Brontekst bekijken van Doleantie

{{Zijbalk protestantisme Nederland}}
De '''Doleantie''' is een [[Schisma|kerkscheuring]] die in 1886 in de  [[Nederlandse Hervormde Kerk]] plaatsvond onder leiding van [[dominee]] [[Abraham Kuyper]]. De afscheuring was een directe reactie van de orthodoxe vleugel op twee belangrijke problemen: de oprukkende vrijzinnigheid (of theologische modernisering) binnen de kerk en het centralistisch karakter van het kerkbestuur. Kuyper en zijn volgelingen streefden naar een zuiverdere orthodoxie door vast te houden aan de traditionele gereformeerde leer, én naar meer autonomie voor de plaatselijke kerkenraden om die leer te kunnen handhaven, vrij van de als knellend ervaren macht van de centrale synode.

== Geschiedenis ==
[[Bestand:Ontstaansgeschiedenis van kerken in Nederland.svg|thumb|Ontstaansgeschiedenis van kerken in Nederland]]
{{Zie ook|Zie ook [[Protestantisme in Nederland]]}}
Een aantal kerkraden (in Amsterdam ongeveer tachtig personen; over het gehele land sloten ruim 300.000 personen zich bij de Doleantie aan) brak met het bestuur van de [[Nederlandse Hervormde Kerk]]. Ze noemden zich de [[Nederduitse Gereformeerde Kerk (Dolerende)|Nederduitse Gereformeerde Kerk]], hiermee aangevend dat zij zich zagen als de voortzetting van de kerk die door koning [[Willem I der Nederlanden|Willem I]] de naam [[Nederlandse Hervormde Kerk]] had gekregen, maar hanteerden als bijvoegsel de term ''dolerend'' (afgeleid van het [[Latijn]]se 'dolere', klagen), omdat naar hun mening de kerkelijke organisatie een nieuwe [[reformatie]] van de kerk in de weg stond, en omdat hun het recht werd ontzegd op de kerkelijke goederen. Uit protest werd de [[Nieuwe Kerk (Amsterdam)|Nieuwe Kerk]] van [[Amsterdam (hoofdbetekenis)|Amsterdam]] bezet.

De Doleantie was een van de twee grote afscheidingen van de Nederlandse Hervormde Kerk in de 19e eeuw. De andere was de [[Afscheiding van 1834]], hoewel tijdens de Doleantie aanzienlijk meer kerkleden de Hervormde Kerk verlieten dan tijdens de Afscheiding het geval was geweest. Door de Doleantie verloor de Hervormde Kerk in één klap ±10 procent van haar leden; door de Afscheiding had zij slechts ruim 1 procent van haar leden verloren.

Formeel werd [[Kootwijk]] de eerste Dolerende Kerk, door op 7 februari 1886 de eerste afgestudeerde kandidaat van de [[orthodox-gereformeerd]]e [[Vrije Universiteit Amsterdam|Vrije Universiteit]] ([[Jan Hendrikus Houtzagers]]) als dominee te bevestigen, zonder te wachten op de vertegenwoordigers van het [[Classis (religie)|classicaal bestuur]], nadat zij 17 jaar zonder predikant had gezeten.

Deze actie werd ondernomen op aanraden van ds. [[Willem van den Bergh (dominee)|Willem van den Bergh]] van [[Voorthuizen]], waar het besluit tot Doleantie al genomen was op 10 september 1885, maar waar dit pas op 8 februari 1886 werd bekendgemaakt. Op 9 februari volgde in de gemeente van [[Reitsum]] (in Friesland) de Doleantie onder leiding van ds. [[J. J. A. Ploos van Amstel]]. In Reitsum was tevens de eerste vergadering van de vijf 'dolerende' gemeenten op 17 augustus 1886.<ref>{{Aut|Brouwer, J. H. et al, (red)}} (1958): 'Doleantie' in ''[[Encyclopedie van Friesland]]''</ref>

De dolerenden vormden in 1892 de Vereniging met het grootste gedeelte van de [[Christelijke Gereformeerde Kerken|Christelijke Gereformeerde Kerk]] die ontstaan was na de Afscheiding van 1834. Zij noemden zich voortaan de [[Gereformeerde Kerken in Nederland]]. Drie gemeenten en een aantal leden van de Christelijke Gereformeerde Kerk bleven bestaan als de [[Christelijke Gereformeerde Kerken]].

De Doleantie zou een vervolg zijn geweest op [[het Réveil]] uit de jaren 1830.

== Bron ==
{{References}}

[[Categorie:Gereformeerd protestantisme]]
[[Categorie:Schisma (kerkgeschiedenis)]]
[[Categorie:Geschiedenis van het protestantisme]]