Brontekst bekijken van Kosten van het Nederlandse Koninklijk Huis

{{Zijbalk politiek Nederland}}

De '''kosten van het Nederlands Koninklijk Huis''' komen in [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] ten laste van de [[rijksbegroting]]; deze kunnen tevens worden gezien als kosten van de [[Monarchie in Nederland|Nederlandse monarchie]]. Onduidelijkheid over en de hoogte van deze kosten zijn herhaaldelijk onderwerp van debat geweest in de [[Tweede Kamer der Staten-Generaal|Tweede Kamer]] en de media.

== Discussie over transparantie ==
Een kwestie die midden jaren 2000 speelde, en anno 2020 nog steeds speelt, is de ondoorzichtigheid van de koninklijke financiën, die op onoverzichtelijke wijze waren verdeeld over verschillende ministeries. Minister-president [[Jan Peter Balkenende]] zegde de Tweede Kamer op 10 juni 2008 toe om de financiën transparanter te maken en vormde de "Stuurgroep herziening stelsel kosten Koninklijk Huis" onder voorzitterschap van oud-minister van Financiën [[Gerrit Zalm]]. De Stuurgroep adviseerde in haar rapport van 26 februari 2009 om de koningshuiskosten onder de titel "De Koning" in de [[Nederlandse Rijksbegroting]] op te nemen, verdeeld in drie artikelen: uitkeringen krachtens de aangepaste Wet financieel statuut van het Koninklijk Huis (WFSKH), functionele uitgaven van de Koning en doorbelaste uitgaven van andere begrotingen.<ref name="RapportZalm">{{Citeer web |url=https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2009/03/03/rapport-herziening-stelsel-kosten-koninklijk-huis |title=Rapport herziening stelsel kosten Koninklijk Huis |publisher=Rijksoverheid |date=27 februari 2009 |accessdate=31 oktober 2016}}</ref><ref>{{Citeer nieuws |url=http://www.trouw.nl/tr/nl/4324/Nieuws/article/detail/1129528/2009/02/28/Koningshuis-kost-110-miljoen.dhtml |title=Koningshuis kost 110 miljoen |author=Wilfried van der Bles |work=[[Trouw (krant)|Trouw]] |date=28 februari 2009 |accessdate=31 oktober 2016}}</ref> In 2010 werden de kosten van het Koninklijk Huis voor het eerst in dezelfde begroting gestopt.<ref name="bewust verstopt">{{Citeer nieuws |url=https://www.rtlnieuws.nl/nederland/politiek/artikel/348061/kosten-koninklijk-huis-werden-jarenlang-bewust-verstopt |title=Kosten Koninklijk Huis werden jarenlang bewust verstopt |author=Roel Geeraedts |work=[[RTL Nieuws]] |date=3 november 2016 |accessdate=3 november 2016}}</ref>

Uit onderzoek van ''[[RTL Nieuws]]'' in het [[Nationaal Archief]] in 2016 bleek dat ambtenaren sinds de [[1970-1979|jaren zeventig]] de koningshuiskosten bewust hebben verdeeld over verschillende departementen om de totale kostprijs te verbergen en daarmee kritiek op de monarchie te vermijden.<ref name="bewust verstopt" />

Eind 2016 kondigde het [[Nieuw Republikeins Genootschap]], in samenwerking met tijdschrift ''[[De Republikein]]'', een onderzoek aan naar de kosten van de Nederlandse monarchie.<ref>{{Citeer web |url=https://www.republikeinen.nl/nrg-start-onderzoek-naar-kosten-koningshuis/ |title=NRG start onderzoek naar kosten koningshuis |publisher=Republikeinen.nl |date=1 november 2016 |accessdate=27 april 2018}}</ref> Geïnspireerd door een soortgelijk onderzoek van de [[Verenigd Koninkrijk|Britse]] [[Republicanisme|republikeinse]] organisatie [[Republic (organisatie)|Republic]], waaruit bleek dat de [[Britse monarchie]] acht keer zoveel zou kosten als de officiële cijfers aangaven,<ref>{{Citeer web |url=https://www.republic.org.uk/what-we-do/news-and-updates/monarchy-costs-taxpayer-%C2%A3334m-year-8-times-official-figure-new-report |title=Monarchy costs taxpayer £334m a year, 8 times official figure: new report |author= |publisher=Republic |date=22 juni 2015 |accessdate=6 juli 2017}}</ref> wilde men alle kosten die voor het koningshuis gemaakt worden en de belastingvrijstellingen die zij genieten in kaart brengen. Om het onderzoek te financieren werd een [[crowdfunding|crowdfundactie]] opgezet.<ref>{{Citeer web |url=https://www.republikeinen.nl/succesvolle-start-campagne-kosten-koningshuis/ |title=Succesvolle start campagne Kosten Koningshuis |publisher=Republikeinen.nl |date=4 november 2016 |accessdate=27 april 2018}}</ref> Daarnaast werd er onder de naam "WillyLeaks" een meldpunt geopend waar mensen tips en adviezen kon achterlaten. [[Klokkenluider (melder van misstanden)|Klokkenluiders]] werden eveneens opgeroepen zich te melden, desnoods anoniem.<ref>{{Citeer nieuws |url=http://www.derepublikein.nl/willyleaks-geopend/ |title=WillyLeaks: vanaf heden geopend |author=René Zwaap |publisher=De Republikein |date=26 oktober 2016 |accessdate=6 juli 2017}}</ref> In het juni-nummer van ''De Republikein'' werden de eerste bevindingen gepresenteerd.<ref>{{Citeer nieuws |url=http://www.derepublikein.nl/belastingparadijs-van-oranje/ |title=Belastingparadijs van Oranje |author=René Zwaap |publisher=De Republikein |date=21 juni 2017 |accessdate=6 juli 2017}}</ref> Op 24 april 2018 publiceerden de [[republicanisme|republikeinen]] hun rapport.<ref>{{Citeer web |url=https://www.republikeinen.nl/presentatie-rapport-koningshuis-financien-haag-en-groningen/ |title=Presentatie rapport Koningshuis-financiën in Den Haag en Groningen |publisher=Republikeinen.nl |date=24 april 2018 |accessdate=27 april 2018}}</ref> Volgens de onderzoekers kost de monarchie niet € 59,4 miljoen, zoals begroot, maar € 345,5 miljoen per jaar,<ref>{{Citeer web |url=https://kostenkoningshuis.nl |title=De kosten van het koningshuis |author=Republikeins Genootschap & De Republikein |date=april 2018 |accessdate=27 april 2018}}</ref> hoewel men er direct bij vermeldde dat er gebruik is gemaakt van "creatief rekenwerk", aangezien er geen cijfers bekend zijn over het vermogen van de Oranjes.<ref name="giswerk">{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2228777-republikeinen-koning-kost-veel-meer-dan-we-denken.html |title=Republikeinen: koning kost veel meer dan we denken |publisher=NOS |date=24 april 2018 |accessdate=27 april 2018}}</ref> Zowel de [[Rijksvoorlichtingsdienst]] als de [[Belgische]] hoogleraar [[Herman Matthijs]], die onderzoek gedaan heeft naar de kosten van diverse West-Europese staatshoofden, deden het rapport af als "giswerk".<ref name="giswerk" /><ref>{{Citeer web |url=https://www.nporadio1.nl/homepage/9273-nederlands-koningshuis-in-middenpeloton-qua-uitgaven |title=Nederlands Koningshuis 'in middenpeloton' qua uitgaven |publisher=NPO Radio 1 |date=24 april 2018 |accessdate=27 april 2018}}</ref>

== Rijksbegroting ==
=== Begroting ===
{| class="wikitable" style="width: 590px; margin: 0px; text-align: right;"
|- style="text-align: center;"\
!
! 2023 || 2022 || 2021<ref>{{Citeer web|url=https://www.koninklijkhuis.nl/onderwerpen/financien-koninklijk-huis/infographic-begroting-van-de-koning-2021|titel=Infographic begroting van de Koning 2021|bezochtdatum=17 december 2020|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=|uitgever=|taal=}}</ref> || 2020 || 2019 || 2018 || 2017 || 2016 || 2015 || 2014 || 2013
|-
| style="text-align: left;" | Uitkering leden Koninklijk Huis:
| 10.985   ||10.500 || 8.874 || 8.505 || 8.354 || 8.152 || 8.009 || 7.804|| 7.659 || 7.614 || 7.277
|-
| style="text-align: left;" | Functionele kosten:
| 32.200   ||31.100 || 30.470 || 29.635 || 28.914 || 28.287 || 27.684 || 27.076 || 26.826 || 26.779 || 26.960
|-
| style="text-align: left;" | Overige kosten in andere begrotingen:
|  7.000 ||6.500 || 6.340 || 6.224 || 5.984 || 5.845 || 5.728 || 5.704 || 5.600 || 5.594 || 5.987
|- style="background:#eee;"
| style="text-align: left;" | Totaal:
|  50.185 ||48.100 || 45.684 || 44.364 || 43.252 || 42.284 || 41.421 || 40.584 || 40.085 || 39.987 || 40.224
|}
<div style="margin-left: 5px; float: left;">''Bron: minaz.nl<ref name="begroting">[http://www.minaz.nl/organisatie/begroting/ Begroting], ministerie van Algemene Zaken.</ref>''</div>
<div style="width: 590px; text-align: right;">''Bedragen in euro x1000''</div>

=== Uitkering leden Koninklijk Huis ===
In artikel 40 van de [[Nederlandse Grondwet]] is vastgelegd dat de koning en andere bij wet bepaalde leden van het [[Koninklijk Huis (Nederland)|Koninklijk Huis]] een uitkering krijgen van het rijk. Over de uitgekeerde bedragen hoeft geen [[inkomstenbelasting]] betaald te worden.

In de ''Wet Financieel Statuut van het Koninklijk Huis'' is vastgelegd welke leden van het Koninklijk Huis een jaarlijkse uitkering ontvangen. Dit zijn op dit moment [[koning Willem-Alexander]], [[koningin Máxima]] en [[Beatrix der Nederlanden|prinses Beatrix]]. De [[Prinses van Oranje]] ([[prinses Amalia]]) krijgt een uitkering vanaf haar 18-jarige leeftijd: € 1.281.313 per jaar (prijspeil 2016).
De andere leden van het Koninklijk Huis krijgen geen jaarlijkse uitkering. Wel maken ze beperkt gratis gebruik van het regeringsvliegtuig.

De bedragen worden ieder jaar onder de kop [[Koninklijk Huis (Nederland)|huis des konings]] opgenomen in de [[rijksbegroting]]. En zijn opgedeeld in een component kosten voor personeel, overige niet-personele kosten, en een inkomensbestanddeel. Jaarlijkse bijstelling heeft plaats op basis van respectievelijk: salarissen in de sector Rijk, de [[consumentenprijsindex]], en het inkomen van de vicepresident van de [[Raad van State (Nederland)|Raad van State]].

Kosten boven op de begroting werden in het verleden zonder tussenkomst van het [[parlement]] aangevuld door de ministeries. Over 2007 ging dit om een extra bedrag van 650.000 euro. Na discussie hierover in de Tweede Kamer beloofde premier [[Jan Peter Balkenende|Balkenende]] dat dit niet langer stilletjes zal gebeuren.<ref>[http://www.ad.nl/ad/nl/1012/Nederland/article/detail/2144005/2008/07/01/Oranjes-niet-meer-bijgeplust.dhtml Oranjes niet meer bijgeplust], ''Algemeen Dagblad'', 1 juli 2008.</ref>

Vóór de troonswisseling van 2013 kreeg koningin Beatrix jaarlijks een bedrag van 5,233 miljoen euro, waarvan €825.000 het inkomensdeel was, de rest het deel voor personele en materiële uitgaven. Onder meer bleef zij de vrije beschikking behouden over het regeringsvliegtuig.
Kroonprins Willem-Alexander en zijn echtgenote prinses Máxima ontvingen elk jaarlijks 245.000 euro aan inkomen. Daarnaast ontving de kroonprins een extra bedrag van 1.165.000 euro voor personele en materiële uitgaven. Zijn vrouw ontving hiervoor 389.000 euro extra.<ref>[https://web.archive.org/web/20160927012203/http://www.politiekcompendium.nl/9353000/1/j9vvjvgivn417wd/vh4vaipeaczm Kosten Koninklijk Huis 2013], Politiek Compendium. Daarnaast zijn er allerlei functionele uitgaven, waaronder die voor kleding.</ref>

; Tabel uitkering leden Koninklijk Huis
{| class="wikitable" style="width: 590px; margin: 0px; text-align: right;"
|- style="text-align: center;"
!
! 2023 || 2022 || 2021|| 2020|| 2019 || 2018 || 2017 || 2016 || 2015 || 2014 || 2013
|-
| style="text-align: left;" | [[Beatrix der Nederlanden|Prinses Beatrix]]
| 1.739 ||1.660 || 1.651 || 1.597 || 1.567 || 1.529 || 1.503 || 1.464 || 1.430 || 1.422 || 5.233
|-
| style="text-align: left;" | [[Willem-Alexander der Nederlanden|Koning Willem-Alexander]]
| 6.408 ||6.132 || 6.057 || 5.886 || 5.787 || 5.647 || 5.548 || 5.406 || 5.318 || 5.286 || 1.410
|-
| style="text-align: left;" | [[Máxima Zorreguieta|Koningin Máxima Zorreguieta]]
| 1.111 ||1.067 || 1.055 || 1.022 || 1.000 || 976 || 958 || 934 || 911 || 906 || 634
|-
| style="text-align: left;" | [[Catharina-Amalia der Nederlanden|Prinses Amalia]]
|  1.727 ||1.653 || 111 ||
|- style="background:#eee;"
| style="text-align: left;" | Totaal
| 10.985 ||10.512 || 8.874|| 8.505 || 8.354 || 8.152 || 8.009|| 7.804 || 7.659 || 7.614 || 7.277
|}
<div style="margin-left: 5px; float: left;">''Bron: minaz.nl<ref name="begroting" />''</div>
<div style="width: 590px; text-align: right;">''Bedragen in euro x1000''</div>
{{Clearleft}}


De grondwettelijke uitkeringen zijn opgebouwd uit twee componenten: een A-component, die het inkomensbestanddeel vormt, en een B-component, die betrekking heeft op personele en materiële uitgaven. De personele uitgaven hebben betrekking op de personeelsleden die hun instructie rechtstreeks van de Koning, de echtgenote van de Koning of de Koning die afstand heeft gedaan van het koningschap ontvangen en/of in de onmiddellijke omgeving van hen verkeren en voor wie het dienstverband zich grotendeels in de familiesfeer voltrekt.

In 2021 ontvangt de Koning 998.000 euro als feitelijk inkomen (de A-component). De B-component voor personele en materiële uitgaven bedraagt 5.059.000 euro.<ref>{{Citeer web|url=https://www.koninklijkhuis.nl/onderwerpen/financien-koninklijk-huis/vraag-en-antwoord/wat-verdient-de-koning|titel=Wat verdient de Koning|bezochtdatum=16 december 2020|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=|uitgever=|taal=}}</ref>

Na haar succesvolle afsluiting van haar middelbare school heeft [[Prinses Amalia]] bekend gemaakt af te zien van haar toelage, waar zij wettelijk recht op heeft vanaf haar achttiende verjaardag, totdat zij haar studie afgerond heeft. De toelage die haar toekomt zal zij terugstorten aan de [[Nederlandse Staat]], behalve als zij eventuele hoge onkosten heeft in haar functie als [[Prins van Oranje|Prinses van Oranje]].<ref>https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/amalia-stort-veelbesproken-uitkering-van-1-6-miljoen-euro-terug-tot-ze-klaar-is-met-studeren~b43fa136/</ref>

Voor het jaar 2023 zijn gekoppeld aan de verhogingen in de CAO voor alle Rijksambtenaren, voor de inflatiecorrectie, de salarissen voor de Koning, zijn vrouw Maxima, Prinses Amalia en Prinses Beatrix verhoogd met bijna 3 %.<ref>{{Citeer web |url=https://www.nu.nl/koningshuis/6226348/de-koning-krijgt-duizenden-euros-inflatiecorrectie-maar-levert-die-niet-in.html#nujij |titel=Inflatiecorrectie salaris Koning 2023 |bezochtdatum=29 september 2022}}</ref>

=== Functionele uitgaven van de Koning ===
De personele en materiële uitgaven worden door de Dienst van het Koninklijk Huis verricht en vervolgens in rekening gebracht bij deze begroting. De Dienst van het Koninklijk Huis bestaat uit het Civiele Huis en het [[Militaire Huis]]. De diverse hofdepartementen van het Civiele Huis kennen ieder hun eigen discipline. Dit betreft onder meer administratie en financiën, huishoudelijke diensten, onderhoud en beheer van ter beschikking gestelde paleizen, vervoer en tevens beleidsinhoudelijke en praktische ondersteuning.

==== Privéjacht De Groene Draeck ====
In [[augustus 2007]] ontstond er ophef in de [[Tweede Kamer]] over de onderhoudskosten van [[De Groene Draeck (schip, 1957)|De Groene Draeck]]. Deze zouden betaald worden door [[Ministerie van Defensie (Nederland)|defensie]], terwijl het een privé [[Jacht (scheepstype)|jacht]] betreft.<ref>''Is het varen met de Groene Draeck een privé aangelegenheid?'', koninklijkhuis.nl (webpagina niet meer beschikbaar).</ref> Bovendien bleken de kosten plotseling sterk gestegen, terwijl er normaal gesproken tussen de honderdduizend en tweehonderdduizend euro belastinggeld in werd gestoken, was het bedrag in 2005 gestegen tot 304 duizend euro.<ref>[http://static.nos.nl/nosjournaal/artikelen/2008/3/8/080308_groene_draeck.html Kamer wil uitleg over Groene Draeck], NOS Journaal, 8 maart 2008.</ref> Minister van defensie [[Eimert van Middelkoop]] bevestigde dat de kosten door defensie betaald worden, maar gaf daarbij aan dat het jacht met die afspraak aan Beatrix geschonken zou zijn door de samenleving. Een overzicht van gemaakte onderhoudskosten sinds 1961 waar de Tweede Kamer om vroeg moest de minister schuldig blijven, dit zou niet mogelijk zijn.<ref>[https://web.archive.org/web/20070919003655/http://www.mindef.nl/actueel/parlement/kamervragen/2007/09/20070905_groene_draeck.aspx Beantwoording vragen De Groene Draeck], ministerie van Defensie, 5 september 2007.</ref> Defensie heeft aangegeven de kosten te blijven betalen.<ref>[http://www.nu.nl/news/1223735/34/Defensie_blijft_betalen_voor_Groene_Draeck.html Defensie blijft betalen voor Groene Draeck], NU.nl, 5 september 2007.</ref> Op verzoek van de [[Algemene Rekenkamer|Rekenkamer]] zal defensie voortaan expliciet bekendmaken wat het onderhoud aan [[De Groene Draeck]] kost.<ref>[http://www.ad.nl/ad/nl/1012/Nederland/article/detail/2235619/2007/08/16/Kosten-Groene-Draeck-expliciet-melden.dhtml Kosten Groene Draeck expliciet melden], ''Algemeen Dagblad'', 16 augustus 2007.</ref>

Op [[29 mei]] [[2008]] eiste RTL Nieuws van minister Eimert van Middelkoop te weten hoeveel het Defensie per jaar kost om de Groene Draek te onderhouden. Van Middelkoop weigerde die gegevens af te staan, en daarop heeft RTL een kort geding<ref>[http://vorige.nrc.nl/article1903501.ece RTL Nieuws spant kort geding aan tegen minister], NRC, 29 mei 2008.</ref> tegen van Middelkoop aangespannen.

==== Vliegreizen ====
Medio [[april 2008]] maakte [[RTL Nieuws]] bekend dat uit onderzoek bleek dat de totale vliegkosten van het Koninklijk Huis veel hoger liggen dan wat werd opgegeven door het [[ministerie van Verkeer en Waterstaat]], dat de kosten betaalt. Terwijl in de [[jaarverslag]]en over 2005 en 2006 bedragen van 205.000 en 275.000 euro vermeld stonden, lagen deze in werkelijkheid boven de 1 miljoen euro, volgens RTL. Een jaar eerder zou minister [[Camiel Eurlings]] hebben aangegeven dat er "abusievelijk verkeerde informatie was gegeven." Alleen de kosten voor gebruik van gehuurde vliegtuigen zou zijn gemeld, terwijl de leden van het Koninklijk Huis ook het [[Nederlands regeringstoestel|regeringsvliegtuig]] gebruiken.

Volgens RTL dreigden ook de kosten over 2007 niet te kloppen, een bedrag van 585.000 euro in het conceptverslag zou te laag zijn. [[Camiel Eurlings]] bevestigde dit in een reactie en meldde als nieuw bedrag 872.000 euro. In totaal vloog het Koninklijk Huis voor ruim 8 miljoen euro in vijf jaar tijd, waarvan 1,5 miljoen euro aan privévluchten. De Tweede Kamer gaf aan schoon genoeg te hebben van het gegoochel met cijfers en heeft premier [[Jan Peter Balkenende]] in een brief gevraagd een einde te maken aan alle onduidelijkheid.<ref>[http://vorige.nrc.nl/binnenland/article1874818.ece Kamer wil uitleg vliegkosten Oranjes], ''NRC Handelsblad'', 12 april 2008.</ref><ref>Kamer wil uitleg vliegkosten Oranjes, RTL Nieuws, 16 augustus 2007.</ref>

De avondkrant [[NRC Handelsblad]] publiceerde in 2010, na daarvoor een beroep te hebben gedaan op de [[Wet Openbaarheid van Bestuur]], dat Beatrix een jaar eerder in de [[Koninklijke Stallen]] in Den Haag een proefopstelling had laten plaatsen van het geplande nieuwe interieur van het regeringsvliegtuig. Zij kon daarmee onder meer de hardheid van de stoelen testen. De kosten van de proefopstelling bedroegen iets meer dan 100.000 euro. De totale herinrichtingskosten bedroegen 4,3 miljoen euro, acht ton meer dan begroot. De Rijksvoorlichtingsdienst liet weten dat de herinrichting niet geschiedde op verzoek van de koningin, maar de krant ontdekte in de documenten dat desondanks terdege rekening gehouden was met haar wensen.<ref>[http://vorige.nrc.nl/binnenland/article2546053.ece/Budget_privereizen_Koninklijk_Huis_gehalveerd Budget privéreizen Koninklijk Huis gehalveerd] [[NRC-Handelsblad]] 18 mei, 2010</ref>

====Controverse jachtdepartement====
Uit [[Kamervraag|Kamervragen]] van de [[Socialistische Partij (Nederland)|SP]] en [[Partij voor de Dieren]] over de koninklijke [[jacht (scheepstype)|jacht]] op [[Kroondomein Het Loo]] bleek eind [[november 2007]] dat het rijk over 2006 een bedrag van 640.000 euro kwijt was aan het koninklijk jachtdepartement. Een deel van 480.000 euro aan onder meer personeelskosten van de jachtopzieners werd bij het [[Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties|ministerie van Binnenlandse Zaken]] in rekening gebracht, de overige 160.000 euro voor onderhoud van wildrasters en wegen bij het [[Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer|ministerie van VROM]]. Volgens [[Staatssecretaris (Nederland)|staatssecretaris]] [[Jan Kees de Jager]] van financiën zorgt het jachtdepartement ook voor beheer van fauna en onderhoud van het terrein.<ref>[http://vorige.nrc.nl/binnenland/article1854596.ece/Koninklijk_Jachtdepartement_kost_tonnen Jachtdepartement kost tonnen], ''NRC Handelsblad'', 20 november 2007.</ref><ref>[http://www.minfin.nl/Actueel/Nieuwsberichten/2007/11/Beantwoording_Kamervragen_Kroondomein_Het_Loo Beantwoording Kamervragen Kroondomein Het Loo], brief De Jager aan Tweede Kamer, 16 november 2007.</ref>

[[Marianne Thieme]] van de [[Partij voor de Dieren]] stelde: "zeer verbaasd te zijn dat de hobbyjacht van de koninklijke familie op deze versluierde manier betaald wordt uit gemeenschapsgeld, terwijl er maatschappelijk gezien geen draagvlak bestaat voor het voor het plezier doden van dieren". Ook gaf de partij aan te vinden dat er: "meer helderheid zal moeten komen over de gemeenschapsgelden die buiten de begroting van het Koninklijk Huis toevloeien naar het Koninklijk Huis".<ref>[http://www.partijvoordedieren.nl/news/view/1223 Regering geeft schoorvoetend toe: Jachtplezier Oranjes wordt betaald uit gemeenschapsgeld], persbericht Partij voor de Dieren, 28 september 2007.</ref>

=== Doorbelaste uitgaven van andere begrotingen ===
Deze uitgaven lopen niet via de Thesaurier van de Koning, maar maken wel deel uit van de functionele uitgaven. Ze omvatten de kosten van de voorlichting ([[Ministerie van Algemene Zaken|Algemene Zaken]]/[[Rijksvoorlichtingsdienst]]), het Militaire Huis als onderdeel van de Dienst Koninklijk Huis, de uitgaven van het [[Kabinet van de Koning (Nederland)|Kabinet van de Koning]] en de uitgaven voor de reis- en verblijfkosten (inclusief de vliegkosten) die samenhangen met bezoeken aan [[Caribisch Nederland]], [[Aruba]], [[Curaçao]] en [[Sint Maarten (land)|Sint Maarten]].<ref name="RapportZalm" />

== Uitgaven die in verband met het koningschap kunnen worden beschouwd ==
=== Justitie en Veiligheid, Defensie ===
Voor de beveiliging van de leden van het Koninklijk Huis is een bedrag gemoeid die echter niet openbaar gemaakt kan worden.

Vanuit het Ministerie Defensie zijn voor de uitgaven, voor het onderhoud van de [[Groene Draeck]], jaarlijks gemiddeld € 87.000 gereserveerd.

=== Landbouw en natuur ===
{{Zie ook|Zie [[Kroondomein Het Loo#Eigendom en beheer|Kroondomein Het Loo § Eigendom en beheer]] en [[Koninklijke Houtvesterij Het Loo]] voor meer informatie.}}
Het Rijk verstrekte begin 21e eeuw jaarlijks een subsidie van €0,8 miljoen aan de Kroondrager, voor beheers- en inrichtingsmaatregelen van het grootste deel van de [[Koninklijke Houtvesterij Het Loo]] (het 'eigenlijke Kroondomein' à 6.700 hectare, waarover de kroondrager privaatrechtelijk de vruchtgebruiker is; het gehele [[Kroondomein Het Loo]] beslaat 10.400 hectare, waarvan de gehele Houtvesterij 9.700 hectare beslaat en het Paleispark de rest).<ref>{{Citeer web|url=https://www.rijksfinancien.nl/memorie-van-toelichting/2022/OWB/I/onderdeel/1055904|titel=Rijksfinancien, bijlage 3 Extracomptabele bijlage bij de begroting van de Koning 2022 , paragraaf 2|bezochtdatum=22 september 2021}}</ref> In september 2021 bleek dat de koning geen recht had om het jachtgebied van Het Loo (circa 5500 hectare van het eigenlijke Kroondomein Het Loo en circa 2400 hectare van Staatsdomein bij Het Loo afdeling Hoog Soeren<ref name="Kamervragen 2007">{{Cite web |url=https://zoek.officielebekendmakingen.nl/ah-tk-20072008-716.html |title=Aanhangsel van de Handelingen. Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de regering gegeven antwoorden. 716. Vergaderjaar 2007–2008 Tweede Kamer |author= |work=officielebekendmakingen.nl |publisher=Tweede Kamer |date=3 december 2007 |accessdate=22 september 2021}}</ref>) ieder jaar 3 maanden en 10 dagen (15 september tot en met 25 december) af te sluiten voor het publiek, omdat het volgens de wet openbaar toegankelijk moet zijn. Indien hij dat toch zou blijven doen, zou hij de vijfjaarlijkse subsidie à 4,7 miljoen euro (gemiddeld 0,94 miljoen per jaar) vanaf 2022 verliezen. Dat liet Landbouwminister [[Carola Schouten]] de Tweede Kamer weten na parlementaire vragen en maatschappelijke ophef.<ref name="Groenewoud">{{Cite news |url=https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/koning-moet-kroondomein-het-loo-hele-jaar-open-houden-als-hij-4-7-miljoen-aan-subsidie-wil-behouden~bf2aca97/ |title=Koning moet kroondomein Het Loo hele jaar open houden als hij 4,7 miljoen aan subsidie wil behouden |author=Nienke Groenewoud |work=de Volkskrant |date=8 september 2021 |accessdate=21 september 2021}}</ref>

=== Buitenlandse Zaken ===
Voor uitgaven ten behoeve van staatsbezoeken, officiële bezoeken en werkbezoeken van het Koninklijk Huis wordt in het jaar 2020, € 2 miljoen geraamd.

=== Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties ===
Krachtens de Wet financieel statuut van het Koninklijk Huis (artikel 4) worden drie paleizen ter beschikking gesteld aan de Koning. Dit zijn [[Paleis Huis ten Bosch]], [[Paleis Noordeinde]] en het [[Koninklijk Paleis Amsterdam]]. De uitvoering hiervan vindt plaats via de begroting van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Als bijdrage aan het [[Rijksvastgoedbedrijf]] voor huisvesting van het Koninklijk Huis, de Hoge Colleges van Staat en het Ministerie van Algemene Zaken is in de begroting van 2020, € 55,2 miljoen opgenomen, waarvan bijna € 15,9 miljoen voor de paleizen.

== Vergelijking met andere Europese monarchieën ==
Dikwijls rijst de vraag of het Nederlandse koningshuis wel zo duur is in vergelijking met andere monarchieën. Die vergelijking is moeilijk te maken, omdat de administratie per land enorm kan verschillen en niet alle inkomsten en uitgaven openbaar bekend zijn. Op 27 oktober 2016 publiceerde ''[[de Volkskrant]]'' een overzicht van jaarlijkse kosten (exclusief beveiligingskosten) van Europese monarchieën ([[Luxemburg (land)|Luxemburg]] en [[dwergstaat|dwergstaten]] niet meegerekend) op basis van de websites van de koninklijke huizen van [[België (hoofdbetekenis)|België]], [[Denemarken]], Nederland, [[Noorwegen]], [[Spanje]], het [[Verenigd Koninkrijk (hoofdbetekenis)|Verenigd Koninkrijk]] en [[Zweden]], Belgisch hoogleraar Herman Matthijs' onderzoek ''De kosten van een staatshoofd in West-Europa'' (2013),<ref>{{Citeer tijdschrift |1=Matthijs |2=Herman |datum=2013 |titel=De kosten van een staatshoofd in West-Europa |url=http://wimdreesstichting.nl/page/downloads/TvOF_2013_3-4.pdf |tijdschrift=Tijdschrift voor Openbare Financiën |jaargang=45 |nummer=3 |pp=143–154}}</ref> de [[Nederlandse Rijksbegroting]] van 2017 en ABCTOPConsult.<ref>{{Citeer nieuws |url=http://www.volkskrant.nl/economie/welk-vorstenhuis-is-het-duurste-van-europa~a4403135/ |title=Welk vorstenhuis is het duurste van Europa? |author=Robert Giebels |work=de Volkskrant |date=27 oktober 2016 |accessdate=28 oktober 2016}}</ref> Hieruit bleek dat de Nederlandse monarch na de Spaanse het laagste salaris van Europa heeft (in tegenstelling tot de meeste anderen betaalt hij echter geen belasting), maar de totale kosten van het Nederlandse koningshuis en de kosten per Nederlander zijn de op twee na duurste.

{| class="wikitable sortable"
! Land !! Jaarkosten koningshuis !! Jaarsalaris koning(in) !! Betaalt koning(in) belasting? !! Jaarkosten koningshuis per inwoner
|-
| {{BE}} || €36 miljoen || €11,5 miljoen || {{ja}} || €3,15
|-
| {{DK}} || €13 miljoen || €10 miljoen || Alleen erfbelasting || €2,30
|-
| {{NL}} || €41 miljoen || €0,9 miljoen || {{nee}} || €2,40
|-
| {{NO}} || €51 miljoen || €1,2 miljoen || {{nee}} || €9,70
|-
| {{ES}} || €8 miljoen || €0,2 miljoen || {{ja}} || €0,16
|-
| {{GB}} || €45 miljoen || €15,6 miljoen || {{ja}} || €0,70
|-
| {{SE}} || €13 miljoen || €5,6 miljoen || {{ja}} || €1,30
|}

==Zie ook==
* [[Historisch onderzoeksteam grondwettelijke uitkering]]
* [[Kabinet van de Koning (Nederland)]]
* [[Koninklijke familie (Nederland)]]
* [[Koninklijk Huis (Nederland)]]
* [[Monarchie in Nederland]]
* [[Republicanisme in Nederland]]

{{Appendix|1=alles|2=
{{References|2=30em}}
}}

[[Categorie:Nederlands koningshuis]]