Brontekst bekijken van Eerste Franse Republiek

{{Infobox historisch land
| Naam in Landstaal  = République française
| Status             = 
| Voor1              = Koninkrijk Frankrijk (1791-1792)
| Vlag_Voor1         = Flag of France.svg
| Voor2              = Oostenrijkse Nederlanden
| Vlag_Voor2         = Flag of Austrian Low Countries.svg
| Voor3              = Luikse Republiek
| Vlag_Voor3         = LuikVlag.svg
| Na1                = Eerste Franse Keizerrijk
| Vlag_Na1           = Flag of France.svg
| Jaar van ontstaan  = 1792
| Jaar van afloop    = 1804
| Vlag               = {{FR-VLAG|125}}
| Vlagartikel        = Vlag van Frankrijk
| Wapen              = [[Bestand:Coat of Arms of the First French Republic.svg|80px]]
| Wapenartikel       = 
| Kaart              = France 1800.png
| Kaartjaar          = 1800.
| Regeringsvorm      = [[Republiek]]
| Hoofdstad          = [[Parijs (hoofdbetekenis)|Parijs]]
| Staatshoofd        = 
| Dynastie           = 
| Ontstaan           = 
| Datum Ontstaan     = 
| Gebeurtenis1       = 
| Datum Gebeurtenis1 = 
| Gebeurtenis2       = 
| Datum Gebeurtenis2 = 
| Gebeurtenis3       = 
| Datum Gebeurtenis3 = 
| Gebeurtenis4       = 
| Datum Gebeurtenis4 = 
| Gebeurtenis5       = 
| Datum Gebeurtenis5 = 
| Opheffing          = 
| Datum Opheffing    = 
| Oppervlakte        = 
| Bevolking          = 
| Etniciteit         = 
| Munteenheid        = 
| Leus               = 
| Nationale feestdag = 
| Volkslied          = [[Marseillaise]]
| Talen              = [[Frans (hoofdbetekenis)|Frans]], [[Nederlands]]/[[Nederfrankisch]] (in Vlaanderen, noordelijk Rijnland). [[Duits]], [[Arpitaans]], [[Bretons (taal)|Bretons]], [[Occitaans]], [[Baskisch]], [[Catalaans]]
| Religie            = 
| Noten              = 
}}
{{Zijbalk geschiedenis Frankrijk}}
De '''Eerste Franse Republiek''' werd [[Proclamatie van de afschaffing van de monarchie|uitgeroepen]] op 22 september 1792 door de [[Nationale Conventie (Frankrijk)|Nationale Conventie]] en duurde tot de vestiging van het [[Eerste Franse Keizerrijk]] in 1804 onder [[Napoleon Bonaparte]]. Kenmerkend voor deze republiek was de zoektocht naar een stabiele constitutie, met achtereenvolgens de grondwetten van [[Franse grondwet van 1793|1793]], [[Franse grondwet van 1795|1795]], [[Franse grondwet van 1799|1799]] en [[Franse grondwet van 1802|1802]]. Na de val van de Bourbonmonarchie nam de [[Nationale Conventie (Frankrijk)|Nationale Conventie]] het bestuur over, ging ze over tot de legale [[Terreur (Franse Revolutie)|Terreur]] en kwam ze ten einde door de [[Thermidoriaanse Reactie]]. Deze gaf aanleiding tot het [[Directoire]], dat zelf werd beëindigd door het [[Consulaat (Frankrijk)|Consulaat]] en de machtsgreep door Napoleon Bonaparte. Ondertussen woedden de [[Eerste Coalitieoorlog|Eerste]] en [[Tweede Coalitieoorlog]]en tussen de Franse Republiek en de Europese monarchieën.

== Nationale Conventie ==
Koning [[Lodewijk XVI van Frankrijk|Lodewijk XVI]] werd na de [[Bestorming van de Tuilerieën]] (10 augustus 1792) door de Nationale Vergadering afgezet, maar formeel bleef de monarchie bestaan. Een tijdlang bestond nog onenigheid over wat er moest gebeuren, gezien de sterke royalistische sympathie bij delen van de bevolking en de oprukkende Coalitietroepen. In paniek over de val van [[Verdun (Meuse)|Verdun]] vonden de [[Septembermoorden]] plaats, waarbij men tegenstanders van de revolutie ombracht. De Franse overwinning op het Pruisisch-Oostenrijkse leger in de [[Slag bij Valmy]] bracht de revolutionairen echter het nodige zelfvertrouwen om de monarchie definitief af te schaffen en de republiek uit te roepen.

De [[Nationale Conventie (Frankrijk)|Nationale Conventie]] nam het bestuur over van de [[Wetgevende Vergadering]]. Deze Nationale Conventie bleek instabiel. Aanvankelijk werd ze gedomineerd door de [[girondijnen]] en vervolgens door de [[Montagnards (Frankrijk)|montagnards]]. Deze periode werd gekenmerkt door de [[Terreur (Franse Revolutie)|Terreur]], het schrikbewind onder de sterke man [[Maximilien de Robespierre|Robespierre]] waarbij vele executies met de [[guillotine]] werden uitgevoerd. De afgezette koning, inmiddels gedegradeerd tot '[[Lodewijk XVI|burger Louis Capet]]', onderging dit lot op 21 januari 1793. Ondertussen werd de [[Ontkerstening (Franse Revolutie)|ontkerstening van Frankrijk]] doorgevoerd en achtereenvolgens de [[cultus van de Rede]] en de [[cultus van het Opperwezen]] als alternatieven geprobeerd. Deze ontwikkelingen leidden onder meer tot de (mislukte) katholiek-royalistische [[Opstand in de Vendée]] (maart 1793–maart 1796) en de [[Opstand van 13 Vendémiaire]] (5 oktober 1795) tegen de revolutionaire republiek in het algemeen en tot de (geslaagde) [[Thermidoriaanse Reactie]] (juli 1794–november 1795) tegen de Terreur in het bijzonder.

== Directoire ==
De Nationale Conventie viel in [[1795]] en werd vervangen door het gematigder [[Directoire]], waarin de [[girondijnen]] zich weer meer lieten gelden. Ook deze periode werd gekenmerkt door een grote instabiliteit.

== Consulaat ==
Napoleon, [[Emmanuel Joseph Sieyès|Sieyès]] en [[Pierre-Roger Ducos|Ducos]] pleegden op 9 november 1799 de [[staatsgreep van 18 Brumaire]] en installeerden het [[Consulaat (Frankrijk)|Consulaat]]. In de praktijk kwam dit neer op de totale macht voor Napoleon en het (traditionele) einde van de [[Franse Revolutie]]. Deze periode werd gekenmerkt door een gedeeltelijke pacificatie met het buitenland en de [[Rooms-Katholieke Kerk]].

Het Consulaat eindigde met de bestendiging van de macht van Napoleon toen deze [[Kroning van Napoleon|zichzelf tot keizer kroonde]] op 2 december [[1804]]. Hierna begon de periode van het [[Eerste Franse Keizerrijk]].

== Gebiedsuitbreidingen ==
In de Franse republiektijd werden de twee nog onafhankelijke enclaves ingelijfd bij Frankrijk:
* [[comtat Venaissin]] (1791, strikt genomen nog niet tijdens de republiek, maar wel tijdens de Franse Revolutie)
* [[Rijksstad Mulhouse|republiek Mulhouse]], een onafhankelijke stad geallieerd met de Zwitserse kantons. (1798)
De [[Oostenrijkse Nederlanden]] werden samen met het [[prinsbisdom Luik]] ingelijfd bij Frankrijk. Dit betekende het definitief einde van:
* [[graafschap Vlaanderen]] (1795)
* [[graafschap Henegouwen]] (1794)
* [[hertogdom Brabant]] (1795)
* [[hertogdom Luxemburg]] (1795)
* [[graafschap Namen]] (1795)
* [[hertogdom Limburg]] (1795)
* [[heerlijkheid Mechelen]] (1795)
* [[rijksstad Aken]] (1801)
Ook ingelijfd: [[graafschap Nizza]] (1793), maar in 1814 werd de graafschap tijdelijk (tot 1818) weer opgericht bij Sardinië. Uiteindelijk kwam het gebied terug naar Frankrijk. Ook [[Monaco]] werd in 1793 ingelijfd maar in 1814 werd de zelfstandigheid hersteld.

Verder had de Franse republiek twee vazalstaten: 
* [[Bataafse Republiek]] (1795 - 1806)
* [[Ligurische Republiek]] (1797 - 1805)

== Zie ook ==
* [[Franse Revolutie]]
* [[Eerste Coalitieoorlog]]
* [[Napoleontische tijd]]

{{DEFAULTSORT:Frankrijk 1792}}
[[Categorie:Franse Revolutie|Republiek 1]]
[[Categorie:Geschiedenis van Frankrijk|Republiek 1]]
[[Categorie:Historisch land in Frankrijk]]
[[Categorie:Historische republiek]]
[[Categorie:Historisch land in de napoleontische tijd|Frankrijk 1792]]