Brontekst bekijken van Karel Filips van Croÿ

[[Bestand:Charles Philippe de Croy 1605.jpg|thumb|Gegraveerd portret uit 1605]]
[[Bestand:Charles Philippe de Croÿ wapen.svg|thumb|Wapen van Karel Filips van Croÿ: gevierendeeld, 1 en 4 Croÿ, 2 en 3 Renty, hartschild Lotharingen]]

'''Karel Filips van Croÿ''' ([[Brussel (stad)|Brussel]], [[1 september]] [[1549]] – [[Hertogdom Bourgondië|Bourgondië]], [[23 november]] [[1613]]), markies van Havré, was een [[Zuidelijke Nederlanden|Zuid-Nederlands]] krijgs- en staatsman.

== Biografie ==
Hij was de [[postuum|postume]] zoon van [[Filips II van Croÿ]] en diens tweede vrouw [[Anna van Lotharingen]]. Bij zijn doopsel waren [[keizer Karel V]] en zijn zoon [[Filips II van Spanje|Filips]] peters, wat hem de dubbele naam Karel Filips opleverde.

Nauwelijks negentien jaar oud stond hij onder het militaire bevel van de [[Fernando Álvarez de Toledo|hertog van Alva]] en maakte diens militaire campagne van 1568 mee tegen [[Oranjes eerste invasie]].

Een jaar later streed hij aan de zijde van koning [[Karel IX van Frankrijk]] tegen de [[hugenoten]] in de slag bij [[Moncontour (Vienne)|Moncontour]] en werd lelijk gewond door een kogel afgevuurd met een [[haakbus]]. Op verzoek van zijn broer [[Filips III van Croÿ|Filips III]] kwam de Franse hofchirurgijn
[[Ambroise Paré]] naar het kasteel van [[Havré]] om hem van deze wond te genezen.<ref>Ambroise Paré, ''Apologie et Traicté contenant les Voyages faits en divers Lieux'' Zie {{fr}}[https://www.hap.be/Files/media/Documents_a_trier/Visite-Ambroise-Pare.pdf hier]{{dode link|datum=augustus 2017 |bot=InternetArchiveBot}} voor een navertelling. De ''Biographie Nationale'' maakt geen gewag van dit verhaal, maar zegt dat Karel Filips als gezant naar Frankrijk werd gestuurd om koning Karel IX te feliciteren met zijn overwinning bij Moncontour, wat het verhaal van Ambroise Paré lijkt tegen te spreken.</ref>

Koning [[Filips II van Spanje|Filips II]] benoemde hem in 1574 tot commandant van de eenheid van de dat jaar overleden [[Filips van Noircarmes]] en verhief hem tot markies van [[Havré]]. Karel Filips reisde daarop naar Spanje en werd met veel egards aan het Spaanse hof ontvangen. Blakend van zelfvertrouwen nam Karel Filips bij zijn terugkeer in de Nederlanden een zetel op in de [[Raad van State (historisch)|Raad van State]], zonder dat hij daar een officiële benoeming voor kon tonen, dit tot ergernis van de nieuwe landvoogd [[Juan van Oostenrijk]], die hem maar een schurk vond.

Karel Filips en andere leden van de Raad van State werden gevraagd te bemiddelen bij landvoogd Juan van Oostenrijk over de [[Unie van Brussel]], en vergezelde deze toen hij [[Namen (stad)|Namen]] innam. Een berekende Karel Filips meende echter dat de [[Staten-Generaal van de Nederlanden|Staten-Generaal]] aan de winnende hand waren en verliet heimelijk Namen om zich in Brussel als overloper te laten inhalen. Aan de kant van de opstandelingen was hij ambassadeur bij [[Elizabeth I van Engeland]] en kreeg hij het bevel over een eenheid ''Reiter'' ([[huursoldaten]]).

In 1579 was Karel Filips in [[Graafschap Artesië|Artesië]] op missie met [[Adolf van Meetkercke]] toen hij plotseling verdween naar [[Kamerijk en het Kamerijkse|Kamerijk]] om zich vervolgens weer bij het kamp van de koning aan te sluiten. Hij kreeg vergiffenis van koning Filips, maar bleef de volgende acht jaar in een staat van ongenade.

In 1587 kwam hij opnieuw op het voorplan als lid van een militaire expeditie die de [[Karel III van Lotharingen|hertog van Lotharingen]], zijn neef, te hulp snelde.
Hij werd daarop opnieuw lid van de Raad van State en ontpopte zich tot een trouw instrument van het [[absolutisme|absolutistische]] vorstelijk bewind.

Landvoogd [[Ernst van Oostenrijk (1553-1595)|Ernst van Oostenrijk]] stuurde hem in 1594 als vertegenwoordiger van de [[Bourgondische Kreits]] naar de [[Rijksdag (Heilige Roomse Rijk)|Rijksdag]] van [[Regensburg (stad)|Regensburg]]. [[Keizer Rudolf II]] zou hem daar benoemen tot [[rijksvorst]], een onderscheiding die in de Nederlanden geen rechtskracht had.

== Huwelijk en kinderen ==
Karel Filips trouwde in 1570 met Diane de Dommartin (1552-1625), barones van [[Fontenoy-le-Château|Fontenoy]] en vrouwe van [[Heerlijkheid Fénétrange|Fénétrange]], een dame die werd geloofd om haar schoonheid, edelmoedigheid en eruditie. Zij was een dochter van Lodewijk de Dommartin en Philippa van der Mark. Haar vader was een zoon van [[Willem van Dommartin]], een nazaat van [[Hugo Capet]].

Samen kregen ze zeven kinderen, van wie er vier overleefden:
* [[Dorothea van Croÿ]] (1575-1662), trouwde met haar neef [[Karel III van Croÿ]]
* [[Karel Alexander van Croÿ]] (1581-1624)
* [[Ernst van Croÿ]] (1590-1631)
* Christina van Croÿ (1591-1664), trouwde met Philipp Otto, vorstelijk graaf van [[Salm-Salm]], die zou sneuvelen in de [[slag bij Nördlingen]] (1634).

<gallery>
Bestand:Diane de Dommartin.jpg|Diane de Dommartin
Bestand:Blason Diane de Dommartin.svg|wapen Diana de Dommartin
</gallery>

== Voorouders==
{| class="wikitable" style="background:#FFFFFF; font-size:85%; text-align:center"
|- bgcolor="#E0E0E0"
!colspan="9"|Voorouders van Karel Filips van Croÿ
|-
|'''Overgrootouders'''
|colspan="2"|[[Filips I van Croÿ (graaf van Porcéan)]] (1435-1511)<br />∞ <br />[[Jacoba van Luxemburg-Saint-Pol]] (-)
|colspan="2"|[[René van Chateaubriand]] (-1490)<br />∞ <br />[[Helena van Estouteville]] (-)<br />
|colspan="2"|[[René II van Lotharingen]] (1451-1508)<br />∞ <br />[[Filippa van Egmont]] (1467-1547)
|colspan="2"|[[Gilbert van Montpensier]] (-)<br />∞ <br />[[Clara Gonzaga]] (-)<br />
|-
|'''Grootouders'''
|colspan="4"|[[Hendrik van Croÿ]] (1511-1514)<br />∞ <br />[[Charlotte de Chateaubriand]] (-1509)<br />
|colspan="4"|[[Anton van Lotharingen]] (1489-1544)<br />∞ <br />[[Renée van Bourbon-Montpensier]] (-)<br />
|-
|'''Ouders'''
|colspan="8"|[[Filips II van Croÿ]] (1469-1549)<br />∞ <br />[[Anna van Lotharingen]] (1522-1568)<br />
|-
|- bgcolor="#E0E0E0"
|colspan="9"|'''Karel Filips van Croÿ (1469-1549)'''
|}

{{Appendix|2=
* [[Biographie Nationale]], vol. 4, kol. 552-554
{{References}}
}}

{{DEFAULTSORT:Croy, Karel Filips}}
[[Categorie:Huis Croÿ|Karel Filips]]
[[Categorie:Nederlands militair in Spaanse dienst]]
[[Categorie:Adel in de Nederlanden in de 16e eeuw]]
[[Categorie:16e-eeuws militair]]
[[Categorie:17e-eeuws militair]]