Brontekst bekijken van Koning (titel)

[[Bestand:Denmark crown.jpg|thumb|De kroon van [[Denemarken]], het ambtsteken van een koning.]]'''Koning''' is na [[keizer]] de hoogste [[Vorst (heerser)|vorstelijke]] [[Adel|titel]]. Met deze titel wordt het (mannelijk) staatshoofd van een [[monarchie|koninkrijk]] aangeduid. Het vrouwelijke equivalent heet een ''[[koningin (titel)|koningin]]''.

Vaak wordt een koninkrijk aangeduid als [[monarchie]]. Weliswaar is een koninkrijk een monarchie, maar niet iedere monarchie heeft een koning of koningin als staatshoofd: in [[Monaco]] en [[Liechtenstein]] wordt de functie van staatshoofd uitgeoefend door een [[vorst (heerser)|vorst]] en in [[Luxemburg (land)|Luxemburg]] door een [[groothertog]]. In al deze gevallen is sprake van een [[Monarch (staatshoofd)|monarch]].

== Geschiedenis ==
{{zie ook|Zie ook: [[Kiesmonarchie]]}}
Historisch werd bij sommige [[stam (antropologie)|stammen]] en [[volk]]en de titel van ''koning'' gegeven aan de hoogste gezagsdrager. Oorspronkelijk werd de koning veelal gekozen. Bij de [[Germanen]] waren dit bijvoorbeeld voornamelijk 'vegetatiekoningen', die de vruchtbaarheid van het gewas en de overwinning in de strijd moesten garanderen. Geleidelijk werd de titel erfelijk. Zo werden de [[Lijst van koningen van Frankrijk|koningen van Frankrijk]] aanvankelijk gekozen. Van [[Adalbero van Reims]] is het citaat;
:''Het koningschap krijgt men niet op grond van erfrecht; men moet slechts hem op de troon verheffen, die zich zowel door zijn lichamelijke welgeschapenheid als door zijn geestelijke wijsheid onderscheidt, die door het geloof gesterkt en door grootmoedigheid gesteund wordt.''
Hiermee maakte hij de weg vrij voor de verkiezing van [[Hugo Capet]]. In de twee eeuwen daarna verkreeg deze familie echter dusdanig veel aanzien dat de titel alsnog erfelijk werd.

Oorspronkelijk voerden de koningen als [[Kroon (heraldiek)|kroon]] op hun [[Helm (hoofddeksel)|helmen]] een gouden band die van boven met bladvormige opstandingen versierd was. De Nederlandse [[Koningskroon]] werd in [[1816]] vastgesteld bij Koninklijk Besluit of kabinetsorde (24.6.1816 nr. 77).

Omdat de koning de hoogste persoon van het land is maakt hij ''geen'' deel uit van de [[adel (klasse)|adel]], maar staat hij erboven.

== Actuele situatie ==
Momenteel zijn er wereldwijd meer koningen dan koninkrijken. Verschillende leden van vorstenhuizen dragen de titel koning(in) zonder dat ze nog staatshoofd zijn, de titel blijft tot de dood. Dit geldt voor de koningen [[Juan Carlos I van Spanje|Juan Carlos]], koning [[Albert II van België|Albert]], koning [[Constantijn II van Griekenland|Constantijn]] en koning [[Simeon van Saksen-Coburg en Gotha|Simeon]]. Zij worden door de adel en in diplomatiek verkeer erkend als koning met predicaat van Majesteit, maar hebben geen constitutionele macht.

== Nederland ==
{{Zie hoofdartikel|Koning der Nederlanden}}
In [[Nederland]] bestaat de titel sinds [[1806]] toen [[Lodewijk Napoleon]] werd aangesteld als koning van het [[koninkrijk Holland]] ([[1806]]-[[1810]]). Na de Franse tijd werd de [[soevereiniteit]] in 1813 opgedragen aan Willem Frederik, [[Prins van Oranje-Nassau]], daarna koning [[Willem I der Nederlanden|Willem I van Nederland]] genoemd. Eerst voerde Willem I de titel van ''Soevereine [[Vorst (heerser)|Vorst]]'', maar na de vereniging met het huidige [[België (hoofdbetekenis)|België]] op het [[Congres van Wenen]] mocht Willem vanaf 1815, na een moeizame lobby, de titel 'Koning' dragen.

Nederland werd van [[1890]] tot 30 april [[2013]] onafgebroken geregeerd door een koningin, aangezien de opeenvolgende wettelijke erfgenamen geen mannelijke opvolgers hadden. In [[1983]] is in Nederland de [[Salische Wet]] geheel afgeschaft, waardoor prinses [[Catharina-Amalia der Nederlanden|Catharina-Amalia]] koning [[Willem-Alexander der Nederlanden|Willem-Alexander]] zal opvolgen, ook als de koning nog een zoon krijgt. In [[1887]] was al de mogelijkheid geschapen dat de koning door een dochter zou worden opgevolgd, namelijk bij ontstentenis van een zoon.
In Nederland heet de echtgenoot van de koningin de [[prins-gemaal]] terwijl de echtgenote van de koning informeel koningin heet.

== België ==
{{Zie hoofdartikel|Belgische monarchie}}
Na de omwenteling van [[1830]], en daarop volgend de stichting van [[België (hoofdbetekenis)|België]] als soeverein land, wordt België tot op heden geregeerd door koningen. Door de strikte toepassing van de [[Salische Wet]] ging tot [[2003]] de grondwettelijke macht van de koning bij erfopvolging over op de wettige, natuurlijke en mannelijke nakomelingen van Z.M. [[Leopold I van België|Leopold Joris Christiaan Frederik van Saksen-Coburg-Gotha]] (Koning [[Leopold I van België]]). In [[1992]] is de Grondwet echter aangepast waardoor ook vrouwen kunnen opvolgen. Wel dient vermeld te worden dat dit alleen van toepassing is op de nakomelingen van koning Albert II. Tussen [[1993]] en [[2013]] regeerde [[Albert II van België|Koning Albert II]] die zijn broer [[Boudewijn I van België|Boudewijn]] opvolgde na diens dood. Op 21 juli [[2013]] volgde zijn oudste zoon Filip hem op als zevende [[Koning der Belgen]]. Dit met gevolg dat zijn oudste kind, Elisabeth de eerste kroonprinses werd en, bij leven en welzijn vervolgens de eerste ''koningin der Belgen'' zal worden. Momenteel zijn er in België vier mensen die de titel van koning(in) dragen, maar één is Koning der Belgen.

== Lijst van koninkrijken ==
=== Huidige koninkrijken ===
* [[Bahrein]]
* [[België (hoofdbetekenis)|België]]
* [[Bhutan]]
* [[Cambodja]]
* [[Denemarken]] (inclusief [[Groenland]] en [[Faeröer]])
* [[Jordanië]]
* [[Lesotho]]
* [[Maleisië]] (De koningen van Maleisië worden gekozen voor termijnen van vijf jaren uit de negen sultans van de staten van het Maleisische schiereiland.)
* [[Marokko]]
* [[Koninkrijk der Nederlanden|Nederland]] (inclusief [[Aruba]], [[Curaçao]] en [[Sint Maarten (land)|Sint Maarten]])
* [[Noorwegen]] (inclusief [[Bouveteiland]], [[Jan Mayen]] en [[Spitsbergen (archipel)|Spitsbergen]])
* [[Saoedi-Arabië]]
* [[Spanje]]
* [[Swaziland]]
* [[Thailand]]
* [[Tonga (land)|Tonga]]
* [[Verenigd Koninkrijk (hoofdbetekenis)|Verenigd Koninkrijk]] (Inclusief [[Anguilla (eiland)|Anguilla]], [[Bermuda]], de [[Britse Maagdeneilanden]], het [[Brits Indische Oceaanterritorium]], de [[Falklandeilanden]], [[Gibraltar]], de [[Kaaimaneilanden]], [[Montserrat (eiland)|Montserrat]], de [[Pitcairneilanden]], [[Saint Kitts en Nevis]], [[Sint-Helena, Ascension en Tristan da Cunha]], de [[Turks- en Caicoseilanden]], [[Tuvalu]] en [[Zuid-Georgia en de Zuidelijke Sandwicheilanden]]) Dit zijn de overgebleven kolonies van het Verenigd Koninkrijk; de [[Kanaaleilanden]] en [[Man (eiland)|Man]] behoren formeel niet tot het Verenigd Koninkrijk, maar aan de Britse Kroon. De overige landen waarvan Koning [[Charles III van het Verenigd Koninkrijk|Charles III]] staatshoofd is, zoals [[Canada]], [[Australië (land)|Australië]], [[Jamaica]], [[Saint Vincent en de Grenadines]], [[Nieuw-Zeeland]], [[Papoea-Nieuw-Guinea|Papoea Nieuw-Guinea]], [[Saint Lucia]], [[Bahama's|de Bahama's]], [[Antigua en Barbuda]], [[Barbados]], [[Belize (land)|Belize]], [[Grenada]], [[Saint Kitts en Nevis]], [[Salomonseilanden|de Salomonseilanden]] en [[Tuvalu]] zijn onafhankelijke landen en worden aangeduid als [[Commonwealth realms]] (Koninkrijken).
* [[Zweden]]

=== Voormalige koninkrijken ===
Zie [[:Categorie:Historisch koninkrijk]].

== Zie ook ==
* [[Koningshuis]]
* [[Lijst van voormalige vorstenhuizen]]
* [[Koning (schaken)]]
{{Navigatie heersers}}

[[Categorie:Staatshoofd]][[Categorie:Koning| ]]