Brontekst bekijken van Karolingen

{{Zijbalk geschiedenis Frankrijk}}
[[Bestand:Mediterráneo año 800 dC.gif|thumb|350px|De drie grote rijken rond 800, het [[Byzantijnse Rijk]], het [[Arabische Rijk]] en het [[Karolingische Rijk]].]]
De '''Karolingen''' (Frans: ''Carolingiens'', Duits: ''Karolinger'') waren een dynastie die het [[Frankische Rijk]] regeerde van de [[8e eeuw|8e]] tot de [[10e eeuw]]. De dynastie nam het Frankische rijk over van de [[Merovingen]] in [[751]], door [[Pepijn de Korte]]. De naam van de dynastie is afgeleid van [[Karel Martel]] (die als [[buitenechtelijk kind|bastaardzoon]] niet als volwaardig lid van de [[Pepiniden]] werd aanvaard). <ref>{{Aut|R. McKitterick}}, ''Charlemagne: The Formation of a European Identity'', Cambridge, 2008, p. [https://books.google.be/books?id=kxb8kR4hvbQC&pg=PA57 57 (voetnoot 1).]</ref>  [[Lodewijk IV van Chiny]] (1173-1226) was tot aan het begin van de [[13e eeuw]] de laatste telg mannelijke lijn van de Karolingen.

== Stichting ==
Er wordt aangenomen dat de dynastie van de Arnulfingen en Pepiniden gesticht werd door [[Arnulf van Metz]], bisschop van [[Metz]] aan het einde van de [[7e eeuw]], die een grote macht had in de Merovingische koninkrijken. [[Pepijn van Herstal]], [[hofmeier]] van het koninkrijk [[Austrasië]], had de feitelijke macht in handen. Pepijn werd, na een strijd tijdens de [[Frankische Burgeroorlog]] met de wettige erfgenamen van de Pepiniden, opgevolgd door zijn bastaardzoon, [[Karel Martel]]. Hiermee won de partij van de Karolingen (de geslachtsnaam begon dus als een partijnaam) het van de Pepiniden. Karel Martel was de vader van Pepijn de Korte, de eerste Frankische koning van de dynastie, die de laatste Merovingische koning [[Childeric III]] afzette.

Karel Martel wist in [[732]] een [[Moren|Moors]] leger tussen [[Tours (Indre-et-Loire)|Tours]] en [[Poitiers]] te verslaan dat een van de talrijke [[Arabieren|Arabische]] strooptochten vanuit [[Spanje]] naar [[Frankrijk]] uitvoerde. Het Moorse leger werd in deze [[Slag bij Poitiers (732)|Slag bij Poitiers]] verslagen. In Angelsaksische literatuur wordt de slag meestal de Slag bij Tours genoemd. De Karolingen lieten de [[Pauselijke Staat]] ontstaan doordat Pepijn het vroegere [[Byzantijnse Rijk|Byzantijnse]] [[exarchaat Ravenna]] (gebied tussen Ravenna en Rome) aan de paus schonk. Karel de Grote gaf de Karolingen nog meer aanzien, omdat hij het rijk uitbreidde en door zijn goede politiek, waarmee hij eenheid in het rijk creëerde.

== Behoud troon ==
Na de verdeling van het Frankische Rijk in het [[Verdrag van Verdun]] in [[843]] bleven de oorspronkelijke Karolingen de troon behouden.
* In het westen, het latere [[Frankrijk]] bleef de dynastie regeren, tot in 987 het [[Huis Capet]], een verwante tak van de familie, de troon overnam.
* In het midden, Noord-[[Italië]] en in [[Lotharingen (Frankrijk)|Lotharingen]] bleef de hoofdtak van de familie regeren tot [[887]].
* In het oosten, wat later het [[Heilige Roomse Rijk]] werd, bleven de Karolingen regeren tot [[911]], toen ze werden opgevolgd door de [[Konradijnen]] en de Saksische [[Liudolfingen]].
* In het hertogdom [[Neder-Lotharingen]] regeerden [[Karel van Neder-Lotharingen]] (953 - 992) en [[Otto II van Neder-Lotharingen]] (970 - 1012) tot 1012 als laatste van de rechtstreekse Karolingen. In tegenstelling tot zijn vader Karel eiste Otto de Franse koningskroon niet op. Zijn jongere broer Lodewijk die evenmin interesse naar de koningskroon had stierf in 1023 als monnik.
* Er wordt aangenomen dat [[Lodewijk IV van Chiny]] die in 1226 stierf en in de abdij van Orval werd begraven de laatste in rechte lijn mannelijke Karolinger was. Zijn afstamming verloopt via de Karolingische graven van [[Vermandois]] en [[graafschap Chiny|Chiny]].

=== Karolingische Huis (751 tot 987) ===
{| class="toccolours" style="margin: 0 2em 0 2em;"
| '''NAAM''' || align="right" | '''PERIODE''' || '''Opmerkingen:'''
|- 
| [[Childerik III]] || align="right" | [[743]] - [[751]] || '''[[Merovingen|HUIS MEROVINGEN]]'''
|- 
| [[Pepijn de Korte]] || align="right" | [[751]] - [[768]] ||
<br>
|- 
| [[Carloman I]] || align="right" | [[768]] - [[771]] ||
<br>
|- 
| [[Karel de Grote]] || align="right" | [[768]] - [[814]] ||
<br>
|- 
| [[Lodewijk de Vrome]] || align="right" | [[814]] - [[840]] ||
<br>
|- 
| [[Karel de Kale]] || align="right" | [[840]] - [[877]] ||
<br>
|- 
| [[Lodewijk de Stamelaar]] || align="right" | [[877]] - [[879]] ||
<br>
|- 
| [[Lodewijk III van Frankrijk|Lodewijk III]] || align="right" | [[879]] - [[882]] ||
<br>
|- 
| [[Karloman van Frankrijk]] || align="right" | [[882]] - [[884]] ||
<br>
|- 
| [[Karel de Dikke]] || align="right" | [[884]] - [[887]] ||
<br>
|- 
| [[Odo I van Frankrijk|Odo I]] || align="right" | [[887]] - [[898]] || '''[[Robertijnen|HUIS ROBERTIJNEN]]'''
|- 
| [[Karel de Eenvoudige]] || align="right" | [[898]] - [[922]] ||
<br>
|- 
| [[Robert van Bourgondië (866-923)|Robert I]] || align="right" | [[922]] - [[923]] || '''[[Robertijnen|HUIS ROBERTIJNEN]]'''
|- 
| [[Rudolf I van Frankrijk|Rudolf I]] || align="right" | [[923]] - [[936]] || '''[[Bosoniden|HUIS BOSONIDEN]]'''
|- 
| [[Lodewijk IV van Frankrijk|Lodewijk IV]] || align="right" | [[936]] - [[954]] ||
<br>
|- 
| [[Lotharius van Frankrijk|Lotharius]] || align="right" | [[954]] - [[986]] ||
<br>
|- 
| [[Lodewijk V van West-Francië|Lodewijk V]] || align="right" | [[986]] - [[987]] ||
<br>
|- 
| [[Hugo Capet]] || align="right" | [[987]] - [[996]] || '''[[Capetingen|HUIS CAPETINGEN]]'''
|}

== Karolingische dynastie - tijdlijn en gevolgen ==
=== De overname van het Merovingische rijk ===
Het begon allemaal met [[Pepijn III De Korte]] die de macht overnam in [[Austrasië]], doordat hij zich liet erkennen als enige [[hofmeier]] van het land. Zijn vader [[Karel Martel]], de stichter van de Karolingen (omdat hij als [[buitenechtelijk kind|bastaardzoon]] niet als lid van de [[Pepiniden]] werd aanvaard), verwierf nog meer aanzien doordat hij in 732 een Moors leger tussen [[Tours (Indre-et-Loire)|Tours]] en [[Poitiers]] versloeg: de islamitische ruiterij reed zich te pletter tegen de zwaarbewapende Frankische infanterie. Daarmee maakte hij verleden van een van de talrijke Arabische strooptochten vanuit Spanje naar Frankrijk. [[Pepijn de Korte]], de zoon van Karel Martel, stootte de laatste Merovingische koning, [[Childerik III]], van de troon en nam de macht over, mede door de steun van de toenmalige paus.

=== Gevolgen van het verbond tussen Pepijn de Korte en de paus ===
#De Karolingische dynastie kwam aan de macht
#De Pauselijke Staat ontstond doordat Pepijns vader, Karel Martel, het vroegere [[exarchaat Ravenna]] (gebied tussen Ravenna en Rome) aan de paus schonk.
#De goede betrekkingen tussen Kerk en Staat werden hersteld.

=== Karel de Grote ===
==== Het politiek beleid van Karel de Grote ====
Op het toppunt van zijn macht regeerde Karel over een rijk dat zich uitstrekte van Elbe/Oder tot aan de Pyreneeën. Zo veroverde hij:
#[[Lombardije]]
#Het gebied van de [[Saksen (volk)|Saksen]]
#De [[Spaanse mark]]
#De inlijving van [[Beieren]]
#Het rijk der [[Avaren (Europa)|Avaren]] (Kroatië, Tsjechië, Slowakije en Hongarije)
Om zijn rijk makkelijker te kunnen besturen voerde Karel de Grote een centralisatiepolitiek die tot uiting kwam in:
#Het aanstellen van twee rondreizende ambtenaren per [[Pagus (Romeins)|gouw]], ''[[missi dominici]]'' of ''zendgraven'', om de controle uit te oefenen op het grafelijk bestuur
#Het uitvaardigen van algemene wetten, de ''[[capitularia]]'', voor alle onderdanen van het Frankische rijk
#Het aannemen van de keizerstitel in [[800]] (in [[usurpatie]] op keizerin [[Irene van Byzantium]])
#Door de veralgemening van de [[vazal]]liteit, waarbij een vazal zijn diensten aanbood in ruil voor grond
#De ontwikkeling van een soort [[eenheidscultuur]] om de banden tussen zijn onderdanen te vestigen via missioneringswerk
#Het ontwikkelen van een hofcultuur: de [[Karolingische renaissance]]

=== De feodaliteit ===
Karel maakte in zijn militaire - politiek en bestuurssysteem gebruik van het leenstelsel of [[feodalisme]]. Daarbij geeft een koning of andere grootgrondbezitter stukken grond die hij in bezit heeft, in gebruik aan anderen en sluit daarbij overeenkomsten af over militaire bijstand, onderhoud en opbrengst van de grond, en bescherming aan de gebruiker. De gebruiknemers worden leenheer of ook [[kroonvazal]]len genoemd, die op hun beurt kleinere stukken van de grond die ze in leen hadden gekregen in gebruik konden geven aan achtervazallen enzovoorts. Feodaal komt van ''[[feodum]]'' wat leengoed betekent. De leeneed is ''een eed van trouw'' tussen leenheer (koning) en leenman (vazal). Een [[vazal]] is een trouwe dienaar of ''[[gwas]]'' in het [[Germaanse talen|Germaans]]. Op deze manier kon de koning de vazallen aan zich binden, indien hij hulp nodig had tijdens het voeren van een oorlog.

=== Het cultureel beleid van Karel De Grote ===
[[Karel de Grote]] wilde de cultuur van zijn land verbeteren. Maar hij wilde zelf ook geleerd worden. Karel was bedreven in de rekenkunde, talen, sterrenkunde en het leren schrijven. Hij lag ook aan de basis van de schoolcultuur, omdat hij scholen oprichtte (hij verplichtte de kloosters) en iedereen verplichtte hun zonen naar school te sturen, zodat ze konden worden opgeleid voor staatsdienst. De vereenvoudiging van het [[Merovingisch schrift]] zorgde voor de basis van de Germaanse en Romaanse taal en hun schrift. De ''[[Codex Aureus]]'' was een godsdienstig boek dat hij in kloosters liet maken.

== Noten ==
{{References|90%}}

== Referenties & verder lezen ==
* {{Aut|T. Zotz}}, art. Karolinger, in ''[[Lexikon des Mittelalters]]'' 5 (1991), coll. [https://www.manfred-hiebl.de/genealogie-mittelalter/balduine_grafen_von_flandern/karolinger.html 1008-1014.]
[[Categorie:Karolingisch Huis| ]]