Brontekst bekijken van Goirle (gemeente)

{{Infobox gemeente Nederland
| naam                  = Goirle
| bestandsnaam vlag     = Goirle vlag.svg
| vlagartikel           = Vlag van Goirle
| bestandsnaam wapen    = Goirle wapen.svg
| wapenartikel          = Wapen van Goirle
| locatie               = LocatieGoirle
| provincie             = {{NL-vlag|Noord-Brabant}}
| burgemeester          = [[Mark van Stappershoef|M.W.A.M. van Stappershoef]] ([[Christen-Democratisch Appèl|CDA]])
| hoofdplaats           = [[Goirle (plaats)|Goirle]]
| lat_deg               = 
| lat_min               = 
| lon_deg               = 
| lon_min               = 
| verkeersader          = {{Pictogram weg Nederland A-weg|58}} {{Pictogram weg België N-weg|12}}
| netnummer             = 013
| CBS                   = 0785
| postcode              = 5050-5053, 5133
| religiejaar           = 2010-2015<ref name="religieus">{{Citeer web |url=https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2016/51/helft-nederlanders-is-kerkelijk-of-religieus |titel=Helft Nederlanders is kerkelijk of religieus |auteur= |uitgever=CBS |datum=22 december 2016 |bezochtdatum=24 mei 2020}}</ref>
| religie               = 58,8% [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholiek]]<br>35,5% geen [[Religie|gezindte]]<br>2,1% [[moslim]]<br>1,9% overige [[Religie|gezindte]]<br>1,7% [[Protestantisme|protestant]]
| website               = [https://www.goirle.nl/ www.goirle.nl]
| COROP                 = [[Midden-Noord-Brabant]]
}}
'''Goirle''' ({{Audio|195_Goirle.ogg|<small>uitspraak</small>}}) (Brabants: ''Gôol'') is een [[gemeente (bestuur)|gemeente]] in de [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]]se [[provincie]] [[Noord-Brabant]], gelegen direct ten zuiden van [[Tilburg]]. De gemeente telt {{Statistiek gemeente Nederland inwoners|0785}} inwoners ({{Statistiek gemeente Nederland inwoners|TXT=Year}}, bron: CBS), heeft een oppervlakte van 42,21 [[vierkante kilometer|km²]] (waarvan 0,01&nbsp;km² water) en ligt op een hoogte van 15 meter. De hoofdplaats is het gelijknamige [[Goirle (plaats)|Goirle]].

De omgeving van Goirle is rijk aan natuurschoon ([[Regte Heide]], Landgoed het Riels Hoefke, Het Ooievaarsnest, [[Gorp en Roovert]], Landgoed Nieuwkerk en Het Riels Laag). De naam Goirle komt van het woord goor, wat drassig betekent en van het woord lo, wat moeras of bos betekent.

== Geografie ==
=== Ligging ===
Dichtstbijzijnde grotere steden zijn [[Tilburg]], [[Turnhout]] (via N12), [[Breda]] (via A58), [[Eindhoven]] (via A58).

=== Kernen en gehuchten ===
Kernen:
* [[Goirle (plaats)|Goirle]]
* [[Riel (Goirle)|Riel]]

Gehuchten:
* [[Breehees]]

== Topografie ==
[[Bestand:Gem-Goirle-OpenTopo.jpg|550px]]

''Topografische kaart van de gemeente Goirle, september 2022.''

== Geschiedenis ==
[[Bestand:1865 Goirle.gif|thumb|Goirle in 1865]]
Vanouds behoorde Goirle tot de heerlijkheid ''Tilburg en Goirle''. Reeds in [[1795]] bestonden er plannen om beide plaatsen zelfstandig te maken. In [[1803]] gebeurde dit en werden Tilburg en Goirle zelfstandige gemeenten. Bij de gemeentelijke herindeling per [[1 januari]] [[1997]] zou Goirle aanvankelijk bij [[Tilburg]] gevoegd worden. Na hevige protesten bleef Goirle echter zelfstandig en vond een uitbreiding plaats met de kern [[Riel (Goirle)|Riel]], die tot dan toe deel uitmaakte van de gemeente [[Alphen en Riel]].

== Standbeeld voor Duitse soldaat ==
In Goirle (in de kern Riel) staat een standbeeld voor een Duitse soldaat. Het is voor [[Karl-Heinz Rosch]], een soldaat die in oktober 1944 twee kinderen uit Goirle redde van geallieerd vuur en daarbij zelf het leven liet.

== Verkeer en vervoer ==
[[Bestand:Molen de wilde.jpg|thumb|Molen ''De Wilde'' gebouwd in 1898]]
[[Bestand:RK Kerk St Jan in Goirle.jpg|thumb|RK Kerk ''[[Sint-Johannes Onthoofdingkerk (Goirle)|'St.-Jan']]'' in Goirle]]
De gemeente Goirle is bereikbaar via de rijksweg A58 ([[Eindhoven]] - [[Breda]] - [[Vlissingen]]) en de ''Turnhoutsebaan'' (Tilburg - [[Poppel]]-grens - Turnhout).

=== Bus ===
Er rijden in Goirle vier buslijnen. Deze worden verzorgd door de [[Arriva Personenvervoer Nederland|Arriva]] en [[De Lijn (vervoermaatschappij)|De Lijn]]. Sinds [[2004]] maakt Goirle gebruik van de [[T-bus]], een nieuwe opzet van het openbaar stadsvervoer in Tilburg, met snelle verbinding op de hoofdassen en aansluitingen naar gebieden met kleinere vervoersvraag.

De Vlaamse busonderneming De Lijn verzorgt busvervoer vanuit Goirle naar Turnhout, via de kleine kernen Poppel, [[Weelde]], [[Ravels]] en [[Oud-Turnhout]] en verzorgt vervoer naar Tilburg, Arendonk en Hoogstraten.

In Riel rijdt er één streeklijn van Arriva.

'''Overzicht lijnen:'''
* Stadslijn 2: Goirle Baronielaan - Wittendijk - Goirle-Centrum - Abcovenseweg - [[Tilburg (gemeente)|Tilburg]]
* Streeklijn 137: Tilburg - Willem II Stadion - Goirle-Noord - Riel - Baarle-Nassau
* Buurtlijn 295: Goirle - [[Hilvarenbeek (plaats)|Hilvarenbeek]] Vrijthof
* Streeklijn 450: Tilburg - Willem II Stadion - Goirle-Centrum - Wittendijk - Poppel - Ravels - [[Turnhout]]
* Schoollijn 451: Goirle Natuurpoort Roovertsche Leij - Poppel - Weelde - Ravels - Oud-Turnhout - Turnhout
* Schoollijn 456: Goirle Natuurpoort Roovertsche Leij - Poppel - Weelde - Ravels - Oosthoven - Oud-Turnhout - Arendonk
* Schoollijn 458: Goirle Natuurpoort Roovertsche Leij - Poppel - Weelde - Merksplas - Wortel - Hoogstraten
*Schoollijn 637: Baarle-Nassau → Alphen → Riel → Goirle → Tilburg

=== Trein en tram ===
Van 1 oktober [[1867]] Tot 7 oktober [[1934]] had Riel een [[station Riel]], gelegen aan de [[Spoorlijn 29|spoorlijn Tilburg - Turnhout]]. De zijlijn Riel-Goirle van dit lijntje diende alleen voor goederenvervoer. Op 24 september [[1907]] kwam de [[stoomtram]] [[Tilburg]] - Goirle - [[Hilvarenbeek (plaats)|Hilvarenbeek]] - [[Esbeek]] in gebruik, die in 1909 doorgetrokken werd naar [[Poppel]], waar zij aansloot op het Belgische tramnet. Op 15 september [[1935]] werd deze tramlijn gesloten. Sinds 1989 is op de bedding van de voormalige spoorlijn Tilburg - Turnhout een toeristisch fietspad aangelegd: [[Spoorlijn Tilburg - Turnhout|Bels Lijntje]].

== Textiel ==
De gemeente Goirle staat van oudsher onder meer bekend om de textielindustrie, hierin speelden een aantal textielfabrikantenfamilies een belangrijke rol, met name: [[Van Puijenbroek]] en [[Van Besouw]]. Hoewel er in Goirle nog twee textielfabrieken in bedrijf zijn oogt de plaats verre van industrieel. Dit komt doordat de plaats, vanwege de ligging dicht bij Tilburg, tot een forensenplaats is uitgegroeid.

== Politiek ==
=== Gemeenteraad ===
De [[gemeenteraad]] van Goirle bestaat uit 19 zetels. Hieronder staat de samenstelling van de gemeenteraad sinds 1999:
{| class="wikitable sortable" style="text-align:center"
!Partij!!1999!![[Nederlandse gemeenteraadsverkiezingen 2002|2002]]!![[Nederlandse gemeenteraadsverkiezingen 2006|2006]]!![[Nederlandse gemeenteraadsverkiezingen 2010|2010]]!![[Nederlandse gemeenteraadsverkiezingen 2014|2014]]!![[Nederlandse gemeenteraadsverkiezingen 2018|2018]]
![[Nederlandse gemeenteraadsverkiezingen 2022|2022]]
|-
|align="left"| Lijst Riel-Goirle||8||7||5||6||4||4
|5
|-
|align="left"| Gezond Verstand Goirle Riel
| -
| -
| -
| -
| -
| -
|4
|-
|align="left"| [[Volkspartij voor Vrijheid en Democratie|VVD]]||2||2||1||2||3||3
|2
|-
|align="left"| Pro Actief Goirle||-||-||3||3||3||3
|2
|-
|align="left"| [[Democraten 66|D66]]||1||1||-||-||-||2
|2
|-
|align="left"| [[Partij van de Arbeid (Nederland)|PvdA]]||1||2||4||2||2||1
|2
|-
|align="left"| [[Christen-Democratisch Appèl|CDA]]||2||2||3||3||3||3
|1
|-
|align="left"| Arbeiderspartij Goirle-Riel||-||-||-||-||-||1
|1
|-
|align="left"| [[Socialistische Partij (Nederland)|SP]]||-||-||-||2||3||2
| -
|-
|align="left"| Lijst Couwenberg||-||-||-||1||1||1
| -
|-
|align="left"| Goirlese Katholieke Arbeiders Partij||1||3||3||-||-||-
| -
|-
|align="left"| [[GroenLinks]]||3||2||-||-||-||-
| -
|-
|align="left"| Gemeenschapsbelangen Goirle||1||-||-||-||-||-
| -
|-
!Totaal!!19!!19!!19!!19!!19!!19
!19
|-
!Opkomst
!
!
!
!51,94%
!'''51,70%'''
!54,92%
!52,06%
|}

===College van B&W===
(situatie 2022-2026)
*Burgemeester [[Mark van Stappershoef]]
*Wethouder [[Liselotte Franssen]] (Lijst Riel Goirle)
*Wethouder [[Christel van Neerven]] (PAG) januari 2023 afgetreden door privé omstandigheden<ref>{{Citeer web |url=https://www.bd.nl/goirle/christel-van-neerven-stopt-als-wethouder-in-goirle-ziekte-van-lyme-eist-zijn-tol~a514db38/|titel=Christel van neerven stopt als wethouder in goirle ziekte van lyme eist zijn tol|bezochtdatum=2023-02-03|werk=www.bd.nl|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230204055352/https://www.bd.nl/goirle/christel-van-neerven-stopt-als-wethouder-in-goirle-ziekte-van-lyme-eist-zijn-tol~a514db38/|archiefdatum=2023-02-04}}</ref>
*Wethouder [[Peter van Dijk (VVD-politicus)|Peter van Dijk]] (VVD)
*Wethouder [[Janneke van den Hout]] (D66)

==Sportclubs==
[[Bestand:De Hovel.jpg|thumb|Het Goirlese winkelcentrum ''De Hovel'', geopend na een renovatie in november 2007]]
[[Bestand:De Hoge Wal.jpg|thumb|Nieuwbouwwijk ''De Hoge Wal'' in het noordoosten van Goirle]]
* ''Gymnastiek vereniging S.O.S. Goirle'' ([[gymnastiek (sport)|gymnastiek]])
* ''B.C. Goirle'' ([[badminton]])
* ''GHV'' ([[handbal]])
* ''St. Sebastiaan'' ([[boogschieten]])
* ''[[MHC Goirle]]'' ([[hockey]])
* ''Taekwondo Goirle'' ([[taekwondo]])
* ''S.V. Red Star '58'' ([[tafeltennis]])
* ''[[GSBW]]'' ([[voetbal]])
* ''[[VOAB]]'' ([[voetbal]])
* ''[[VC Goirle]]'' ([[volleybal]])
* ''[[VV Riel]]'' ([[voetbal]])
* ''WSVG'' ([[windsurfen]])
* ''GZVV'' ([[zaalvoetbal]])
* ''RZG'' ([[zaalvoetbal]])
*
* ''WTC de Hellen'' ([[Wielersport|Wielrennen]])
* ''L.T.C. Goirle'' ([[tennis]])
* ''Gilde St. Mauritius'' (geweerschieten op wip)
* ''Sportschool Bruers'' ([[karate]], [[boksen]] en [[kickboksen]])

== Radio en televisie ==
Goirle heeft tevens een eigen lokale radio- en televisieomroep genaamd Lokale Omroep Goirle, beter bekend als de 'LOG'.

== Cultuur ==
[[File:De Goede Duitser.jpg|thumb|Standbeeld voor een Duitse soldaat te Riel]]
=== Cultureel Centrum Jan van Besouw ===
In het hart van Goirle bevindt zich CC Jan van Besouw, theater, lokale omroep, bibliotheek, muziek- en dansschool en thuis voor 25 verenigingen, orkesten en zangkoren.
=== Monumenten ===
In de gemeente zijn er een aantal rijksmonumenten, gemeentelijke monumenten, en oorlogsmonumenten, zie:
* [[Lijst van rijksmonumenten in Goirle (gemeente)]]
* [[Lijst van gemeentelijke monumenten in Goirle]]
* [[Lijst van oorlogsmonumenten in Goirle]]
* [[Lijst van Stolpersteine in Goirle]]

=== Carnaval ===
Tijdens de carnavalsdagen wordt Goirle omgedoopt in ''Ballefruttersgat''. Dit slaat op de bijverdiensten van wevers: die maakten [[kaatsebal]]len van onder andere paardenhaar in lederen ballen. Het paardenhaar werd in de ballen "gefrut".

=== Kunst in de openbare ruimte ===
In de gemeente Goirle zijn diverse beelden, sculpturen en objecten geplaatst in de openbare ruimte, zie:
* [[Lijst van beelden in Goirle]]

== Aangrenzende gemeenten ==
{{Tabel windroos
| N= {{NL-vlag|Tilburg}}
| NO= 
| NW= {{NL-vlag|Gilze en Rijen}}
| O= 
| Z= {{BE-vlag|Ravels}} (B)
| ZO={{NL-vlag|Hilvarenbeek}}
| W= {{NL-vlag|Alphen-Chaam}}
| ZW= 
}}

== Bekende Goirlenaren ==
<!--Alleen personen met een eigen pagina s.v.p.-->
* [[Karin Bruers]] (1962), cabaretière
* [[Gaston van Erven]] (1944-2019), acteur
* [[Bénédicte Ficq]] (1957), advocate
* [[Martin van Geel]] (1960), voetballer en scheidsrechter
* [[Tiest van Gestel]] (1881-1969), handboogschutter
* [[Dorien Haan]] (1980), actrice
* [[Mathieu Hermans]] (1963), wielrenner
* [[Floor Jansen]] (1981), zangeres
* [[Joris van de Kerkhof]] (1967), journalist
* [[Michael de Leeuw]] (1986), voetballer
* [[Joris Mathijsen]] (5 april 1980), voetballer
* [[Marcel Meeuwis]] (31 oktober 1980), voetballer
* [[Pierre van Ostade]] (1917-2005), radio- en televisiepresentator
* [[Cees Robben]] (1909-1988), kunstenaar en tekenaar
* [[Timo Roosen]] (1993), wielrenner
* [[Liz Snoijink]] (1955), actrice
* [[Mai Spijkers]] (1955), uitgever
* [[Stan Storimans]] (1969-2008), cameraman
* [[Jan Taminiau]] (1975), modeontwerper
* [[Frank Verbunt]] (1953), natuurkundige
* [[Eva van de Wijdeven]] (1985), actrice
* [[Ireen Wüst]] (1986), schaatsster
* [[Huub Zilverberg]] (1939), wielrenner

=== Geboren ===
* [[Bas Birker]] (1979), cabaretier
* [[Madelief Broos]] (2004), actrice

== Externe links ==
* [https://www.goirle.nl Gemeente Goirle]
* [https://web.archive.org/web/20080919224901/http://www.regionaalarchieftilburg.nl/index.php?option=com_content&task=view&id=32&Itemid=137 Regionaal Archief Tilburg - beheert de archieven van de gemeente Goirle]
* [https://web.archive.org/web/20080919224857/http://www.regionaalarchieftilburg.nl/index.php?option=com_content&task=view&id=153&Itemid=286 Geschiedenis van Goirle]
* [https://web.archive.org/web/20111118044030/http://breda-en-alles-daaromheen.nl/goirle-in-beeld.htm Goirle in beeld]

{{Appendix}}
{{Commonscat}}
{{Navigatie gemeente Goirle}}
{{Navigatie provincie Noord-Brabant}}
{{Coor title dms|51|31|13.008|N|5|4|1.5636|E|type:city(22135)_region:NL}}

[[Categorie:Goirle| ]]