Brontekst bekijken van Gerard Mooyman

{{Infobox militair persoon
| naam = Gerardus Leonardus Mooyman
| afbeelding = Gerardus Mooijman (1943).jpg
| onderschrift = SS-Sturmmann Gerardus Mooyman na uitreiking van het Ridderkruis
| bijnaam = 
| geboorteplaats = [[Apeldoorn (stad)|Apeldoorn]], [[Nederland]]
| geboortedatum = 23 september 1923
| sterfplaats = [[Anloo]], [[Nederland]]
| sterfdatum = 21 juni 1987
| begraven = 
| religie = 
| partij = {{NL}}<br />[[Bestand:Flag of Germany (1935–1945).svg|20px]] [[Nazi-Duitsland]]<br />{{DE-1945}}<br />{{NL}}
| onderdeel = [[Bestand:Flag Schutzstaffel.svg|rand|20px|Vlag van de Schutzstaffel]] [[Waffen-SS]]
| dienstjaren = [[1941]] - [[1945]]
| rang = [[Bestand:SS-Untersturmfuehrer collar.png|40px]] [[Bestand:Shoulder-wss-ill-untersturmf.jpg|50px]]<br />[[Untersturmführer|SS-Untersturmführer]]
| eenheid = ''14./SS-Freiwilligen-Legion "Nederland"''
| leiding = 
| veldslagen-naam  = 
| veldslagen = [[Tweede Wereldoorlog]]
* [[Oostfront (Tweede Wereldoorlog)|Oostfront]]
| onderscheidingen = zie [[#Decoraties|decoraties]] 
| anderwerk = zelfstandig ondernemer
| portaal = Tweede Wereldoorlog
}}
'''Gerardus Leonardus Mooyman''' ([[Apeldoorn (stad)|Apeldoorn]], [[23 september]] [[1923]] – [[Anloo]], [[21 juni]] [[1987]]) was een Nederlander die dienst nam in de [[Waffen-SS]] tijdens de [[Tweede Wereldoorlog]].

== Biografie ==
[[Bestand:Bundesarchiv Bild 101III-Reinsberg-013-17A, Russland, Orden für Männer der Legion "Niederlande".jpg|thumb|left|250px|Gerard Mooyman (rechts) ontvangt het Ridderkruis.]]
Mooyman werd geboren in Apeldoorn en was afkomstig uit een katholiek middenstandsgezin. Zijn vader was melkboer en werd in de crisistijd lid van de [[Nationaal-Socialistische Beweging|NSB]].

Mooyman meldde zich in april 1941 als vrijwilliger voor de SS-Freiwilligen-Standarte "Nordwest". Zijn eerste frontinzet was in januari 1942 aan de [[Volchov (rivier)|Volchov]] in het [[Vrijwilligerslegioen Nederland]]. Als commandant van een stuk [[antitankgeschut]] verdiende hij het [[IJzeren Kruis (Duitsland)#Het IJzeren Kruis als ridderorde tussen 1939 en 1945|IJzeren Kruis 1939]] Tweede en Eerste Klasse voor het vernietigen van enkele Sovjet-tanks. Tijdens de strijd rond het [[Ladogameer]] in februari 1943 vernietigde Mooyman 13 vijandelijke tanks op één dag. Hem werd op 20 februari 1943 het [[IJzeren Kruis (Duitsland)#Ridderkruis|Ridderkruis van het IJzeren Kruis]] verleend. Daarmee was hij de eerste Nederlander en de eerste niet-Duitser die het Ridderkruis van het IJzeren Kruis ontving. In totaal wist hij 23 tanks uit te schakelen<ref name="Zee 2017, p.235.">Zee 2017, p.235.</ref>.

Door de nazi's werd Mooyman ingezet voor een publiciteitscampagne en als voorbeeld gesteld aan de Nederlandse jeugd. In veel plaatsen werden straten en pleinen naar hem genoemd.

Hij volgde daarna de opleiding tot SS-Scharführer ([[onderofficier]]) in [[Radolfzell]] in de zomer van 1943. Eind augustus 1943 vertrok hij voor de officiersopleiding naar de SS-Junkerschule in [[Bad Tölz]]; hij was cadet in de [[SS-Junkerschule|''11e Kriegsjunkerlehrgang'']]. In het voorjaar van 1944 keerde hij terug naar het front bij [[Narva (Estland)|Narva]] als SS-Standarten-Oberjunker (vgl. [[vaandrig]]) en werd bevorderd tot [[Untersturmführer|SS-Untersturmführer]] [[Militaire reserve|der Reserve]] (reserve [[tweede luitenant]]) op 21 juni 1944.

Mooyman raakte in Amerikaanse krijgsgevangenschap op 4 mei 1945. Enkele dagen later ontsnapte hij en dook onder in Duitsland. In maart 1946 werd hij in Nederland gearresteerd. Tijdens een transport van [[Scheveningen]] naar [[Delft]] ontsnapte hij voor de tweede maal en werd in augustus 1946 opnieuw aangehouden. Mooyman kwam in oktober voor de rechter en werd uiteindelijk veroordeeld tot 6 jaar gevangenisstraf, doch werd eind augustus 1949 in vrijheid gesteld. Na zijn vrijlating leed Mooyman een onopvallend leven als zelfstandig ondernemer in de stad Groningen. Mooyman was gehuwd en had een dochter.

De enige keer dat hij daarna nog in de publiciteit kwam was in 1967, toen hij zich liet interviewen door het blad Revue. In dit artikel sprak hij zijn afschuw uit over de misdaden van de nazi's, waarvoor hij zichzelf medeverantwoordelijk achtte. Zijn Ridderkruis gaf hij aan een verzamelaar. Ten gevolge van een verkeersongeval bij [[Anloo]] kwam hij in 1987 om het leven.

== Militaire loopbaan ==
* [[Sturmmann|SS-Sturmmann]]: 1943<ref name="Ritterkreuztraeger" /><ref name="Tixier 2019, p.SS SS USTUF MOOYMAN.">Tixier 2019, p.SS SS USTUF MOOYMAN.</ref>
* [[Rottenführer|SS-Rottenführer]]: 20 februari 1943<ref name="Tixier 2019, p.SS SS USTUF MOOYMAN." />
* [[Unterscharführer|SS-Unterscharführer]]: 1943<ref name="Tixier 2019, p.SS SS USTUF MOOYMAN." />
* [[Standartenoberjunker|SS-Standartenoberjunker]]: zomer 1944<ref name="Tixier 2019, p.SS SS USTUF MOOYMAN." />
* [[Untersturmführer|SS-Untersturmführer]] [[Militaire reserve|der Reserve]] in de [[Waffen-SS]]: 21 juni 1944<ref name="Tixier 2019, p.SS SS USTUF MOOYMAN." />

== Decoraties ==
* [[IJzeren Kruis (Duitsland)#Ridderkruis|Ridderkruis van het IJzeren Kruis]] op 20 februari 1943 als ''Geschützführer 14.(Panzerjäger) / SS-Freiwilligen-Legion “Nederland” / Infanterie-Division 170 / XXVI.Armee-Korps / 18.Armee / Heeresgruppe Nord''<ref name="Ritterkreuztraeger">{{de}}[http://www.ritterkreuztraeger.info/rk/m/M334Mooymann.pdf Ritterkreuztraeger, 1939 - 1945. Gezien op 23 januari 2017.] [https://web.archive.org/web/20220121141250/http://www.ritterkreuztraeger.info/rk/m/M334Mooymann.pdf Gearchiveerd] op 21 januari 2022.</ref><ref name="WorldWar2Awards.com">https://www.tracesofwar.nl/persons/34494. [https://web.archive.org/web/20230715103152/https://www.tracesofwar.nl/persons/34494 Gearchiveerd] op 15 juli 2023.</ref><ref name="Das-Ritterkreuz.de">{{de}}[http://www.das-ritterkreuz.de/index_search_db.php4?modul=search_result_det&wert1=4268&searchword=mooyman Das-Ritterkreuz.de. Gezien op 23 januari 2017.]</ref><ref name="Lexikon-der-Wehrmacht">{{de}}[https://www.lexikon-der-wehrmacht.de/Personenregister/M/MooymanG.htm Lexikon-der-Wehrmacht, Personenregister. Gezien op 23 januari 2017.] [https://web.archive.org/web/20230530161230/https://www.lexikon-der-wehrmacht.de/Personenregister/M/MooymanG.htm Gearchiveerd] op 30 mei 2023.</ref><ref name="Scherzer 2005, p.524.">Scherzer 2005, p.524.</ref><ref name="Tixier 2019, p.SS SS USTUF MOOYMAN." />
* [[IJzeren Kruis (Duitsland)#Het IJzeren Kruis als ridderorde tussen 1939 en 1945|IJzeren Kruis 1939]], 1e Klasse (10 februari 1943) en 2e Klasse (4 februari 1943)<ref name="Ritterkreuztraeger" /><ref name="WorldWar2Awards.com" /><ref name="Tixier 2019, p.SS SS USTUF MOOYMAN." />
* [[Storminsigne van de Infanterie]] in brons<ref name="WorldWar2Awards.com" />- zilver<ref name="Ritterkreuztraeger" /><ref name="Tixier 2019, p.SS SS USTUF MOOYMAN." />
* [[Gewondeninsigne#Tijdens de Tweede Wereldoorlog|Gewondeninsigne 1939]] in zwart<ref name="Tixier 2019, p.SS SS USTUF MOOYMAN." /><ref name="WorldWar2Awards.com" /> en zilver<ref name="Ritterkreuztraeger" />
* ''[[Medaille Winterschlacht im Osten 1941/42]]'' in 1942<ref name="Ritterkreuztraeger" /><ref name="WorldWar2Awards.com" />
* ''[[Sonderabzeichen für das Niederkämpfen von Panzerkampfwagen durch Einzelkämpfer]]''<ref name="Ritterkreuztraeger" /> in zilver<ref name="Tixier 2019, p.SS SS USTUF MOOYMAN." />

== Externe links ==
* [https://www.tracesofwar.com/persons/34494 Afbeelding van de behaalde onderscheidingen]
* [https://www.feldgrau.net/forum/viewtopic.php?p=160177 Tekst interview ''Nieuwe Revue'', februari 1969]
* [https://www.youtube.com/watch?v=d6xXzJVQ8Do Korte documentaire over Mooymans met beelden van de ridderkruisverlening, maart 1943]

{{Appendix|1=alles|2=
* {{Citeer boek
| achternaam = Zee van der 
| voornaam = Sytze
| auteurlink = 
| medeauteurs = 
| datum = 2017
| titel = Voor Führer, Volk en Vaderland
| hoofdstuk =
| uitgever = Just Publishers
| plaats = Hilversum
| ISBN = 978-90-8975-402-8
| NUR = 
| pagina's = 235, 236
| taal = nl
| URL = 
| bezochtdatum = 11 februari 2019
}}
* {{Citeer boek
| achternaam = Scherzer
| voornaam = Veit
| auteurlink = 
| medeauteurs = 
| datum = 2005
| titel = Die Ritterkreuzträger 1939-1945
| hoofdstuk =
| uitgever = Scherzers Militaire-Verlag Ranis
| plaats = Jena
| ISBN = 3-938845-00-7
| NUR = 
| pagina's = 524
| taal = de
| URL = 
| bezochtdatum = 21 mei 2019
}}
* {{Citeer boek
| achternaam = Tixier
| voornaam = Thierry
| auteurlink = 
| medeauteurs = 
| datum = 2019
| titel = Allgemeine SS - Polizei - Waffen SS Volume 1
| hoofdstuk = 
| uitgever = 
| plaats = 
| ISBN = 978-1-326-41182-4
| NUR = 
| pagina's = SS USTUF (geen pagina vermelding)
| taal = fr
| URL = 
| bezochtdatum = 9 mei 2020
}}
----
{{References}}
}}

{{DEFAULTSORT:Mooyman, Gerard}}
[[Categorie:Nederlands collaborateur in de Tweede Wereldoorlog]]
[[Categorie:SS-lid]]
[[Categorie:NSB-lid]]
[[Categorie:Nederlands militair in de Tweede Wereldoorlog]]