Brontekst bekijken van Landschapselement

{{Zijbalk landschap en ecotopen}}
Een '''landschapselement''' is een onderdeel van het [[landschap]] dat als een vrij homogeen deel van het totale beeld wordt ervaren. Landschapselementen zijn de bouwstenen die samen de structuur van het landschap bepalen. 

== Betekenis en waardering ==
Verschillen in aard, hoeveelheid en samenhang van landschapselementen dragen bij aan de karakteristieke kenmerken van het [[landschap]]. Ze hebben veelal een [[Historische geografie|historische]] achtergrond en een [[Cultuurgeschiedenis|cultuurhistorisch]]e betekenis: de invloed van de mens in het verleden op het landschap is er dan in terug te vinden.

Veel landschapselementen hebben naast een historische en een landschappelijke ook een landschapsecologische functie: ze kunnen dan beschouwd worden als [[Ecotoop|ecotopen]] in een [[ecosysteem]]. Ook reliëfvormen met een voornamelijk natuurlijke ontstaanswijze, aangeduid met het [[Geomorfologie|geomorfologische]] begrip [[landvorm]], worden landschapselementen genoemd.

== Indeling ==
Verschillende indelingen van landschapselementen zijn mogelijk. Ze kunnen worden ingedeeld naar schaal, vorm, ouderdom, ontstaanswijze, functie of naar de weerstand tegen ''de tand des tijds''.
Bij indeling naar de vorm kunnen  punt-, lijn- of vlakvormige landschapselementen worden onderscheiden:
* [[Puntvormig landschapselement|puntvormige landschapselementen]] zijn bijvoorbeeld een [[dobbe]], een solitaire [[eik]] in een [[weiland]] en een [[grenspaal]],
* [[lijnvormig landschapselement|lijnvormige landschapselementen]] zijn bijvoorbeeld een [[Sloot (watergang)|sloot]], [[Berm (strook)|berm]], [[houtwal]], [[Zwin (zee)|priel]] en een [[kerkpad]],
* [[vlakvormig landschapselement|vlakvormige landschapselementen]] zijn bijvoorbeeld een [[Akker (landbouw)|akker]], [[weiland]], [[kwelder]], [[terp]], [[begraafplaats]] en een [[Es (geografie)|es]].

== Kwetsbaarheid en bescherming ==
De meeste landschapselementen zijn kwetsbaar voor moderne agrarische en urbane ontwikkelingen. Omdat het beeld van het landschap door deze elementen met hun begroeiing wordt gedragen, gaat de kwaliteit van het landschap achteruit bij het aantasten of geheel verdwijnen van landschapselementen. Met name provinciale en gemeentelijke overheden hebben een rol bij de bescherming en het behoud van de landschapselementen. Daarnaast zijn er verschillende organisaties die zich op het behoud en herstel van landschapselementen richten. In het kader van het [[Gemeenschappelijk landbouwbeleid]] is er subsidie mogelijk voor het beheer van bepaalde landschapselementen.<ref>[https://www.rvo.nl/subsidies-financiering/glb-2024 Subsidiemogelijkheden via de Nederlandse Rijksoverheid]</ref>

== Voorbeelden ==
<gallery class="left" widths=225px heights=200px>
Bestand:Grenspaal.jpg|Historisch landschapselement: Oude [[grenspaal]] tussen Gelder en Munster
Bestand:Maasheggen Extra1.jpg|Een [[vlechtheg]] in het Maasheggengebied
Bestand:Vosseveld 2.jpg|Verschillende landschapselementen in het Vosseveld bij [[Winterswijk (plaats)|Winterswijk]]
</gallery>

== Discussie ==
Met name vanuit de [[Wageningen (Nederland)|Wageningse]] school der [[historische geografie]] komt wel de kritiek dat de aandacht voor landschapselementen de aandacht voor het landschap als geheel overvleugelt.{{Bron?||2022|07|25}} Men wijst op het gevaar van het bekijken van het landschap als een ''bak vol elementen''.

Het landschap beschouwen als een samenstelling van elementen zou een overzicht door de tijd heen van het ontstaan van het landschap belemmeren. De elementen dienen in de eerste plaats een functioneel onderdeel van een landschap te vormen, en geen geïsoleerd object op zich. Deze Wageningse invalshoek stond aan de basis voor de vervaardiging van het historisch-[[geografisch informatiesysteem]] ''Histland'', waarin de dynamiek in historische landschappen centraal staat en landschapselementen op een tweede plaats komen.<ref>Bont, Chris de, 2004. The significance of the Dutch historical GIS Histland. In: H. Palang et al. (eds.), European Rural Landscapes: Persistance and Change in a Globalising Environment, 345-358. Kluwer Academic Publishers.</ref>

== Zie ook ==
* [[Lijst van landschapselementen]]
* [[Nederlandse landschappen]]
* [[Beschermd landschap]]
* [[Landschapsecologie]]
* [[Landschapsmonument]]

{{Navigatie landschapselementen}}
{{Appendix}}
[[Categorie:Natuurbescherming]]
[[Categorie:Ecologie]]
[[Categorie:Geografie]]
[[Categorie:Ruimtelijke ordening]]
[[Categorie:Historische geografie]]