Brontekst bekijken van Follis (munt)

[[Bestand:DiocletianusFollis-transparent.png|thumb|Een ''follis'' met de beeltenis van [[Diocletianus]] (Trier, 300/301).]]
De '''follis''' (meervoud: ''folles''; '''[[Oudgrieks]]:''' {{Polytonic|φόλλις}})<ref>De naam ''follis'' is een [[Anachronisme|anachronistische]] benaming (afgeleid van de Byzantijnse) voor deze Romeinse munt, die in de bronnen gewoon ''nummus'' (munt, geldstuk) wordt genoemd ({{Aut|P. Grierson}}, art. Follis, in ''[[Oxford Dictionary of Byzantium|ODB]]'' II (1991), p. 794).</ref> is een [[Romeinse Rijk|Romeinse]], later [[Byzantijnse Rijk|Byzantijnse]], [[munt (betaalmiddel)|munt]], die rond [[294]] in het kader van de [[geldhervorming]] van [[Diocletianus]] (''[[Edictum de pretiis rerum venalium]]'') werd ingevoerd.

==Romeinse munt==
De munt van keizer Diocletianus is een belangrijk artefact uit de geschiedenis van het Romeinse rijk. Diocletianus regeerde van 284 tot 305 na Christus en voerde verschillende hervormingen door, waaronder veranderingen in de munteenheid om de economie te stabiliseren. Hij is vooral bekend om zijn hervormingen van het keizerlijke bestuur en het herstel van de stabiliteit na de crisis van de derde eeuw.

=== Muntstelsel onder Diocletianus ===
Diocletianus hervormde het Romeinse muntstelsel om de inflatie tegen te gaan die de economie had geteisterd. Dit resulteerde in de introductie van nieuwe munten:

# '''Aureus''': Een gouden munt die voornamelijk werd gebruikt voor grote betalingen en als een symbolisch middel van prestige.
# '''Argenteus''': Een zilveren munt die werd geïntroduceerd om de circulatie van zilvermunten te vergroten.
# '''Denarius''': De denarius, die eerder al in omloop was, bleef bestaan maar verloor aan waarde door de inflatie.
# '''Follis''': Een koper- of bronsmunt die werd geïntroduceerd in de hervormingen en een belangrijke rol speelde in het dagelijks gebruik.

De "Follis" was bijzonder bekend voor zijn grotere grootte en het feit dat hij vaak werd gestempeld met de naam van de keizer en soms met propaganda over de keizerlijke macht en goddelijke steun.

=== Iconografie op de munten ===
Diocletianus gebruikte zijn munten niet alleen als valuta, maar ook als propaganda-instrumenten. De afbeeldingen op de munten weerspiegelden vaak zijn autoriteit en de stabiliteit die hij bracht. Veel van de munten tonen de keizer in militaire of goddelijke gedaante, wat zijn rol als beschermheer van het rijk benadrukte.

=== Voorbeeld van een Diocletianus-munt ===
Een typisch exemplaar van een '''Follis''' van Diocletianus zou de keizer kunnen tonen met een lauwerkrans op de voorzijde en de tekst '''IMP C DIOCLETIANVS AVG''' (Imperator Caesar Diocletianus Augustus). De keerzijde kan de keizer als een militair leider tonen, bijvoorbeeld met een hand die een victoriabeker vasthoudt of in een andere triomfantelijke houding.

Deze munten waren belangrijk voor de stabilisatie van de Romeinse economie, en ze gaven burgers een tastbaar symbool van de autoriteit van de keizer.

De munt, die 1/32 van een [[Romeinse gewichtsmaten|Romeinse pond]] (''libra'') woog (= ca. 10 g), werd uit [[brons]] geslagen en met een dunne [[zilver]]laag afgewerkt. De naam ''follis'' betekent [[geldbuidel]] en gaat vermoedelijk op een uitdrukking voor een verzegelde geldbuidel terug, die in de oudheid een bepaald aantal munten bevatte en aldus een vaste waarde had.<ref>[[Epiphanius van Salamis]], ''De Mensuris et Ponderibus'' 53. Zie ook: {{Aut|M.F. Hendy}}, ''Studies in the Byzantine Monetary Economy c.300–1450'', Cambridge, 1985, p. [http://books.google.be/books?id=zLvhIphg8zwC&pg=PA339 339].</ref>

Bij haar invoering had de ''follis'' een waarde van 12,5 ''d. c.'' (''[[denarius|denarii]] communes'', "rekendenarius"),<ref>''P.Panop. Beatty'' 2, rr. [https://papyri.info/ddbdp/p.panop.beatty;;2 302-304], ''P. Oslo'' III 83 [https://papyri.info/ddbdp/p.oslo;3;83 rr. 10-15]. [https://web.archive.org/web/20230530223334/https://papyri.info/ddbdp/p.panop.beatty;;2 Gearchiveerd] op 30 mei 2023.</ref> bij de geldhervorming van [[1 september]] [[301]] werd ze naar 25 ''d. c.'' opgewaardeerd.<ref>''PSI'' VIII 965 [https://papyri.info/ddbdp/psi;8;965 r. 6].</ref> Onder [[Constantijn de Grote]] werden de ''folles'' andermaal opnieuw herwerkt, verkleind en zouden vanaf dan ook geen zilver meer bevatten.

[[Constantius II|Keizer Constantius II]] verving de ''follis'' bij de munthervorming van 346 door de ''[[maiorina]]'', een licht met zilver gelegeerde middelgrote bronzen munt.<ref>''[[Codex Theodosianus]]'' IX 21 § 6. Zie ook: {{Aut|M.F. Hendy}}, ''Studies in the Byzantine Monetary Economy c.300–1450'', Cambridge, 1985, pp. [http://books.google.be/books?id=zLvhIphg8zwC&pg=293 293]-[http://books.google.be/books?id=zLvhIphg8zwC&pg=294 294], [http://books.google.be/books?id=zLvhIphg8zwC&pg=320 320], [http://books.google.be/books?id=zLvhIphg8zwC&pg=470 470].</ref> Later werd uit 'follis' de naam afgeleid voor het Arabische kopergeld van de vroege middeleeuwen: de kleinste [[Islam|Islamitische]] [[valuta|munteenheid]], die van het eind van de 7e tot in de 13e eeuw geslagen werd, heette 'fals', meervoud 'fulus'.

==Noten==
{{References|90%|2}}

==Referenties==
{{Commonsklein|Follis}}
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=de|titel=Follis|oldid=115633090|datum=20130320}}
* {{Aut|Philip Grierson|P. Grierson}}, art. Follis, in ''[[Oxford Dictionary of Byzantium|ODB]]'' II (1991), pp. 794-795.
* {{Aut|P. Grierson}}, art. Nummus, in ''[[Oxford Dictionary of Byzantium|ODB]]'' III (1991), p. 1504.
* {{Aut|P. Grierson}}, [https://web.archive.org/web/20130703070109/http://www.doaks.org/resources/publications/doaks-online-publications/byzantine-studies/byzantine-coinage/byzcoins.pdf ''Byzantine Coinage''], Washington, 1999², {{ISBN|0-88402-274-9}}
* {{Aut|M.F. Hendy}}, ''Studies in the Byzantine Monetary Economy c.300–1450'', Cambridge, 1985, {{ISBN|0-521-24715-2}}

{{Navigatie Romeinse munteenheid}}

[[Categorie:Historische munteenheid]]
[[Categorie:Romeinse munt]]