Brontekst bekijken van Eerste Kamer der Staten-Generaal

{{Infobox parlement
| naam              = Eerste Kamer der Staten-Generaal
| gebied            = {{NL}}
| afbeelding        = Logo of the Eerste Kamer.svg
| afbeeldingbreedte = 150
| onderschrift      =
| oprichting        = 1815
| leden             = 75
| leider1_functie   = [[Voorzitter van de Eerste Kamer|Voorzitter]]
| leider1_naam      = [[Jan Anthonie Bruijn]] ([[Volkspartij voor Vrijheid en Democratie|VVD]])
| leider2_functie   = Griffier
| leider2_naam      = [[Remco Nehmelman]]
| plaats            = [[Den Haag]]
| vorige_verkiezing = [[Eerste Kamerverkiezingen 2023|30 mei 2023]]
| zetelverdeling    
| partijen        = Coalitie (24)
* {{Kleurvierkant|#033285}} [[Volkspartij voor Vrijheid en Democratie|VVD]] (10)
* {{Kleurvierkant|#007C5E}} [[Christen-Democratisch Appèl|CDA]] (6)
* {{Kleurvierkant|#00AE41}} [[Democraten 66|D66]] (5)
* {{Kleurvierkant|#00A7EB}} [[ChristenUnie|CU]] (3)
Oppositie (51)
* {{Kleurvierkant|#BFE40C}} [[BoerBurgerBeweging|BBB]] (16)
* {{Kleurvierkant|#DB2C15}} [[GroenLinks|GL]]-[[Partij van de Arbeid (Nederland)|PvdA]] (14)
* {{Kleurvierkant|#011D4F}} [[Partij voor de Vrijheid|PVV]] (4)
* {{Kleurvierkant|#006B28}} [[Partij voor de Dieren|PvdD]] (3)
* {{Kleurvierkant|#2D304B}} [[JA21]] (3)
* {{Kleurvierkant|#BC0202}} [[Socialistische Partij (Nederland)|SP]] (3)
* {{Kleurvierkant|#841818}} [[Forum voor Democratie|FvD]] (2)
* {{Kleurvierkant|#512479}} [[Volt Nederland|Volt]] (2)
* {{Kleurvierkant|#FF6600}} [[Staatkundig Gereformeerde Partij|SGP]] (2)
* {{Kleurvierkant|#92107D}} [[50PLUS]] (1)
* {{Kleurvierkant|#D32E0E}} [[Onafhankelijke Politiek Nederland|OPNL]] (1)
</div>
| website = [https://www.eerstekamer.nl/ eerstekamer.nl]
}}
{{Zijbalk politiek Nederland}}
De '''Eerste Kamer der Staten-Generaal''', kortweg '''Eerste Kamer''' of '''Senaat''', vormt tezamen met de [[Tweede Kamer der Staten-Generaal|Tweede Kamer]] de Nederlandse [[Staten-Generaal (Nederland)|Staten-Generaal]]. De Kamer heeft 75 zetels. De leden worden voor vier jaar gekozen door de leden van de [[Provinciale Staten (Nederland)|Provinciale Staten]] van alle provincies en door de leden van de [[Kiescolleges voor de Eerste Kamer]].

Vergeleken met de Tweede Kamer heeft de Eerste Kamer minder rechten en bevoegdheden. De leden van de Eerste Kamer komen in principe slechts één dag in de week (op dinsdag) bijeen om de wetsontwerpen die al door de Tweede Kamer zijn aangenomen, nog eens te bespreken en erover te stemmen. Ze letten daarbij vooral op de technische kanten van het voorstel: de deugdelijkheid van de [[wet]] en de samenhang met andere wetten.

== Geschiedenis ==
[[Bestand:Interieur na de restauratie - 's-Gravenhage - 20086077 - RCE.jpg|links|miniatuur|De [[Trêveszaal]], waar tegenwoordig de [[ministerraad]] bijeenkomt, was in de beginjaren de vergaderplek van de Eerste Kamer.]]
De Eerste Kamer werd in 1815 gevormd door de splitsing van de Staten-Generaal in twee kamers, op verzoek van de zuidelijke provincies die de [[adel]] een plaats in het parlement wilden geven. De noordelijke provincies aanvaardden dit, onder de voorwaarde dat niet alleen adel lid kon worden, maar allen die "door diensten aan den Staat bewezen, door hunne geboorte of gegoedheid onder de aanzienlijksten van de lande behoren".<ref name="ek">{{Citeer web|url=https://www.eerstekamer.nl/begrip/geschiedenis_eerste_kamer#p4|title=Geschiedenis Eerste Kamer|publisher=Eerstekamer.nl}}</ref>

De [[Koning der Nederlanden|Koning]] benoemde de leden van de Eerste Kamer voor het leven, de reden dat de Eerste Kamer gezien werd als het 'bolwerk van de Kroon'. In de Zuidelijke Nederlanden werd nog harder over de Eerste Kamer geoordeeld. Daar werd het de ''ménagerie du roi'' (dierentuin van de koning) genoemd. De leden hadden (en hebben) geen [[recht van initiatief]].<ref name="Berg">Berg, J.Th.J. van den & Vis, J.J. (2013) ''De eerste honderdvijftig jaar. Parlementaire geschiedenis van Nederland 1796-1946'', p. 341</ref> Vergaderd werd in de [[Trêveszaal]] op het [[Binnenhof (Den Haag)|Binnenhof]] in Den Haag.

De [[onafhankelijkheid van België]] en de [[grondwetsherziening van 1840]] veranderden niets aan de Eerste Kamer. Aanpassingen kwamen er pas bij de [[grondwetsherziening van 1848]]. De commissie-Thorbecke adviseerde indertijd een rechtstreekse verkiezing, met een zittingstermijn van drie jaar. Alleen personen die behoorden tot de "hoogst aangeslagenen in de belasting" zouden lid mogen worden,<ref name="Berg" /> maar eigenlijk wilde Thorbecke de Eerste Kamer opheffen; hij zag er het nut niet van in. Voor hem was het een instituut "zonder grond en zonder doel".<ref name="Berg" /> De meerderheid van de commissie deelde die mening niet.

Uiteindelijk werd besloten dat de leden door die van Provinciale Staten gekozen werden uit de duizend personen die de meeste belasting betaalden. De zittingstermijn werd op negen jaar gesteld, waarbij na elke drie jaar een derde aftrad.<ref name="Berg" /> Het werd de leden niet toegestaan om [[amendement]]en in te dienen of te vragen om onderzoek, evenmin verkregen ze het recht van initiatief. Het werd de Eerste Kamer wel toegestaan om een minister om inlichtingen te vragen. Ook werd bepaald dat de vergaderingen openbaar werden.<ref name="Berg" /> Om buitenstaanders toe te kunnen laten, verhuisden de vergaderingen naar de [[Vergaderzaal van de Eerste Kamer|voormalige vergaderzaal]] van de [[Staten van Holland]]. Daar vergadert de Eerste Kamer nog steeds. [[Bestand:Algemene Politieke Beschouwingen in Eerste Kamer (10553669036).jpg|thumb|265px|De Eerste Kamer in debat in de [[Vergaderzaal van de Eerste Kamer|huidige vergaderzaal]], waar ze sinds 1849 bijeenkomt]]

Bij de [[Nederlandse Grondwet#1887|grondwetsherziening van 1887]] veranderde de inkomenseis voor de Eerste Kamer. Burgers die een "hoog en gewichtig ambt bekleedden of hadden bekleed" konden vanaf dat moment ook verkozen worden.<ref name="ek" /><ref>Berg, J.Th.J. van den & Vis, J.J. (2013) ''De eerste honderdvijftig jaar. Parlementaire geschiedenis van Nederland 1796-1946'', p. 437</ref> Het aantal Eerste Kamerleden werd verhoogd van 39 naar 50.

Bij de [[Nederlandse Grondwet#1917|grondwetsherziening van 1917]] verkregen vrouwen het passieve kiesrecht voor de Eerste Kamer, en werden alle overige beperkingen om lid te mogen worden opgeheven. Het [[meerderheidsstelsel]] werd vervangen door een [[evenredige vertegenwoordiging]].<ref name="ek"/> In november 1918 gingen er stemmen op om de Eerste Kamer af te schaffen. Tweede Kamerlid [[Alibert Cornelis Visser van IJzendoorn|Visser van IJzendoorn]] kreeg bekendheid om zijn uitspraak dat bij opheffing alleen de boden van de Eerste Kamer zouden treuren. De regering kwam met een voorstel om de zittingsduur terug te brengen tot vier jaar en tegelijkertijd met de ontbinding van de Eerste Kamer ook de Provinciale Staten te ontbinden, waarvan de leden wel die van de Eerste Kamer zouden blijven kiezen. Het voorstel werd in de Eerste Kamer verworpen, waarop de voorzitter van de ministerraad [[Charles Ruijs de Beerenbrouck]] het plan indiende om de zittingsduur naar zes jaar te verlagen en elke drie jaar de helft van de leden te laten kiezen door de helft van de Provinciale Staten. Beide Kamers gingen in 1922 akkoord.<ref>Oud, P.J. (1997, 11e herziene druk) ''Staatkundige vormgeving in Nederland I 1840-1940'', p. 233</ref>

In 1956 ging het aantal zetels van 50 naar 75 en in 1983 werd de zittingsduur verminderd tot vier jaar, en werd ook ingevoerd dat iedereen steeds tegelijk gekozen wordt. Bij de [[Nederlandse Grondwet#2017|grondwetswijziging van 2017]] werd bepaald dat de leden van de Eerste Kamer mede gekozen zullen worden door de gekozen leden van een nieuw orgaan, het [[Kiescollege voor de Eerste Kamer]] in [[Caribisch Nederland]]. Dit werd voor het eerst toegepast bij de [[Eerste Kamerverkiezingen 2019]].

Wegens de [[renovatie Binnenhof|renovatie van het Binnenhof]], die zeker 5,5 jaar gaat duren, heeft de Eerste Kamer zijn vergaderzaal aldaar verlaten. De [[Trêveszaal]] en de [[Ridderzaal]] worden vanaf de zomer van 2021 tot minstens eind 2026 verruild voor een zaal in het voormalige gebouw van de [[Hoge Raad der Nederlanden|Hoge Raad]], elders in de binnenstad van [[Den Haag]]. De nieuwe zaal is voornamelijk grijs gekleurd met een groen gordijn en geen daglicht. De opstelling van de bankjes is hetzelfde als in de Trêveszaal.<ref>[https://nos.nl/artikel/2382580-ook-senatoren-moeten-binnenhof-verlaten-voor-intrek-in-modern-gebouw Ook senatoren moeten Binnenhof verlaten voor intrek in 'modern' gebouw], www.nos.nl; 27 mei 2021. [https://web.archive.org/web/20220517152839/https://nos.nl/artikel/2382580-ook-senatoren-moeten-binnenhof-verlaten-voor-intrek-in-modern-gebouw Gearchiveerd] op 17 mei 2022.</ref>

== Bevoegdheden ==
[[Bestand:Laatste vergaderdag Eerste Kamer.jpg|alt=Foto van de Eerste Kamer in vergadering|miniatuur|Een vergadering van de Eerste Kamer, in het bijzijn van premier [[Mark Rutte]]]]
De Eerste Kamer is samen met de Tweede Kamer medewetgever: alle wetten moeten door de Senaat worden goedgekeurd. Dit houdt ook in het [[budgetrecht]], omdat de [[Rijksbegroting]] in de vorm van [[Wetsvoorstel (Nederland)|wetsontwerpen]] door de regering wordt ingediend. Dit is een belangrijk middel om de regering te dwingen te luisteren naar het parlement.

In tegenstelling tot de Tweede Kamer heeft de Eerste Kamer geen recht van [[amendement]]. Ze kan de wetten die zijn goedgekeurd door de Tweede Kamer niet meer wijzigen, doch slechts goed- of afkeuren. Maar doordat de debatten met de bewindslieden deel uitmaken van de [[interpretatie]], kunnen de toezeggingen van de ministers en staatssecretarissen wel gebruikt worden in rechtszaken wanneer deze iets zeggen over de toepassing van de wet. De Kamer kan in praktijk de minister ook dwingen een [[novelle (wet)|novelle]], een aanvulling / wijziging op het wetsvoorstel, in te dienen bij de Tweede Kamer. De Eerste Kamer stelt de stemming over de wet dan uit tot de Tweede Kamer de novelle heeft goedgekeurd, en de Eerste Kamer over beide kan stemmen. In praktijk is dit dus een wijziging van het wetsvoorstel, hoewel het aan de regering of de Tweede Kamer blijft om die novelle in te dienen.

De Eerste Kamer kan, in tegenstelling tot de Tweede Kamer, ook geen [[initiatiefwetsvoorstel]] indienen. Het verschil tussen de Kamers werd door de mede-opsteller van de grondwet van 1848 [[Dirk Donker Curtius|Donker Curtius]] zo geformuleerd: "De Tweede Kamer moet het goede stichten, de Eerste Kamer het kwade tegenhouden".

De Eerste Kamer heeft wel net als de Tweede Kamer het [[recht op informatie]], wat betekent dat de leden [[Kamervragen]] kunnen stellen (doch in tegenstelling tot de Tweede Kamer alleen schriftelijke), een debat met de minister kunnen aanvragen, het [[recht van interpellatie]], en hierbij moties kunnen indienen. Het recht op informatie betekent ook dat de Kamer een [[enquêterecht|parlementaire enquête]] kan houden, hoewel de Eerste Kamer dit nog nooit heeft gedaan. Wel is in 2012 door de Eerste Kamer onderzoek gedaan naar het privatiserings- en verzelfstandigingsbeleid van overheidsdiensten en -bedrijven.

Een [[motie van afkeuring]], [[motie van wantrouwen|wantrouwen]] of [[Motie van treurnis|treurnis]] kan ook in de Eerste Kamer worden aangenomen. Over de vraag of een motie van wantrouwen ertoe dient te leiden dat de minister aftreedt bestaat verschil van mening in de literatuur.<ref group="noten">Het proefschrift van mr. Fred de Vries 'De staatsrechtelijke positie van de Eerste Kamer' (handelseditie uitgegeven mei 2000) verdedigt de stelling dat de vertrouwensregel ook geldt t.a.v. de Eerste Kamer. Dit geldt eveneens voor de 15e druk van het ''Handboek van het Nederlandse staatsrecht'' van Van der Pot (laatstelijk bewerkt door prof. mr. D.J. Elzinga en prof. mr. R. de Lange, met medewerking van mr. H.G. Hoogers). De 14e druk (toen nog Van der Pot/Donner geheten) verdedigde de stelling dat de vertrouwensregel niet geldt ten aanzien van de Eerste Kamer.</ref> Moties van wantrouwen worden in de Eerste Kamer zelden ingediend tegen individuele bewindslieden.

Hoewel de Eerste Kamer zich dus in de praktijk ([[de facto]]) bezighoudt met een laatste controle van wetgeving op degelijkheid en samenhang met andere wetten, heeft ze staatsrechtelijk ([[de jure]]) dezelfde bevoegdheden, met uitzondering van [[Amendement|recht van amendement]] en het [[recht van initiatief]] waarvoor in de plaats een [[Novelle (wetgeving)|novelle]] kan worden ingediend ter aankondiging een wetsvoorstel te verwerpen als het ongewijzigd blijft. Een eventuele verandering is daarmee echter een nieuw voorstel, met het gebruikelijke verloop.

== Verkiezingen ==
[[Bestand:First Chamber Netherlands voting paper a 01.jpg|thumb|Stembiljet van de Eerste Kamer]]{{Zie hoofdartikel|Eerste Kamerverkiezingen}}
Anders dan de Tweede Kamer wordt de Eerste Kamer niet rechtstreeks door de Nederlandse bevolking gekozen, maar [[getrapte verkiezingen|getrapt]], namelijk door de leden van de [[Provinciale Staten (Nederland)|Provinciale Staten]] en, vanaf 2019, tevens door de leden van de [[kiescolleges voor de Eerste Kamer]].

Sinds de [[grondwetsherziening van 1983]] wordt de Eerste Kamer eens in de vier jaar gekozen. Dit gebeurt binnen drie maanden na de verkiezingen voor Provinciale Staten. De verkiezingen voor de Tweede Kamer zijn in principe ook eens in de vier jaar, dus die voor de Eerste Kamer zijn in principe in een vast stadium van de zittingtermijn van de Tweede Kamer, bijvoorbeeld in 2019 halverwege. Dit verandert echter onder meer als een kabinet valt, omdat er dan vervroegde verkiezingen voor de Tweede Kamer zijn, maar niet voor de Eerste Kamer.

== Ontbinding ==
Tot 1995 bepaalde de [[Nederlandse Grondwet|Grondwet]] dat de Eerste Kamer in het kader van de aanvaarding van een voorstel tot grondwetsherziening in eerste lezing net als de Tweede Kamer ontbonden moest worden. Door de invoering in 1983 van de gelijktijdige verkiezing van alle leden van de Eerste Kamer door [[Provinciale Staten (Nederland)|Provinciale Staten]] (en sinds 2019 tevens door de [[kiescolleges voor de Eerste Kamer]]) heeft ontbinding van de Eerste Kamer doorgaans geen zin meer en is deze verplichting geschrapt.<ref>Doordat tussentijdse ontbinding van de Provinciale Staten niet mogelijk is, zal ontbinding van de senaat in de regel niet een andere samenstelling tot gevolg hebben.</ref> Om dezelfde reden vindt geen conflictontbinding meer plaats. Vervroegde ontbinding heeft sinds 1987 niet meer plaatsgevonden.

Als de Eerste Kamer toch ontbonden zou worden, schrijft de Grondwet voor dat de zittingsduur van de nieuwgekozen kamer eindigt op het tijdstip waarop de zittingsduur van de ontbonden kamer zou zijn geëindigd, dit in verband met de koppeling van de Eerste Kamerverkiezingen aan die van de leden van de Provinciale Staten.<ref>Bovend'Eert, P.P.T. (2018) commentaar op artikel 64 Grondwet, aant. 4, in: ''Tekst & Commentaar Grondwet'' (boek en online)</ref> In 1986 leidde dit ertoe dat de (in verband met een grondwetsherziening) nieuwgekozen Eerste Kamer slechts een jaar zou zitten.<ref>Bovend'Eert, P.P.T. & Kummeling, H.R.B.M. (2017) ''Het Nederlandse parlement'', p. 97</ref>

De Eerste Kamer is, naast ontbindingen vanwege een voorstel tot grondwetsherziening, in het verleden een aantal keren om andere redenen ontbonden geweest. Vijf keer hield dit verband met een wijziging van het kiessysteem:
* 1850: invoering van de Kieswet;
* 1888: uitbreiding van het aantal leden van 39 naar 50;
* 1923: invoering van een verkiezing in vier provinciale kiesgroepen en van een zittingstermijn van zes jaar;
* 1956 (II): uitbreiding van het aantal leden van 50 naar 75;
* 1983: invoering van gelijktijdige verkiezing van alle leden, spoedig volgend op de verkiezingen voor Provinciale Staten, en van een zittingstermijn van vier jaar.

De ontbinding in 1904 hield verband met de verwerping door de overwegend liberale Eerste Kamer van een wetsvoorstel van het christelijke [[kabinet-Kuyper]] tot wijziging van de Hoger Onderwijswet, en leidde door het toen nog geldende kiessysteem (de samenstelling van Provinciale Staten was intussen veranderd) wel tot een andere samenstelling van de senaat, waarna het wetsvoorstel alsnog aanvaard werd.<ref>Berg, J.Th.J. van den & Vis, J.J. (2013) ''De eerste honderdvijftig jaar. Parlementaire geschiedenis van Nederland 1796-1946'', p. 517-518; Bovend'Eert, P.P.T. & Kummeling, H.R.B.M. (2017) ''Het Nederlandse parlement'', p. 462</ref>

De ontbinding in 1946 was noodzakelijk omdat de zittingstermijn van alle leden inmiddels was verlopen; sinds 1937 waren door het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog geen verkiezingen meer gehouden.

== Voorzitter ==
{{zie hoofdartikel|Voorzitter van de Eerste Kamer|Lijst van voorzitters van de Eerste Kamer}}
[[Bestand:Open Monumenten Dag 2010 (4983886720).jpg|miniatuur|De voorzittersstoel, onder het portret van koning [[Willem II der Nederlanden]]]]
De senatoren kiezen voor de duur van een zittingsperiode een [[Eerste Kamervoorzitter|voorzitter]] uit hun midden. De voorzitter van de Eerste Kamer is ook de voorzitter van de Verenigde Vergadering van de beide Kamers der Staten-Generaal. In die functie zit de Eerste Kamervoorzitter onder meer de plechtigheden op [[Prinsjesdag]] voor. Sinds 2 juli 2019 is [[Jan Anthonie Bruijn]] (VVD) voorzitter.

== Griffier ==
{{zie hoofdartikel|Griffier van de Eerste Kamer}}
De Eerste Kamer benoemt een [[griffier (volksvertegenwoordiging)|griffier]]. Deze geeft leiding aan het ambtelijk apparaat dat de Kamer ten dienste staat. Sinds 2 oktober 2018 is dat [[Remco Nehmelman]].

== Vergaderingen en commissies ==
{{Zie hoofdartikel|Eerste Kamercommissie}}

In de regel wordt alleen op dinsdag vergaderd. Bij uitzondering kan ook op maandagavond worden vergaderd, en bij hoge uitzondering op woensdag. Naast de [[plenaire vergadering]]en kent de Eerste Kamer sinds 1950 diverse tijdelijke en vaste Kamercommissies.

== Openbaarheid ==
De [[vergaderzaal van de Eerste Kamer]] heeft aan weerszijden een galerij waarop zich tribunes bevinden. Daarop kunnen maximaal 35 personen de vergadering volgen. Op de galerij rechts van de voorzitter bevinden zich plaatsen voor pers en publiek. Op de andere galerij bevinden zich plaatsen voor ambtenaren en fractiemedewerkers.

Via internet wordt de plenaire vergadering van de Eerste Kamer live uitgezonden. Het is daarnaast mogelijk de plenaire debatten vanaf 9 juni 2015 (de eerste vergaderdag na de [[Eerste Kamerverkiezingen 2015|verkiezingen van 2015)]] achteraf terug te kijken.

De verslagen van de debatten worden op internet gepubliceerd in de [[Handelingen van de Eerste en Tweede Kamer der Staten-Generaal|Handelingen]]. De voorlopige versie, "stenogram" genoemd, staat binnen enkele dagen op de site van de Eerste Kamer, de definitieve na enkele weken op [[overheid.nl]].

== Kritiek ==
=== Tegenstanders van de Eerste Kamer===
Vanwege de wijze van samenstelling van de Eerste Kamer is er kritiek op haar bestaan wegens haar weinig democratische basis. Als alternatief voor de huidige getrapte verkiezingen, nl. door de leden van de gezamenlijke Provinciale Staten en niet rechtstreeks door het volk, zouden directe verkiezingen door en uit het volk zoals dat bijvoorbeeld in de Verenigde Staten ook gebeurt, als een verdere democratisering van ons politieke bestel kunnen worden beschouwd.
Verschillende partijen in de Nederlandse parlementaire geschiedenis hebben gepleit voor het opheffen van de Eerste Kamer. Voor de [[Tweede Wereldoorlog]] was de [[Bond van Christen-Socialisten]] hier voorstander van, tegenwoordig de [[Socialistische Partij (Nederland)|SP]],<ref>"''‘Wij zijn voor een zo helder mogelijk parlementair stelsel – en daarom voor een eenkamerstelsel’, stelt Tiny Kox, de voorman van de SP in de senaat.''" Uit: [https://www.volkskrant.nl/binnenland/article403979.ece/De_Kamer_die_zich_niet_laat_opheffen De Kamer die zich niet laat opheffen], [[de Volkskrant]], 7 maart 2007. Geraadpleegd op 7 december 2009.</ref> [[GroenLinks]],<ref>"''GroenLinks staat overigens kritisch ten opzichte van de Eerste Kamer zelf. Per saldo zou er weinig aan verloren gaan als de senaat zou worden opgeheven.''" Van: [https://web.archive.org/web/20091203135829/http://eerstekamer.groenlinks.nl/ eerstekamer.groenlinks.nl], geraadpleegd op 19 november 2009.</ref> [[Democraten 66|D66]],<ref>''[https://web.archive.org/web/20160130143107/https://d66.nl/standpunt-over/eerste-kamer/ Standpunt Eerste Kamer]''. Van: D66.nl, geraadpleegd op 22 januari 2015.</ref> en de [[Partij voor de Vrijheid|PVV]].<ref>"''Afschaffen Eerste Kamer''". Uit: [https://www.pvv.nl/index.php?option=com_content&task=view&id=788&Itemid=139 Verkiezingspamflet], PVV.nl, geraadpleegd op 7 december 2009.</ref>

===Nevenfuncties===
Leden van de Eerste Kamer hebben er een betrekking van één dag per week en doen er ander werk bij. Die functies in de rest van de week vormen zo hun echte werk.<ref>[https://www.trouw.nl/nieuws/de-nevenfuncties-zijn-eigenlijk-hun-echte-baan~b1751e01/ De nevenfuncties zijn eigenlijk hun echte baan], Trouw, Wilma Kieskamp,26 september 2018 4:45. Geraadpleegd 7 december 2019. [https://web.archive.org/web/20191207080409/https://www.trouw.nl/nieuws/de-nevenfuncties-zijn-eigenlijk-hun-echte-baan~b1751e01/ Gearchiveerd] op 7 december 2019.</ref> Hierdoor stemmen Eerste Kamerleden geregeld over wetsvoorstellen waar ze belang bij hebben vanwege hun nevenfunctie.<ref>[https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/in-de-eerste-kamer-is-belangenverstrengeling-schijnbaar-niet-zo-raar~b5289bc3/ In de Eerste Kamer is belangenverstrengeling schijnbaar niet zo raar], Volkskrant, Frank Hendrickx, 24 september 2018 21:37. Geraadpleegd 7 december 2019. [https://web.archive.org/web/20191207080409/https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/in-de-eerste-kamer-is-belangenverstrengeling-schijnbaar-niet-zo-raar~b5289bc3/ Gearchiveerd] op 7 december 2019.</ref> Hier wordt wel tegenin gebracht dat het goed is als geluiden uit de samenleving, via nevenfuncties, in de Eerste Kamer doordringen.<ref>[https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/eerste-kamer-gaat-onderzoek-doen-naar-eigen-integriteit~bfdc683c/ Eerste Kamer gaat onderzoek doen naar eigen integriteit], De Volkskrant, 26 september 2018 05:52. Geraadpleegd 7 december 2019.</ref> In 2019 heeft de Eerste Kamer een voorstel tot wijziging van het Reglement van Orde vastgesteld en Gedragscode integriteit Eerste Kamer vastgesteld.<ref>[https://www.eerstekamer.nl/nieuws/20190521/eerste_kamer_akkoord_met_nieuwe Eerste Kamer akkoord met nieuwe regels voor eigen integriteit], Eerste Kamer, 21 mei 2019. Geraadpleegd 7 december 2019. [https://web.archive.org/web/20191218200644/https://www.eerstekamer.nl/ Gearchiveerd] op 18 december 2019.</ref>

== Toekomst ==
Aanhangig in de Eerste Kamer is de ''Verklaring dat er grond bestaat een voorstel in overweging te nemen tot verandering in de Grondwet van de bepalingen inzake de verkiezing, de inrichting en samenstelling van de Eerste Kamer der Staten-Generaal''.<ref>https://www.eerstekamer.nl/wetsvoorstel/35532_wijziging_van_de_grondwet. [https://web.archive.org/web/20230119105414/https://www.eerstekamer.nl/wetsvoorstel/35532_wijziging_van_de_grondwet Gearchiveerd] op 19 januari 2023.</ref> Het betreft het terugkeren naar de wijze van verkiezing van de leden van de Eerste Kamer die tot 1983 werd gebruikt. Hierbij wordt elke drie jaar de helft van de leden van de Eerste Kamer voor zes jaar gekozen.

== Europa ==
Voor het Europese wetgevingsproces heeft de Eerste Kamer in beginsel dezelfde bevoegdheden als de Tweede Kamer: zij kan controle uitoefenen op de totstandkoming van Europese wet- en regelgeving. Voor alle Europese voorstellen die de Eerste Kamer in behandeling neemt worden digitale dossiers (e-dossiers) aangemaakt op Europapoort, de blauwe omgeving van de Eerste Kamer website.<ref>[https://www.eerstekamer.nl/eu/thema/europese_werkwijze_van_de_eerste Europese werkwijze van de Eerste Kamer der Staten-Generaal]. [https://web.archive.org/web/20230313042652/https://www.eerstekamer.nl/eu/thema/europese_werkwijze_van_de_eerste Gearchiveerd] op 13 maart 2023.</ref>

De [[Interparliamentary EU Information Exchange]] (IPEX) beoogt de uitwisseling van EU-gerelateerde informatie tussen nationale parlementen te vergemakkelijken en hierdoor interparlementaire samenwerking te ondersteunen.

== Zie ook ==
* [[Historische zetelverdeling Eerste Kamer]]
* [[Huidige samenstelling Eerste Kamer]] 
* [[Tweekamerstelsel]]
* [[Lijst van politieke partijen in Nederland]]
* [[Nederlandse wet]]

{{Appendix||2=
== Bronnen ==
* [https://www.eerstekamer.nl/ Website van de Eerste Kamer der Staten-Generaal]
* [http://www.statengeneraaldigitaal.nl/ Kamerverslagen, Kamerstukken en Kamervragen vóór 1995]
* [https://zoek.officielebekendmakingen.nl/zoeken/parlementaire_documenten Kamerverslagen, Kamerstukken en Kamervragen na 1995]
== Literatuur ==
* {{Citeer boek
| achternaam = 
| datum      = 1990
| titel      = Aan deze zijde van het Binnenhof. Gedenkboek ter gelegenheid van het 175-jarig bestaan van de Eerste Kamer der Staten-Generaal
| uitgever   = 
| plaats     = 
| ISBN       = 
}}
* {{Citeer boek
| achternaam = [[Bert van den Braak]]
| datum      = 1998
| titel      = De Eerste Kamer - Geschiedenis, samenstelling en betekenis 1815-1995
| uitgever   = Sdu Uitgevers
| plaats     = Den Haag
| ISBN       = 90 12 08689 2
}}
* {{Citeer boek
| achternaam = [[Marion Bolten]]
| datum      = 2014
| titel      = Huis van de Senaat
| uitgever   = 
| plaats     = 
| ISBN       = 
}}
* {{Citeer boek
| achternaam = 
| datum      = 2015
| titel      = Veelzijdig in deeltijd. Tweehonderd jaar Eerste Kamer, De laatste 25 jaar in het vizier
| uitgever   = Eerste Kamer / uitgeverij Boom
| plaats     = 's-Gravenhage / Amsterdam
| ISBN       = 
}}
* {{Citeer boek
| achternaam = 
| datum      = 2015
| titel      = Jaarboek Parlementaire Geschiedenis 2015: De Eerste Kamer
| uitgever   = Uitgeverij Boom
| plaats     = Amsterdam
| ISBN       = 
}}
* {{Citeer boek
| achternaam = 
| datum      = 2018
| titel      = Brief Guide to the Senate
| uitgever   = Eerste Kamer
| plaats     = 's-Gravenhage
| ISBN       = 978 90 811898 0 4
}}
* {{Citeer boek
| achternaam = [[Bert van den Braak]]
| datum      = 2023
| titel      = De Eerste Kamer 1996-2021
| uitgever   = Boom
| plaats     = Amsterdam
| ISBN       = 978 90 2444 4670
}}
== Noten ==
{{References|group=noten}}
== Referenties==
{{References}}
}}
{{Navigatie Eerste Kamerverkiezingen}}
{{Navigatie samenstellingen Eerste Kamer}}
{{Navigatie nationale parlementen Europa}}
{{Commonscat|Eerste Kamer}}

[[Categorie:Eerste Kamer| ]]