Brontekst bekijken van Huis Brederode

[[Bestand:Van Brederode wapen.svg|thumb|Familiewapen van de Brederodes]]Het '''Huis Brederode''' was een (hoog)adellijke familie uit [[graafschap Holland|Holland]], die in de [[Late Middeleeuwen]] en kort daarna een grote rol in de Nederlandse geschiedenis heeft gespeeld. Zij is sinds 1679 in wettelijke lijn uitgestorven.

==Geschiedenis==
De Brederodes stammen af van de heren [[Van Teylingen (oud-adellijk geslacht)|Van Teylingen]] (via Dirk van Teylingen (1205-1231)) en hebben zich in de tweede helft van de 13e eeuw naar het nieuwe [[Ruïne van Brederode|Kasteel Brederode]] bij [[Santpoort]] (gemeente [[Velsen]]) genoemd, dat werd gebouwd tussen 1282 en ca. 1292 in opdracht van [[Willem I van Brederode]]. Ze speelden in de [[Hoekse en Kabeljauwse twisten]] een grote rol als veldheer aan de Hoekse kant. In 1351 werd het kasteel daarbij veroverd door de Kabeljauwse [[Gijsbrecht II van Nijenrode]] na een belegering waarbij het grootste deel van het fort werd verwoest. Het kasteel werd gesloopt en midden 14e eeuw weer opgebouwd, om (waarschijnlijk) in 1426 opnieuw te worden verwoest en in 1461 gedeeltelijk te worden hersteld, waarna het in 1573 door Spaanse soldaten werd geplunderd en in brand gestoken. Sindsdien is het een ruïne.

De familie speelde ook een belangrijke rol bij het begin van [[Nederlandse Opstand|de Opstand]], via [[Hendrik van Brederode (1531-1568)]], die heer van Vianen was.

De familie Brederode was in 1414 ook heer van [[Vianen (Utrecht)|Vianen]] geworden door een huwelijk tussen Walraven I en Johanna van Vianen. De [[Heerlijkheid Vianen|Vrije heerlijkheid Vianen]] werd door hen bestuurd, waarbij het hier gelegen [[kasteel Batestein (Vianen)|kasteel Batestein]] – na de verwoesting van slot Brederode – hun hoofdresidentie werd. In 1679 stierf Wolfert van Brederode, de laatste heer van Brederode, waarmee zijn kasteelruïne verviel aan de [[Staten van Holland en West-Friesland|Staten van Holland]]. De [[heerlijkheid (bestuursvorm)|heerlijkheid]] Vianen ging door vererving over aan een bastaardtak van [[Reinoud III van Brederode]] (1492-1556); de heren van [[Bolsweerd|Bolswaert]].<ref>{{Aut|Walter van Zijderveld}}, 'De Brederodes van Bolswaerts in Ameide', in: ''Nieuwsblad van de Historische Vereniging Ameide en Tienhoven'', 18<sup>e</sup> jaargang (2007), nr. 2, pp. 7-19 ([https://web.archive.org/web/20200923011140/https://www.ameide-tienhoven.nl/wp-content/uploads/2007/06/Nieuwsblad-HVAT-2007-2-klein.pdf online tekst]).</ref> [[Keizer Jozef II]] verleende deze tak de titel van rijksgraaf van Brederode. In 1832 overleed het laatste familielid van deze bastaardtak.

==Familiewapen==
Op een gouden achtergrond staat een rode leeuw met blauwe tong en nagels (gelijk aan het schild van de [[Lijst van graven van Holland|graven van Holland]]) met daarop een [[barensteel]]. Dit laatste betekent een jongere tak; bij [[Buitenechtelijk kind|bastaardij]] staat er namelijk een schuine balk op.<ref>{{Aut|Guus van Breugel}}, [https://cbg.nl/actueel/Barensteel/ ''Van Brederode''] via [[CBG Centrum voor familiegeschiedenis]] Geraadpleegd op 7 augustus 2019</ref> De Brederodes beweerden van het Hollandse gravenhuis (via de Van Teylingens) af te stammen en lieten dit in ieder geval in hun wapen zien. Tussen 20 februari 1532 en 9 mei 1534 werden er processen gevoerd tegen de heer van Brederode door de procureur-generaal van de keizer.<ref>https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.20.07. [https://web.archive.org/web/20230120105049/https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.20.07 Gearchiveerd] op 20 januari 2023.</ref> Het ging om het recht het wapen te voeren. Op 9 mei 1534 verklaarde [[landvoogd]]es [[Maria van Hongarije (1505-1558)|Maria van Hongarije]] namens de keizer dat [[Reinoud IV van Brederode|Reinoud]] het recht had het wapen van zijn voorouders te voeren, een leeuw met barensteel.<ref>{{Aut|G.H.C. Breesnee}}, [[Nationaal Archief]], Den Haag 1924 ''Nummer archiefinventaris: 3.20.07 Inventaris van het archief van de familie Van Brederode'' via [http://www.gahetna.nl/collectie/archief/pdf/NL-HaNA_3.20.07.ead.pdf Gahetna.nl]</ref>

==Erfenis==
Al hun familiebezittingen werden door de Staat geconfisqueerd, nadat zij tijdens de [[Reformatie]] voor hun leven vreesden en naar het buitenland waren gevlucht. De familie begon een rechtszaak tegen de staat om de bezittingen terug te krijgen. De laatste adellijke leden van de Brederode-familie in mannelijke lijn stierven uit in 1679 te Vianen (Utr.). Het duurde een aantal eeuwen voordat de rechtbank uitspraak deed. Toen was er niemand meer die de adellijke afstamming kon aantonen en de erfenis wordt sindsdien beheerd door de Staat.

==Heren van Brederode==
* [[Dirk I van Brederode|Dirk I]], 1e heer van Brederode (1180-1236)
* [[Willem I van Brederode|Willem I]], 2e heer van Brederode (1226-1285)
* [[Dirk II van Brederode|Dirk II]], 3e heer van Brederode (1252-1318), baljuw en bekend van de pacificatie van de Friezen
* [[Hendrik I van Brederode|Hendrik I]], 4e heer van Brederode (?-1345)
* [[Dirk III van Brederode|Dirk III]], 5e heer van Brederode (1308-1377)
* [[Reinoud I van Brederode|Reinoud I]], 6e heer van Brederode (1336-1390)
* [[Jan I van Brederode|Jan I]], 7e heer van Brederode (1370/72-1415), kloosterling
* [[Walraven I van Brederode|Walraven I]], 8e heer van Brederode (1370/73-1417), stadhouder van Holland
* [[Reinoud II van Brederode|Reinoud II]], 9e heer van Brederode (1415-1473)
* [[Walraven II van Brederode|Walraven II]], 10e heer van Brederode (1455-1531), heer van Vianen en Ameide
* [[Reinoud III van Brederode|Reinoud III]], 11e heer van Brederode (1494-1556)
* [[Hendrik van Brederode (1531-1568)|Hendrik II]], 12e heer van Brederode (1531-1568) zie ook: ([[Eedverbond der Edelen]])
* [[Reinoud IV van Brederode|Reinoud IV]], 13e heer van Brederode (1520-1584)
* [[Walraven III van Brederode|Walraven III]], 14e heer van Brederode (1547-1614)
* [[Walraven IV van Brederode|Walraven IV]], 15e heer van Brederode (1596-1620)
* [[Joan Wolfert van Brederode|Joan Wolfert]], 16e heer van Brederode (1599-1655)
* [[Hendrik III van Brederode|Hendrik III]], 17e heer van Brederode (1638-1657)
* [[Wolfert van Brederode (1649-1679)|Wolfert]], 18<sup>e</sup> heer van Brederode (1649-1679)

==Andere leden==
* [[Hendrik van Brederode (kapitein)]], kapitein van Hoeks Rotterdam
* [[Frans van Brederode]] (1465-1490), bekend uit de naar hem genoemde [[Jonker Fransenoorlog]]
* [[Gijsbrecht van Brederode]] (1416-1475), bisschop van Utrecht
* [[Hendrik van Brederode (1531-1568)]], heer van Vianen, een leider tijdens de [[Tachtigjarige Oorlog]]
* [[Hendrik van Brederode (1545-1573)]], heer van Asten
* [[Lancelot van Brederode]] (?-1573), militair en watergeus
* [[Joris van Brederode]] (?-1489), burgemeester van Rotterdam
* [[Nicolaas van Brederode]], luitenant-kolonel van de [[Staatsen]] en [[commandant|stadscommandant]] van Venlo in de [[Tachtigjarige Oorlog]]

==Kastelen==
* [[Ruïne van Brederode|Kasteel Brederode]] te Santpoort
* [[Kasteel Batestein (Vianen)|Kasteel Batestein]] te Vianen (Utrecht)
* [[Huis ter Kleef]] te Haarlem
* [[Oude stadhuis (Den Haag)|Stadskasteel Groenmarkt]] te Den Haag
* [[Stadskasteel Lange Voorhout]] te Den Haag
* [[Batenstein]] te Papendrecht

{{Appendix}}
[[Categorie:Huis Brederode| ]]