Brontekst bekijken van Ellendige deugd, je was alleen een woord

'''''Ellendige deugd, je was alleen een woord''''' is een uitdrukking uit de [[klassieke oudheid]]. Ze is overgeleverd bij [[Ploutarchos]] (''[[Moralia|Over bijgeloof]]'' 1.1) als een fragment uit een niet nader bekende tragedie, uitgesproken door de held [[Herakles (mythologie)|Herakles]].

Volgens [[Kassios Dion]] (''Romeinse geschiedenis'' 47.49) nam [[Marcus Junius Brutus]] dit Herakles-citaat in de mond toen hij na de verloren [[Slag bij Filippoi]] (42 v. Chr.) zijn metgezellen opdracht gaf hem te doden. Aan de woorden van Herakles voegde de ontgoochelde [[stoïcijn]] nog een zinsnede toe over de fortuin: 

:O ellendige deugd, je was alleen een woord en ik handelde naar je voor echt: maar je was de slaaf van het geluk
:ὦ τλῆμον ἀρετή, λόγος ἄρ᾽ ἦσθ᾽ ἐγὼ δέ σε ὡς ἔργον ἤσκουν: σὺ δ᾽ ἄρ᾽ ἐδούλευες τύχῃ
:ō tlēmon aretē, logos ar’ ēsth’ egō de se ōs ergon ēskoun: su d’ar’ edouleues tychē

Ploutarchos en [[Appianos]] geven afwijkende versies van Brutus' dood en vermelden de uitspraak niet.

In zijn 1e-eeuwse tragedie ''Hercules Oetaeus'' liet [[Seneca de Jongere]] zijn held ''O misera virtus'' uitroepen. Bij [[Shakespeare]]s ''[[Richard III (toneelstuk)|Richard III]]'' luidt het in dezelfde trant: ''Conscience is but a word that cowards use''.

[[Categorie:Latijnse uitdrukking]]