Brontekst bekijken van Jan Ferdinand de Méan

[[Bestand:De Méan, Chateau de Saive, Remacle LeLoup (ca1700).jpg|thumb|280px|Het kasteel van [[Saive]] van de familie De Méan (tekening ca. 1700 van [[Remacle Leloup]])]]
'''Jan Ferdinand de Méan''' ([[Luik (stad)|Luik]]?, [[1647]]? - [[Coudroy]], [[18 juli]] [[1709]]) was een vooraanstaand [[geestelijke]], politicus en jurist in het [[prinsbisdom Luik]]. Hij was [[Deken (Kerk)|groot-deken]] van Luik, [[Proost (ambt)|proost]] van het [[Sint-Pauluskathedraal (Luik)|Sint-Pauluskapittel]] in Luik en het [[kapittel van Sint-Servaas|Sint-Servaaskapittel]] in [[Maastricht]], en lid van de Geheime Raad van het prinsbisdom Luik.

==Biografie==
Jan Ferdinand de Méan was een telg uit het adellijke, later grafelijke geslacht [[De Méan]], dat in de 17e en 18<sup>e</sup> eeuw veel invloed had in [[Maastricht]] en [[Luik (stad)|Luik]]. Jan Ferdinand werd in 1647 geboren uit het huwelijk van [[Karel de Méan]] en Johanna van der Heyden à Blisia. Karel de Méan (1604-1674) was heer van Atrin-[[Clavier]], lid van de Geheime Raad, burgemeester van Luik en commissaris-deciseur in Maastricht. Een van Karels nakomelingen zou [[Lijst van prins-bisschoppen van Luik|prins-bisschop van Luik]] en [[Lijst van aartsbisschoppen van Mechelen|aartsbisschop van Mechelen]] worden: [[Franciscus Antonius de Méan de Beaurieux]]. Twee broers van Jan Ferdinand brachten het ook tot proost: Willem de Méan was proost van het [[Sint-Maartensbasiliek|Sint-Maartenskapittel]] in Luik; Laurens de Méan was proost van het [[Basiliek van Onze-Lieve-Vrouw-Tenhemelopneming (Maastricht)|Onze-Lieve-Vrouwekapittel]] in Maastricht.

=== Geestelijke loopbaan ===
Als jongere zoon was Jan Ferdinand voorbestemd voor een geestelijke loopbaan. Hij studeerde aan de [[Universiteit Leuven (1425-1797)|universiteit van Leuven]] en behaalde zijn [[licentiaat]] in de rechtswetenschappen in [[Reims]]. Op 25-jarige leeftijd werd hij kanunnik van het [[Onze-Lieve-Vrouwebasiliek (Tongeren)|Onze-Lieve-Vrouwekapittel]] in [[Tongeren (stad)|Tongeren]]. Vier jaar later werd hij kanunnik van het [[Sint-Lambertuskathedraal (Luik)|kathedrale kapittel]] in Luik. Daar maakte hij snel carrière: in 1682 werd hij scholaster (hoofd van de kapittelschool), vanaf 1686 was hij er [[Deken (Kerk)|deken]] ('groot-deken' van Luik).

In 1690 werd hij proost van het [[Sint-Pauluskathedraal (Luik)|Sint-Pauluskapittel]] in Luik. Drie jaar later werd hij vice-proost van het [[kapittel van Sint-Servaas]] in Maastricht, ter assistentie van proost Jan Adolf van Brederode van Bolswart, die al op leeftijd was. Voor die functie was hij niet de eerste keus geweest. In eerste instantie was gekozen voor Hendrik de Wildt, maar deze koos al na een paar maanden voor een militaire loopbaan. In 1702 werd De Méan, die op dat moment in gevangenschap zat, 'voorlopig proost' in Maastricht; pas op 12 juli 1706 werd hij door de [[Staten-Generaal van de Nederlanden|Staten-Generaal]] officieel benoemd. Als proost van Sint-Servaas was hij tevens heer van de [[Elf banken van Sint-Servaas]], [[Tweebergen]] en [[Mechelen-aan-de-Maas]].

=== Politieke loopbaan ===
Van 1688 tot 1701 speelde De Méan een belangrijke rol op het politieke toneel in Luik. Al voor het begin van de [[Spaanse Successieoorlog]] (1700-1714) gaf hij blijk van een anti-Franse, pro-Oostenrijkse gezindheid. Hij was het die er in 1688 voor zorgde dat [[Johan Lodewijk van Elderen]] werd gekozen tot prins-bisschop van Luik. Tijdens Van Elderen's regeringsperiode was het De Méan die aan de touwtjes trok en hij was het die de Luikse Staten zover kreeg dat ze de oorlog verklaarden aan Frankrijk.<ref>Debouxtay, p. 1053.</ref> Hij kon echter niet voorkomen dat in 1694 [[Jozef Clemens van Beieren (1671-1723)|Jozef Clemens van Beieren]] de nieuwe, pro-Franse prins-bisschop werd.

Toen de Fransen in 1701 Luik hadden bezet, werd hij op 1 december van dat jaar uit zijn woning gehaald, naar de [[citadel van Luik]] overgebracht en van daaruit aanvankelijk naar [[Avignon]] overgebracht. Later mocht hij onder strenge voorwaarden naar [[Namen (stad)|Namen]] terugkeren, waar hij onderdak kreeg bij bisschop Ferdinand de Berlo, die tevens garant voor hem stond. In 1706 kreeg hij daar het nieuws van zijn benoeming tot proost van Sint-Servaas, waarna hij zijn neef Laurens Dieudonné de Méan aanstelde als vice-proost. Pas in 1709 werd hij vrijgelaten, maar hij was toen al zo ziek, dat hij zijn functies niet kon uitoefenen.

Hij overleed op het kasteel van Atrin en werd begraven op het koor van de Sint-Lambertuskathedraal in Luik, naast het graf van zijn oom Laurens de Méan.

{{Appendix|2=
* {{fr}} {{aut|Debouxtay, P.}} (1929), 'Bulletin d'histoire Liégeoise'. In: ''Revue belge de philologie et d'histoire'', Vol. 8, nr. 8-3, 1929, pp. 1027-1054 ([https://www.persee.fr/web/revues/home/prescript/article/rbph_0035-0818_1929_num_8_3_6640?_Prescripts_Search_tabs1=standard& On-line versie])
* {{aut|[[Pierre Doppler|Doppler, Pierre]]}} (1936): 'Lijst der proosten van het Vrije Rijkskapittel van St. Servaas te Maastricht (800-1797)'. In: ''[[Publications de la Société Historique et Archéologique dans le Limbourg]]'' (PSHAL), jrg. 72 (1936), pp. 141-240. [[Limburgs Geschied- en Oudheidkundig Genootschap|LGOG]], Maastricht [de hier gebruikte overdruk is genummerd pp. 1-100]
* {{aut|[[Pierre Ubachs|Ubachs, Pierre J.H.]], en [[Ingrid Evers|Ingrid M.H. Evers]]}} (2005): ''[[Historische Encyclopedie Maastricht]]''. Walburg Pers, Zutphen / [[Regionaal Historisch Centrum Limburg|RHCL]], Maastricht. {{ISBN|90-5730-399-X}}
----
{{References}}
}}
{{StartOpvolging}}
{{OpvolgingCombi
| lijst = [[Lijst van proosten van het Sint-Servaaskapittel te Maastricht|Proost van Sint-Servaas te Maastricht]]<br>1702/1706 - 1709
| vorige = Jan Adolf van Brederode van Bolswart
| volgende = Laurens Dieudonné de Méan
}}
{{EindOpvolging}}

{{DEFAULTSORT:Mean, Jan}}
[[Categorie:Proost van Sint-Servaas]]
[[Categorie:Adel in de Nederlanden in de 17e eeuw]]
[[Categorie:Zuid-Nederlandse adel (voor 1830)]]
[[Categorie:Heer van Saive]]
[[Categorie:Huis de Méan|Jan]]
[[Categorie:Zuid-Nederlands jurist (voor 1830)]]