Brontekst bekijken van Hubertus van Luik

{{Infobox heilige
| naam = Sint-Hubertus
| geboortedatum = [[655]]
| geboorteplaats = [[Voerstreek]] of [[Toulouse (stad)|Toulouse]]<ref name="jachthoornblazers">[https://www.jachthoornblazers.nl/JHB/Sint-Hubertus-start.html Website Jachthoornblazers Sint Hubertus te Nieuwenhagen]{{dode link|datum=augustus 2017 |bot=InternetArchiveBot }}</ref>
| sterfdatum = [[30 mei]] [[727]]
| sterfplaats = [['s Gravenvoeren]] (of [[Tervuren]])
| feestdag = [[3 november]]
| vereerd_bij = [[Rooms-Katholieke Kerk]] en [[Oosters-orthodoxe kerken|Oosters-Orthodoxe Kerk]]
| afbeelding = Hubert de Lieja-Delcour.jpg
| onderschrift = Beeld uit 1689 van Sint-Hubertus met hert door <br />de [[Luik (stad)|Luik]]se beeldhouwer [[Jean Del Cour]]<br />in de [[Sint-Jacobskerk (Luik)|Sint-Jacobskerk]] te Luik
| titels = 
| zaligverklaring_datum = 
| zaligverklaring_plaats = 
| zaligverklaring_door = 
| heiligverklaring_datum = [[744]]<ref name="jachthoornblazers"/>
| heiligverklaring_plaats = 
| heiligverklaring_door = reliekenverheffing
| attributen = 
| beschermheilige_voor = [[jacht (activiteit)|de jacht]]
| schrijn = 
| oppressie_datum = 
| oppressie_door = 
| controverse = 
}}
De heilige '''Hubertus van Luik''', soms ''' Huibrecht''' (655-727), was volgens de traditie de laatste [[bisschop]] van [[Bisdom Maastricht|Maastricht]] en de eerste van [[Bisdom Luik|Luik]].
== Legende van Sint-Hubertus ==
Over het leven van Hubertus bestaan zeven min of meer eigentijdse [[hagiografie]]ën.{{Bron?|De website van de Jachthoornblazers uit Nieuwenhagen is natuurlijk geen serieuze bron.|2020|12|16}} Hieruit heeft zich in de loop der eeuwen de legende van Sint-Hubertus gevormd.  <ref>jachthoornblazers - https://jachthoornblazers.nl/JHB/Sint-Hubertus-start.html</ref>  In de [[iconografie]] is de legende van Sint-Hubertus nauw verweven met die van [[Eustachius van Rome|Sint-Eustachius]].

=== Jeugd en bekering ===
[[Bestand:La Visión de San Huberto por Jan Brueghel el Viejo con Rubens.jpg|thumb|left|200px|''Het visioen van Hubertus'' door [[Jan Brueghel de Oude]] en [[Peter Paul Rubens|Rubens]] (Prado, Madrid)]]
Hubertus was een zoon van [[Bertrand van Aquitanië|Bertrand]], broer van [[Boggis]], de [[Lijst van heersers van Aquitanië|hertog van Aquitanië]] en leidde een [[wereld (christendom)|werelds]] leven. Hij ging naar het [[Neustrië|Neustrische]] hof van [[Theuderic III]] in Parijs, maar ging net als veel edelen, vanwege hofmeier [[Ebroin]], naar het [[Austrasië|Austrasische]] hof in [[Metz]]. Daar werd hij hartelijk door hofmeier [[Pepijn van Herstal]] ontvangen en kreeg ook hier een hoge functie. Na de dood van zijn vrouw Floribanne, bij de geboorte van hun zoon Floribertus, trok hij zich terug in de [[Ardennen]], waar hij zich aan het jagen overgaf. Op [[Goede Vrijdag]] van het jaar 683 ging hij op jacht, hoewel dat een zeer oneerbiedige activiteit was op die dag. Hubertus bespeurde een groot [[hertachtigen|hert]], en joeg erachteraan met zijn honden. Toen hij het hert bijna te pakken had en het dier zich naar hem toekeerde wilde hij het neerschieten. Op dat moment verscheen er een lichtend kruis tussen het gewei. Een stem zei hem naar [[Lambertus van Maastricht]] te gaan. Sint Hubertus staat nu bekend als [[patroonheilige]] van de [[jacht (activiteit)|jacht]]. Deze legende werd pas vanaf de 15e eeuw met het leven van Hubertus verbonden.
[[Bestand:Lambert Mathieu (1804-1861) De bekering van Sint-Hubertus Saint-Hubert (1846) Basiliek van Sint-Hubertus 24-02-2021.jpg|miniatuur|''Bekering van Sint-Hubertus'' door [[Lambert Mathieu]] in de basiliek te Sint-Hubertus]]

=== Hubertus' leven als geestelijke ===
Hubertus ging in de leer bij de heilige [[Lambertus van Maastricht]], op dat moment de bisschop van die stad. Hubertus' broer [[Odo van Aquitanië|Odo de Grote]] werd Floribertus' voogd. Tijdens Hubertus' afwezigheid, hij was op pelgrimage naar Rome om [[paus Sergius I]] te ontmoeten, werd Lambertus door volgelingen van Pepijn vermoord. Hubertus volgde Lambertus op. Maastricht en [[Tongeren (stad)|Tongeren]] waren in die tijd onveilig, daarom verplaatste hij zowel de [[Cathedra (zetel)|bisschoppelijke zetel]] als het gebeente van de heilige Lambertus naar Luik (rond [[718]]).  <ref>A.J. Munsters, (1967) Verkenning van de middeleeuwse kerk in Limburg. in: E.C.M.A. Batta (red), Limburg's verleden. Geschiedenis van Nederlands Limburg tot 1815, vol II</ref>  Boven het graf van Lambertus werd de [[Sint-Lambertuskathedraal]] opgericht, die in 1794 werd verwoest. Hubertus verkondigde het geloof in [[Hertogdom Brabant|Brabant]] en de [[Ardennen]], vandaar dat in het zuiden van Nederland en in heel België veel kerken naar hem zijn vernoemd. In sommige streken lijkt het soms wel alsof er maar twee heiligen zijn: Hubertus en Lambertus.

=== Na zijn overlijden ===
Nadat Hubertus in 727 overleed, volgde zijn zoon [[Floribertus van Luik|Floribertus]] hem op (in die tijd konden gehuwden nog geestelijke worden, al scheidden ze in dat geval wel vaak van tafel en bed: de vrouw werd meestal [[monnik (christendom)|kloosterlinge]]).<br>In de vita van Sint-Hubertus wordt zijn overlijden gepreciseerd in de plaats genaamd "Fura", gelegen op 30 mijl (ongeveer 45 km) van Luik. Het valt dan ook te betwijfelen dat dit de [[Vlaams-Brabant]]se gemeente [[Tervuren]] is, zoals een plaatselijke traditie beweert.  <ref>In diezelfde traditie zou Hubertus het bos Fura gekregen hebben als bruidsschat van zijn schoonvader [[Dagobert (graaf van Leuven)|Dagobert]], de [[Lijst van graven van Leuven|graaf van Leuven]].</ref>  Wellicht dient Fura in de [[Voerstreek]] te worden gezocht.  <ref>Misschien was Hubertus een zoon van een graaf van Lohegau. De Lohegau is de naam van het bosrijke gebied (lo) tussen Maastricht en Luik. De graven bewoonden o.a. de [[Villa Fura]], een burcht te [['s-Gravenvoeren]], gelegen in het Steenbos.</ref>  

Op [[30 september]] [[825]] werd zijn stoffelijk overschot van Luik naar de [[abdij]] van [[Andage]] overgebracht. Hierdoor werd Andage al spoedig een [[bedevaartsoord]] en de plaatsnaam veranderde na enige tijd in [[Saint-Hubert (België)|Saint-Hubert]]. De [[basiliek]] die bij de abdij werd opgericht, werd naar Hubertus van Luik vernoemd: de [[Basiliek van Sint-Hubertus]]. Zijn kist verdween tijdens de [[Reformatie]].

== Naamdag en patroonheilige ==
[[Bestand:Hubertusviering_A.jpg|thumb|Dierenzegening en broodwijding tijdens de Sint-Hubertusviering bij de [[Onze-Lieve-Vrouw van Steenbergenkapel|Kapel van Onze-Lieve-Vrouw van Steenbergen]]]]
Omdat hij eens een man van [[hondsdolheid]] genas, wordt hij speciaal aangeroepen tegen deze ziekte. Daartoe wordt ook het zogenaamde ''[[hubertusbrood]]'' gezegend. Zijn [[naamdag]] wordt gevierd op [[3 november]].
Andere patroonheiligen van de jagers zijn [[Eustachius van Rome|Sint-Eustatius/Sint-Eustachius]] (20 september), [[Sint-Gillis (eremiet)|Sint-Gilles/Sint-Egidius]] (1 september) en [[Bavo van Gent|Sint-Bavo/Sint-Baaf]] (1 oktober).

== Nalatenschap; erfgoed ==
De nalatenschap van Hubertus is enorm. Honderden kerken, kapellen, kloosters, scholen, verenigingen en andere instellingen zijn naar hem genoemd. Ook veel topografische namen en straatnamen verwijzen naar Sint-Hubertus. Daarnaast zijn er talloze schilderingen, beeldhouwwerken, literaire werken en muziekstukken aan hem gewijd. Ook in de populaire cultuur is in zijn invloed naspeurbaar. Enkele voorbeelden:
* De dorpjes [[Sint-Huibrechts-Lille]] en [[Sint-Huibrechts-Hern]] en ook [[Saint-Hubert (België)|Saint-Hubert]] zijn genoemd naar Sint-Hubertus.
* In [[Tervuren]] staat de [[Sint-Hubertuskapel (Tervuren)|Sint-Hubertuskapel]] op de plek waar hij volgens sommige legendes gestorven zou zijn.
* Het [[Jachthuis Sint-Hubertus]] op de [[Hoge Veluwe]] is genoemd naar de heilige Hubertus. De plattegrond van het slot heeft de vorm van een hertengewei.
* In het Jachtslot de Mookerheide in [[Molenhoek (Mook en Middelaar, Heumen)|Molenhoek]], is een grote glas-in-lood afbeelding van Sint-Hubertus.
* In [[Neerpelt]] bevindt zich het Sint-Hubertuscollege.
* In [[Enschede]] bevindt zich Huize Heilige Hubertus, vernoemd naar Sint-Hubertus.
* In [[Den Haag]] bevindt zich het [[Sint Hubertuspark]].
* Na [[Sint-Sebastiaan]] is Sint-Hubertus de meest voorkomende patroonheilige van schuttersgilden. In [[Noord-Brabant]] zijn dit er vijf, te weten in: [[Berkel-Enschot]], [[Drunen]], Leur ([[Etten-Leur]] Noord), [[Liessel]] en [[Loon op Zand (plaats)|Loon op Zand]]. In [[Limburg (Nederlandse provincie)|Nederlands Limburg]] zijn dit er zes, te weten in: [[Beringe]], [[Gulpen]], [[Kessel (Limburg)|Kessel]], [[Nattenhoven]], [[Schaesberg (plaats)|Schaesberg]] en [[Ubachsberg]] en in [[Limburg (Belgische provincie)|Belgisch Limburg]] het schuttersgilde van [[Molenbeersel|Manestraat]].
* De [[Sint-Luciavloed|stormvloed van 1287]] werd op [[Terschelling]] ook wel de ''Sint-Hubertusvloed'' genoemd.  <ref>''Bron'': Stichting VVV Terschelling, (1975) Monumenten, Terschelling; Uitgegeven ter gelegenheid van het Monumentenjaar 1975. p. 55 ''"St. Janskerk"''. (Bibliotheek Terschelling)</ref> 
* De Duitse kruidenlikeur [[Jägermeister]] heeft als logo het beeld van het hert met een kruis tussen het gewei.

== Literatuur ==
* Louis Goosen, [https://www.dbnl.org/tekst/goos020vana03_01/goos020vana03_01_0085.php#a084 Hubertus van Luik], in: ''Van Afra tot de Zevenslapers. Heiligen in religie en kunsten'', 1992, p. 187-188
{{Appendix}}
{{StartOpvolging}}
{{OpvolgingCombi|| lijst = [[Lijst van bisschoppen van Maastricht|Bisschop van Maastricht en Luik]]<br>±706 - 727| vorige = [[Lambertus van Maastricht|Lambertus]]| volgende = [[Floribertus van Luik|Floribertus]]
}}
{{EindOpvolging}}
[[Categorie:Merovingisch heilige]][[Categorie:Bisschop van Luik]][[Categorie:Bisschop van Maastricht]][[Categorie:Bisschop in de Nederlanden in de 8e eeuw]][[Categorie:Heilige in het christendom]][[Categorie:Belgisch heilige of zalige]][[Categorie:Heilige of zalige van koninklijke afkomst]][[Categorie:Saint-Hubert]]