

[[Bestand:Steekspant 001.svg|thumb|Steekspant: C = spantbeen, D = makelaar, B = trekplaten]]
[[Bestand:Zaanstad - gevelmakelaar.jpg|thumb|Gevelmakelaar]]
[[Bestand:Zaanse Schans - Makelaar op de Gekroonde Poelenburg.jpg|thumb|Makelaar op paltrokmolen [[De Gekroonde Poelenburg]]]]
Een '''makelaar''' heeft in de [[bouwkunde]] als bouwelement twee verschillende betekenissen, die ook wel ''hangstijl'' of ''gevelmakelaar'' heten. In de eerste betekenis is het onderdeel van een [[Spant (bouwkunde)|spantconstructie]]; in de tweede betekenis is het een uitwendig onderdeel op het dak.

==Hangstijl==
De hangstijl of makelaar is de verticale balk die de verbinding vormt tussen de horizontale hanebalk of [[trekplaat|trekplaten]], en de samenkomst van de [[spantbeen|spantbenen]] in de [[Nok (bouwkundig)|nok]]. Wanneer er bij een [[schilddak]] de [[hoekkeper]]spanten eveneens in de makelaar eindigen, spreken we van een [[koningsstijl]].
De functie van de hangstijl is de beide spantbenen met elkaar te verbinden, de nokgording te ondersteunen en als hangstijl te dienen voor het haanhout cq hanebalk. Zie plaatje met Hollands spant.

==Gevelmakelaar==
Een gevelmakelaar is de bekroning van een [[gevel]]top. De makelaar vormt de verbinding van de [[Windveer (bouwkunde)|windveren]] en dient tevens ter verfraaiing van de gevel.

Bij [[windmolen]]s heeft de makelaar nog een functie: wanneer de wind onder een schuine hoek door openingen in de makelaar blaast, begint deze te fluiten. De molenaar hoort dan dat de wind is gedraaid en de molen gekruid moet worden.

== Vensterschrijnwerk ==
Een makelaar is het deel in een venster met twee vleugels dat de slaglijst en de aanslag van de gekoppelde stijlen vormt; bij uitbreiding: delen die dezelfde rol vervullen en rond de draai-, tuimel- en kipelementen enz. worden aangebracht.

== Symbolische betekenis ==
Behalve een versiering is de makelaar in het [[bijgeloof|volksgeloof]] ook een magisch ornament. Een topmakelaar in de vorm van een [[donderbezem]] zou [[bliksem]]inslagen voorkomen.


<gallery caption="Verschillende vormen van makelaars">
Bestand:Epen-Terzieterweg 46 (3).jpg|In Nederlands Zuid-Limburg op een rijksmonumentale [[vakwerk (wandconstructie)|vakwerkboerderij]], Epen (met erachter een moderne schoorsteen)
Bestand:Mheer-Papenweg 3 (2).jpg|Idem, in Mheer
Bestand:Banholt-Bergstraat 16-makelaar.jpg|In Banholt, simpelere vorm
Bestand:Meerssen-Makelaar in Raar.jpg|In Raar (Meerssen)
Bestand:Gulpen-Huis in Crapoel met makelaar (1).jpg|Huis in [[Crapoel]] met makelaar
Bestand:Gulpen-Huis in Crapoel met makelaar (2).jpg|Ingezoomd
Bestand:DSC 4076 Molen Laaglandse Molen kap makelaar.jpg|Makelaar van de [[Laaglandse Molen]]
Bestand:MakelaarS L 362 - Stavenisse - 20488554 - RCE.jpg|Een aantal makelaars uit [[Stavenisse]]
</gallery>

[[Categorie:Bouwkundig onderdeel]]
[[Categorie:Dak]]