Brontekst bekijken van Lijst van bijnamen van steden

<!--In deze lijst staan uitsluitend algemeen bekende bijnamen. Denigrerende of beledigende bijnamen (bv Utreg (Utrecht) of Rotjeknor (Rotterdam)), namen in dialect (bv “Grunn” (Groningen in het Gronings dialect) of andere talen (bv: Ljouwert (Leeuwarden in het Fries) ) en namen van steden en plaatsen in carnavalstijd zullen worden verwijderd-->
<!--Toevoegingen en aanpassingen zonder relevante bronvermelding zullen verwijderd worden-->
In deze '''lijst van bijnamen van steden''' staan [[Bijnaam|bijnamen]] die al lange tijd in gebruik zijn of algemeen gebruikt worden, bijvoorbeeld door [[Gemeente (bestuur)|gemeentelijke overheden]], [[Vereniging voor Vreemdelingenverkeer|toeristenbureaus]], [[Kamer van Koophandel]], of in de [[Massacommunicatie|media]].

Sommige steden en dorpen zijn bekend onder verschillende [[Bijnaam|bijnamen]]. Sommige bijnamen zijn positief, terwijl anderen spottend, minachtend of denigrerend zijn. Soms worden [[Bijnaam|bijnamen]] ‘officieel’ aangenomen door [[Gemeente (bestuur)|gemeentelijke overheden]], [[Vereniging voor Vreemdelingenverkeer|toeristenbureaus]], [[Kamer van Koophandel]], terwijl anderen onofficieel zijn. Sommige bijnamen zijn ‘permanent’ terwijl andere slechts tijdelijk gebruikt zijn. Bijnamen van steden kunnen helpen bij het vestigen van een plaatselijke identiteit, het bevorderen van trots en saamhorigheid, de bekendheid van een plaats en het aantrekken van bewoners en bedrijven.

Veel Nederlandse plaatsen hebben in [[carnaval]]stijd een [[bijnaam]], zie daarvoor de [[lijst van alternatieve Nederlandse plaatsnamen tijdens carnaval]].

==Internationaal==
{{Lijstbeg}}
<!--Toevoegingen en aanpassingen zonder relevante bronvermelding zullen verwijderd worden-->
* [[Chicago (hoofdbetekenis)|Chicago]] – '''The Windy City''' <br />Zowel letterlijk, omdat het flink kan waaien in Chicago aan de oever van [[Lake Michigan]], als figuurlijk, omdat eind [[19e eeuw]] mensen uit Chicago werden gezien als windbuilen (opscheppers), bv [[journalist]] Charles Anderson Dana (1819–1897) van ''[[The New York Times]]'' schreef over de [[Politicus|politici]] in Chicago: "They're full of wind", een uitspraak die bleef hangen.
* [[Dallas (Texas)|Dallas]] – '''Big D''' <br />Dallas is een grote stad, met meer dan een miljoen inwoners en een oppervlakte van bijna duizend vierkante kilometer. De 'D' staat voor Dallas.
* [[Detroit (Michigan)|Detroit]] – '''Motor City''' of '''Motown'''<br />Detroit wordt gezien als het historische hart van de Amerikaanse auto-industrie. Hier stond ook de eerste fabriek van [[Henry Ford]] waar wagens op een lopende band werden geproduceerd.
* [[Jeruzalem (hoofdbetekenis)|Jeruzalem]] – '''De heilige stad''' (עיר הקודש (''{{tekstkleur|grey|ier hakodesh}} '') ) <br /> Jeruzalem is zowel voor de joden, christenen en moslims een heilige stad.
* [[Johannesburg (hoofdbetekenis)|Johannesburg]] – '''Jo-burg'''<br />Een afkorting van de naam.
* [[Las Vegas (Nevada)|Las Vegas]] – '''Sin City''' <br />In het begin van de [[20e eeuw]] was Block 16 het 'zondige' deel van de stad: er werd alcohol verkocht en er werkten prostituees. Na de [[Tweede Wereldoorlog]] werd deze wijk afgebroken. De naam Sin City bleek hangen.
* [[Londen (hoofdbetekenis)|Londen]] – '''The Old Smoke''' <br />Londen is een oude stad, en was sinds de industriële revolutie veel fabrieken die de stad bedekten met rook. In 1952 was de stad vijf dagen lang bedekt onder een dikke laag smog, wat aanleiding was voor het instellen van de Clean Air Act, en voor de bijnaam The Old Smoke.
* [[Los Angeles (hoofdbetekenis)|Los Angeles]] – '''City of Angels''' <br />Toen Los Angeles ontstond kreeg het de Spaanstalige naam 'El Pueblo de la Reina de Los Angeles' wat “''De stad van de koningin van de engelen''” betekent. Dat werd verkort tot 'Los Angeles' ofwel “''De engelen''”.
* [[Miami (hoofdbetekenis)|Miami]] – '''The Magic City''' <br />In 1910 woonden er vijfduizend mensen in Miami, in 1920 al 30.000 en nu een half miljoen. Omdat de stad, vooral in de begindagen, zo snel groeide werd gezegd dat Miami 'has grown like magic'.
* [[New Orleans (stad)|New Orleans]] – '''The Big Easy''' <br />Deze bijnaam is afkomstig een boek met de titel ‘The Big Easy’ uit 1970 van James Conaway. Een journalist uit [[New Orleans (stad)|New Orleans]] vond dit een treffende omschrijving van de levensstijl in [[New Orleans (stad)|New Orleans]] wanneer je die vergeleek met het jachtige leven in [[New York (stad)|New York]].
[[Bestand:Bigapple.jpg|thumb|De "Big Apple" vanuit het [[World Trade Center (New York)|World Trade Center]]]]
* [[New York (stad)|New York]] – '''The [[Big Apple]]''' <br />Deze bijnaam dook voor het eerst op in het boek ‘The Wayfarer of New York’ uit 1909 van Edward Sandford Martin (1856–1939). Hij schreef daarin dat andere steden New York hebzuchtig vonden en omschreef dat met de zin: “Kansas is apt to see in New York a greedy city ... It inclines to think that the big apple gets a disproportionate share of the national sap.''”'
* [[Parijs (hoofdbetekenis)|Parijs]] – '''De lichtstad''' (''La ville lumière'') <br />omdat het de eerste Europese stad was met elektrische lantaarns om de straten en de Eiffeltoren te verlichten. <br />[[Parijs (hoofdbetekenis)|Parijs]] – '''De stad van de liefde''' (''La cité de l'amour''), omdat Parijs een zeer romantische stad is.
* [[Philadelphia (Pennsylvania)|Philadelphia]] – '''The City of Brotherly Love''' <br />De naam Philadelphia, is een samenvoeging van de Griekse woorden φίλος (''{{tekstkleur|grey|phílos}}'') (geliefd) en ἀδελφός (''{{tekstkleur|grey|adelphós}}'') (broer).
* [[Rome (stad)|Rome]] – '''De eeuwige stad''' (''La Città Eterna'')<br />Rome is een van de oudste steden in Europa en was al honderden jaren voor het begin van onze jaartelling een aanzienlijke stad.
* [[San Jose (Californië)|San Jose]] – '''San Jo'''. <br />Een afkorting van de naam.
* [[San Francisco (hoofdbetekenis)|San Francisco]] – '''Frisco'''. <br />Een afkorting van de naam.
* [[Vancouver (hoofdbetekenis)|Vancouver]] – '''The Big Smoke''' <br />''Big'', omdat Vancouver een oppervlakte van bijna 115 vierkante kilometer heeft, en ''smoke'' vanwege de smog veroorzaakt door de vele [[fabriek]]en in en om de stad.

==Nederland==
[[Bestand:Alkmaar.jpg|thumb|[[Kaasmarkt (Alkmaar)|Kaasmarkt]] in kaasstad [[Alkmaar (hoofdbetekenis)|Alkmaar]]]]
Deze lijst is onvolledig; u kunt helpen door hem uit te breiden.
<!--Toevoegingen en aanpassingen zonder relevante bronvermelding zullen verwijderd worden-->
* [[Alkmaar (hoofdbetekenis)|Alkmaar]] – '''Kaasstad'''<br />vanwege eeuwenoude [[Alkmaar#Kaasmarkt|Alkmaarse kaasmarkt]] die nog steeds wordt gehouden
* [[Ameide (plaats)|Ameide]] – '''Bollibijters''' of '''Baliebijters'''
* [[Amersfoort (hoofdbetekenis)|Amersfoort]] – '''Keistad'''<br /> naar de [[Amersfoortse Kei]], een grote [[zwerfsteen]] die al in 1544 in documenten genoemd werd
* [[Amsterdam (hoofdbetekenis)|Amsterdam]] – '''[[Mokum]]'''. De naam stamt uit het [[Hebreeuws]]e מָקוֹם (''{{tekstkleur|grey|Maqom}}''). wat 'plaats' of 'stad' betekent. Via het [[Jiddisch]]e (''mokem'') kwam het in het [[Bargoens]] terecht, waaraan het [[Amsterdams (dialect)|Amsterdamse dialect]] veel woorden ontleende.<br />[[Amsterdam (hoofdbetekenis)|Amsterdam]] – '''Het [[Venetië (stad)|Venetië]] van het Noorden''', vanwege de vele [[Kanaal (waterweg)|kanalen]] die dwars door de stad lopen, net als in [[Venetië (stad)|Venetië<br />]][[Amsterdam (hoofdbetekenis)|Amsterdam]] – 020, Damsko
* [[Apeldoorn (stad)|Apeldoorn]] – '''De hoofdstad van de Veluwe'''<br />Apeldoorn is de grootste stad van de [[Veluwe (hoofdbetekenis)|Veluwe]] en ligt er middenin
* [[Arnhem (hoofdbetekenis)|Arnhem]] – '''[[Arnhemse trolleybus|Trolleystad]]''' <br />Arnhem is sinds begin [[1970-1979|jaren '70]] de enige stad in de [[Benelux]] waar nog [[trolleybus]]sen rijden
* [[Breda (hoofdbetekenis)|Breda]] – '''Parel van het zuiden'''<br />In het lied ‘[[De Paarse Heide]]’ uit 1929 (muziek: [[Louis de Moree]] (1882-1966), tekst: Tony Smits van Waesberghe (<!--Breda, 27 mei -->1899-<!--aldaar, 1 augustus -->1964)), het “volkslied van Breda”, komt de strofe voor: “''Breda gij blijft de Parel van 't Zuiden''”<br />Breda – '''het Haagje van het Zuiden'''
* [[Bredevoort]] – '''[[Bredevoort Boekenstad|Boekenstad]]'''<br />[[Bredevoort Boekenstad]] was van 1993 tot 2009 een [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederlandse]] stichting in [[Bredevoort]] die tot doel had de historische kern van [[Bredevoort]] leefbaarder te maken. De naam is blijven hangen.
* [[Delfzijl]] - '''Sicilië aan de Eems''', vanwege de vele bestuurscrises<ref>Trouw, [https://www.trouw.nl/voorpagina/delfzijl-een-sicilie-aan-de-eems~b79893f6/]</ref>
* [[Delft (hoofdbetekenis)|Delft]] – '''Prinsenstad''', omdat prins [[Willem van Oranje (hoofdbetekenis)|Willem van Oranje]] (1533 – 1584) er woonde
* [['s-Hertogenbosch|Den Bosch]] - [[Moerasdraak]], bijnaam van Den Bosch tijdens de [[Tachtigjarige Oorlog]] vanwege de vermeende onneembaarheid door de omringende moerassen
* [[Brielle|Den Briel]] – '''Geuzenstad'''<br />Den Briel (ook: Brielle) was op 1 april 1572 de eerste stad die tijdens de [[Nederlandse Opstand]] tijdens de [[Tachtigjarige Oorlog]] door de [[Watergeuzen]] werd [[Inname van Den Briel|heroverd]] op de [[Leger van Vlaanderen|spanjaarden]]
* [[Den Haag]] – '''Hofstad'''<br /> vanwege het hof dat hier sinds de [[13e eeuw]] gevestigd is, toen de Hollandse graaf [[Willem II van Holland|Willem II]] (1227-1256) en zijn zoon, graaf [[Floris V van Holland|Floris V]] (1254-1296) in Den Haag een stadspaleis lieten bouwen (het huidige [[Binnenhof (Den Haag)|Binnenhof]]). De [[Lijst van graven van Holland|graven]] die later aan de macht kwamen woonden op het [[Binnenhof (Den Haag)|Binnenhof]], waardoor Den Haag vanaf de [[19e eeuw]] ‘hofstad’ werd genoemd.<ref>Den Haag FM, 22 nov 2017, [https://denhaagfm.nl/2017/11/22/haagse-vragen-waarom-heet-den-haag-hofstad/ Haagse Vragen; Waarom heet Den Haag ‘Hofstad’?]. [https://web.archive.org/web/20220126173727/https://denhaagfm.nl/2017/11/22/haagse-vragen-waarom-heet-den-haag-hofstad/ Gearchiveerd] op 26 januari 2022.</ref>
* [[Den Helder]] – '''Nieuwediep''', naar de geul [[Nieuwediep (water)|'t Nieuwediep]] waaromheen de, voor de stad belangrijke, haven is ontstaan.<br />[[Den Helder]] – '''Gibraltar van het noorden''', [[Napoleon Bonaparte]] (1769-1821) liet hier de [[Stelling van Den Helder]] bouwen en noemde het “Le Gibraltar du nord”, omdat “… c'est précisément le point où je peux très bien voir toutes les forces ennemies …” (“… dit is precies het punt waarop ik alle vijandelijke troepen heel goed kan zien …”).<ref>Historisch Nieuwsblad, [https://www.historischnieuwsblad.nl/nl/artikel/27343/napoleon-in-nederland.html Napoleon in Nederland]. [https://web.archive.org/web/20190809110118/https://www.historischnieuwsblad.nl/nl/artikel/27343/napoleon-in-nederland.html Gearchiveerd] op 9 augustus 2019.</ref>
* [[Deventer]] – '''[[Koekstad]]''', vanwege de [[Deventer koek]]<br />[[Deventer]] – '''Boekenstad''', vanwege de vele [[Boekdrukkunst|boekdrukkers]] die hier in de [[middeleeuwen]] gevestigd waren.{{#tag:ref|Deventer werd in de [[1970-1979|jaren '70]] werd vanwege de langdurige [[Links (politiek)|linkse signatuur]] van het [[Gemeente (bestuur)|stadsbestuur]] ook wel '''Moskou aan de IJssel''' genoemd<ref>DeventerToenenNU, [http://www.deventertoenennu.nl/tijdvakken/moskou-aan-de-ijssel-66a688 Moskou aan de IJssel]. [https://web.archive.org/web/20230316134510/http://www.deventertoenennu.nl/tijdvakken/moskou-aan-de-ijssel-66a688 Gearchiveerd] op 16 maart 2023.</ref>, en in de [[1980-1989|jaren ’80]] en [[1990-1999|‘90]], vanwege grote Turkse gemeenschap, '''Ankara aan de IJssel'''<ref>de Volkskrant, 12 juni 1997, [https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/weekbladen~bfd4afc4/ H Blanken, “Weekbladen”]. [https://web.archive.org/web/20210306000035/https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/weekbladen~bfd4afc4/ Gearchiveerd] op 6 maart 2021.</ref><ref>Erik Nieuwenhuis, “Bloedend hart: een leven in vijftig Nederlandstalige hits”</ref><ref>Özcan Akyol, “Eus”</ref><ref>Museum De Waag, Deventer, [https://web.archive.org/web/20171010140345/http://museumdewaag.nl/wp-content/uploads/2016/10/Lesbrief-Stromen-door-de-tijd-Deventer-stad-van-de-IJssel-Museum-De-Waag.klein_.pdf Lesbrief Deventer, stad van de IJssel]</ref>|name="moskou"|group=noot}}
* [[Doesburg]] – '''Mosterdstad'''<br />Al in de [[middeleeuwen]] stond [[Hanzestad]] Doesburg bekend om zijn [[mosterd]]
* [[Doetinchem (stad)|Doetinchem]] – '''Deutekom'''
* [[Eindhoven]] – '''Lichtstad'''<br />In 1870, ruim twintig jaar voordat Philips ontstond en gloeilampen ging produceren, vestigde [[Mennen & Keunen]] de eerste luciferfabriek, in Eindhoven. Later vestigden zich nog meer luciferfabrikanten in de stad. Uiteindelijk vanwege de [[gloeilamp]]en[[fabriek]]en van [[Koninklijke Philips|Philips]], dat vele decennia een van de grootste gloeilampen[[fabrikant]]en ter wereld was<ref>{{Citeer web |url=https://onzesteden.nl/steden/eindhoven/ |titel=Samenvatting van Eindhoven}}</ref>
* [[Enschede]] - Textielstad, de stad was vanaf midden 19de eeuw tot aan eind jaren 60 van de 20ste eeuw een van de belangrijkste steden in de [[Textielindustrie]] van Europa. Met fabrieken zoals [[Van Heek & Co.]], [[Menko]] enz.
* [[Giethoorn]] – '''[[Venetië (stad)|Venetië]]''' van het noorden<br />vanwege de vele [[Kanaal (waterweg)|kanalen]] die door het dorp lopen, net als in [[Venetië (stad)|Venetië]]
* [[Gorinchem]] – '''Gorkum''' of '''Gorcum'''
* [[Gouda (hoofdbetekenis)|Gouda]] – '''Kaarsenstad''', vanwege de [[kaars]]enindustrie<br />[[Gouda (hoofdbetekenis)|Gouda]] – '''Kaasstad''', vanwege de wereldberoemde [[Goudse kaas]]
* [[Groningen (stad)|Groningen]] – '''Stad'''<br />[[Groningen (stad)|Groningen]] – '''Martinistad'''<br /> vanwege de [[Martinitoren]] (1469)
* [[Haarlem (hoofdbetekenis)|Haarlem]] – '''Spaarnestad''', vanwege de ligging aan de [[rivier]] de [[Spaarne]] <br />[[Haarlem (hoofdbetekenis)|Haarlem]] – '''Schildersstad''', de stad was van 1580 tot 1630 in de [[Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden|Noordelijke Nederlanden]] toonaangevend op het gebied van [[schilderkunst]] ([[Haarlemse School]]).<br />[[Haarlem (hoofdbetekenis)|Haarlem]] – '''Bloemenstad ''', dankzij zijn ligging in het noorden van de [[Bollenstreek]].
* [[Hengelo (Overijssel)]]- Metaalstad, ontleend aan het industriële verleden van de stad in de [[Metaalindustrie]].
* [[Hoorn (Noord-Holland)|Hoorn]] – '''Coenstad'''<br />naar [[Jan Pieterszoon Coen]] (1587–1629), die in Hoorn geboren is
* [[Leerdam (hoofdbetekenis)|Leerdam]] – '''Glasstad'''<br />vanwege de [[glasindustrie]]
* [[Leiden (hoofdbetekenis)|Leiden]] – '''[[Sleutelstad (bijnaam)|Sleutelstad]]'''<br />[[Petrus (hoofdbetekenis)|Sint Pieter]] ([[Petrus (hoofdbetekenis)|Petrus]]) is de [[beschermheilige]] van de stad. Zijn [[attribuut (beeldende kunst)|attributen]] zijn twee sleutels. In het stadswapen en op de vlag van Leiden staan daarom twee gekruiste sleutels.
* [[Maastricht]] – '''Het [[Parijs (hoofdbetekenis)|Parijs]] van Nederland'''<br />vanwege de bourgondische sfeer, en de gelijksoortige situatie met een grote [[rivier]] die midden door de stad loopt (in Maastricht de [[Maas (hoofdbetekenis)|Maas]], in Parijs de [[Seine]]), met een “''rive gauche''” en een “''rive droite''”, een linker- en een rechteroever.
* [[Nijmegen (hoofdbetekenis)|Nijmegen]] – '''Keizerstad'''<br />[[Karel de Grote (hoofdbetekenis)|Karel de Grote]], [[keizer (hoofdbetekenis)|keizer]] van het [[Roomse Rijk]] liet eind [[8e eeuw]] bij Nijmegen een [[Palts (verblijfplaats)|palts]] bouwen, die uitgroeide tot [[Burcht (kasteel)|burcht]] de [[Valkhof]]. Hij en zijn opvolgers bezochten de Valkhof meerdere keren per jaar. Mogelijk heeft hij er tussen 804 en 814 zelfs gewoond. [[Keizer Frederik I Barbarossa|Frederik I Barbarossa]] (1122-1190) keizer van het [[Heilige Roomse Rijk]], liet de Valkhof, die in 1047 afbrandde, in 1152 herbouwen.<ref>[https://indebuurt.nl/nijmegen/genieten-van/mysteries/mysterie-opgelost-hierom-is-nijmegen-een-keizerstad~68441/ Mysterie opgelost; hierom is Nijmegen een keizerstad]. [https://web.archive.org/web/20230716124131/https://indebuurt.nl/nijmegen/genieten-van/mysteries/mysterie-opgelost-hierom-is-nijmegen-een-keizerstad~68441/ Gearchiveerd] op 16 juli 2023.</ref>{{#tag:ref|Nijmegen wordt vanwege de langdurige [[Links (politiek)|linkse signatuur]] van het [[Gemeente (bestuur)|stadsbestuur]] ook wel '''Havana aan de Waal''' genoemd|name="havanna"|group=noot}}
* [[Roermond (stad)]] - Palermo aan de Maas, naar aanleiding van het handelen van de veroordeelde lokale politicus Jos van Rey.
* [[Rotterdam (hoofdbetekenis)|Rotterdam]] – '''Maasstad''', vanwege de ligging aan de rivier de [[Maas (hoofdbetekenis)|Maas]]<br />[[Rotterdam (hoofdbetekenis)|Rotterdam]] – '''Rotjeknor'''<br />[[Rotterdam (hoofdbetekenis)|Rotterdam]] – '''010''', naar het [[netnummer]] van Rotterdam
* [[Schiedam]] – [[Jenever#Rotterdam/Schiedam|Jeneverstad]]<br />vanwege de [[jenever]]industrie
* [[Schoonhoven]] - Zilverstad
* [[Tilburg]] – '''Textielstad'''<br />vanwege de [[Textielindustrie in Tilburg|textielindustrie]]
* [[Utrecht (stad)|Utrecht]] – '''De Domstad'''<br />vanwege de [[Dom van Utrecht (hoofdbetekenis)|Dom van Utrecht]] (1254)
* [[Westland (Nederlandse streek)|Westland (streek)]] – '''De glazen stad'''<br />vanwege de vele [[glastuinbouw]]
* [[Zutphen (stad)|Zutphen]] – '''Torenstad'''<br />vanwege het grote aantal historische gebouwen met een [[Toren (bouwwerk)|toren]]

== Zie ook ==
* [[Lijst van locofaulismen]]
* [[Lijst van alternatieve Nederlandse plaatsnamen tijdens carnaval]]

{{Appendix||2=
'''Bronvermeldingen'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=en|titel=Category:City nicknames by country|oldid=882883161|datum=20190211}}
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=en|titel=List of city nicknames in the United States|oldid=907717741|datum=20190724}}
* [[Knack (tijdschrift)|Knack.be]], 29 april 2015, [https://weekend.knack.be/lifestyle/reizen/citytrips/21-steden-hun-bijnamen-en-de-reden-waarom-ze-zo-genoemd-worden/diaporama-normal-566479.html 21 Steden, hun bijnamen en de reden waarom ze zo genoemd worden]
'''Referenties'''
{{References}}
'''Voetnoten'''
{{References|group=noot}}
}}

[[Categorie:Bijnaam]]
[[Categorie:Lijsten van bijnamen|steden]]