Brontekst bekijken van Diest

{{Infobox gemeente België
| soort = Stad
| naam = Diest
| altnaam = 
| kaart = [[Bestand:Diest Flemish-Brabant Belgium Map.svg|250px]]
| kaartbijschrift = ligging binnen het arrondissement Leuven<br /> in de provincie Vlaams-Brabant
| wapen =Diest wapen.svg
| vlag = Flag of Diest.svg
| wapenartikel = Wapen van Diest
| vlagartikel = Vlag van Diest
| gewest = Vlaanderen
| provincie = Vlaams-Brabant
| arrondissement = [[Arrondissement Leuven|Leuven]]
| postcode = 3290<br />3290<br />3290<br />3290<br />3293<br />3294
| deelgemeente = Diest<br />[[Deurne (Vlaams-Brabant)|Deurne]]<br />[[Schaffen]]<br />[[Webbekom]]<br />[[Kaggevinne]]<br />[[Molenstede]]
| burgemeester = [[Christophe De Graef]] ([[Open Vld]])
| bestuur = DDS ([[Christen-Democratisch en Vlaams|CD&V]]), Open Diest ([[Open Vld]])
| partijen = Open Diest ([[Open Vld]])<br />DDS ([[Christen-Democratisch en Vlaams|CD&V]])<br />[[Vooruit (politieke partij)|Vooruit]]<br />[[N-VA]]<br />[[Groen (partij)|Groen]]<br />[[Vlaams Belang]]
| zetels = '''27'''<br />8<br />8<br />5<br />3<br />2<br />1
| netnummer = 013 - 011
| nis = 24020
| web = [http://www.diest.be/ www.diest.be]
}}
[[Bestand:België_-_Diest_-_Sint-Sulpitius_en_Dionysiuskerk_-_01.jpg|thumb|[[Sint-Sulpitiuskerk (Diest)|Sint-Sulpitiuskerk]]]]

'''Diest''' is een historische stad in de [[België|Belgische]] provincie [[Vlaams-Brabant]]. Het is gelegen aan de [[Demer (rivier)|Demer]] op de grens van het [[Hageland]] en de [[Kempen (streek)|Kempen]]. De gemeente grenst in het oosten aan de provincie [[Limburg (Belgische provincie)|Limburg]]. Het stadscentrum gaat terug tot in de middeleeuwen. Het is ook een [[Unie van Oranjesteden|Oranjestad]]<ref>[https://www.toerismediest.be/detail-123/diest-oranjestad/ Diest Oranjestad]</ref> door de historische band met het [[huis Nassau]]. De stad telt ruim 24.000 inwoners.

==Geschiedenis==
=== Oudheid ===
Hoewel het moeilijk te bepalen is wanneer de eerste mensen zich in Diest bevinden, vindt men tal van gebruiksvoorwerpen uit het [[Neolithicum in België|neolithicum]] (3000 tot 1500 voor Christus) in de bodem terug.

In de [[IJzertijd]], de tijd van de [[Kelten]] in de streek, vinden de naam ''Diest'' en ''Demer'' hun oorsprong.{{Bron?|bewijsmateriaal?|2022|12|16}} De Indo-Germaanse stam "Dheus", hetgeen goddelijk of heilig betekent, en het achtervoegsel "-t", hetgeen nederzetting betekent, vormen Diest. Demer zou afkomstig zijn van het woord "tam", hetgeen donker betekent, en "ara", hetgeen water betekent. Opmerkelijk is het feit dat de bijrivieren van de [[Demer (rivier)|Demer]] met hun naam ook verwijzen naar de donkere kleur van het water, het Zwartwater en de [[Zwarte Beek (Demer)|Zwartebeek]].<ref>{{Citeer boek|titel=Geschiedenis van Diest|auteur=Michel Van der Eycken|taal=nl|uitgever=Stadsbestuur Diest|datum=1980}}</ref>

===Middeleeuwen===
Diest was een [[Graafschap (bezit)|graafschap]] van het [[Karolingen|Karolingische]] rijk.{{Bron?|bewijsmateriaal?|2022|12|16}} De stad dankte haar groei aan haar gunstige ligging: Diest lag langs de handelsweg Brugge-Keulen en aan de rivier de [[Demer (rivier)|Demer]].

In [[1229]] kreeg Diest [[stadsrechten]] van hertog [[Hendrik I van Brabant]].

In de 14de en 15de eeuw leefden de inwoners in grote welstand door een drukbezochte landbouwmarkt, graan- en veemarkten, maar vooral door de lakennijverheid en -handel. Het Diestse [[lakenindustrie|laken]] was op bijna alle grote West-Europese markten te koop.

===Oranje-Nassau===
Diest behoorde toe aan [[Maria van Loon-Heinsberg]], die afstamde van de [[graafschap Loon|graven van Loon]]. Na haar huwelijk in 1440 met [[Jan IV van Nassau]] werd Diest deel van het graafschap [[Nassau-Dillenburg]]. In [[1499]] kwam Diest door ruil in het bezit van [[Engelbrecht II van Nassau]], graaf van [[Huis Nassau|Nassau]]. Van zijn [[blijde intrede]] is een uitgebreide beschrijving bewaard.<ref>Mario Damen, "The Counts of Nassau and the Performance of Lordship in Late Medieval Brabant" in: ''Communities, Environment and Regulation in the Premodern World: Essays in Honour of Peter Hoppenbrouwers'', eds. Claire Weeda, Robert Stein en Louis Sicking, 2022, p. 233-261. {{DOI|10.1484/M.CORN-EB.5.129380}}</ref> Een van zijn opvolgers, [[René van Chalon]], voerde ook de titel ''[[Prins van Oranje]]''. Zo bleef Diest bezit van het huis [[Oranje-Nassau]] tot [[1795]], toen de Zuidelijke Nederlanden bij Frankrijk werden aangehecht. De oudste zoon van [[Willem van Oranje]], [[Filips Willem van Oranje|Filips Willem]], ligt er begraven in de [[Sint-Sulpitiuskerk (Diest)|Sint-Sulpitiuskerk]]. Heden ten dage voert koning [[Willem-Alexander der Nederlanden]] nog steeds de [[adel (klasse)|adel]]lijke titel ''Baron van Diest'' (zie [[Titels Nederlandse koninklijke familie#Titels van de Koning der Nederlanden|Titels Nederlandse koninklijke familie]]).

===Belegeringen===
Door haar ligging bij de Demer, op de grens van het [[hertogdom Brabant]] en het [[prinsbisdom Luik]] en de connecties met Oranje-Nassau werd de stad vaak belegerd, geplunderd en verwoest. In [[1572]] nam [[Willem van Oranje]] Diest in tijdens zijn [[Oranjes tweede invasie|tweede invasie]], maar nog in hetzelfde jaar kreeg [[Don Frederik]] de stad weer in handen. In [[1635]] bezetten de [[Republiek der Verenigde Nederlanden]] en [[Frankrijk]] de stad, met de bedoeling de Zuidelijke Nederlanden onder elkaar te verdelen, maar dit mislukte. Tussen 1701 en 1705 kreeg Diest te maken met Franse, [[Staatse leger|Staatse]] en [[Leger van Vlaanderen|''Spaanse'']] bezetting.

===Oostenrijk en Frankrijk===
Onder de [[Oostenrijkse Nederlanden|Oostenrijkers]] (1713-1790) herstelde de stad zich. Er werd weer volop handel gedreven en bier gebrouwen. Ook hier was de [[Habsburgse monarchie]] niet populair en zagen velen de Fransen in 1792 als bevrijders. Zij gingen nog veel verder dan de Oostenrijkers met de repressie van het katholicisme, het invoeren van de [[conscriptie]] en het afschaffen van het ancien régime. Als gevolg hiervan brak de [[Boerenkrijg]] uit in [[1798]].

Het boerenleger bezette vier dagen de stad die de Fransen omsingeld hielden. Het grootste deel van het boerenleger kon via een [[noodbrug]] over de Demer ontsnappen en het onverdedigde stadje werd nog maar eens, ditmaal door de Sansculotten, geplunderd.

===19e en 20e eeuw===
Tussen 1815 en 1830 volgde de Nederlandse periode. Tussen [[1837]] en [[1853]] werd Diest voorzien van [[Vestingwerken van Diest|nieuwe wallen en versterkingen]]. Deze fortificaties waren al verouderd bij het uitbreken van de [[Eerste Wereldoorlog]].

Pas in 1929 kreeg de stad zeggenschap over de vroegere fortificaties. Tijdens de [[Tweede Wereldoorlog]] werd een groot deel van het nog resterende gedeelte afgebroken. Beide wereldoorlogen veroorzaakten geen verdere grote schade.

De [[Citadel van Diest]] huisvestte tijdens de Tweede Wereldoorlog een opleidingsschool van het [[Nationalsozialistisches Kraftfahrkorps|NSKK]], het Nationalsozialistische Kraftfahrkorps (een paramilitaire vervoerorganisatie van de Duitse nazipartij). Niet alleen Vlaamse, maar ook Nederlandse vrijwilligers werden er opgeleid tot chauffeur of bijrijder.<ref>Alex Dekker, 'Ook gij behoort bij ons. Het NSKK in de Lage Landen', Meppel 2013</ref>

Van 1953 tot 2011 was het [[1 Bataljon Parachutisten|Eerste Bataljon Parachutisten]] gevestigd in de citadel.

Op 1 januari [[1971]] werd de gemeente [[Webbekom]] opgeheven en bij Diest gevoegd. Op 1 januari 1977 fuseerde Diest met [[Deurne (Vlaams-Brabant)|Deurne]], [[Kaggevinne]], [[Molenstede]] en [[Schaffen]].

== Geografie ==
De gemeente telt naast Diest zelf nog volgende deelgemeenten.

==== Tabel ====
{| class="wikitable" style="text-align:right"
! # !! Naam !! Opp.<br>(km²) !! Inwoners<br>(2020)!! Inwoners<br>per km² !! NIS-code
|-
| 1 || align="left" | Diest || 3,28 || 8.840 || 2.697 ||24020A
|-
| 2 || align="left" | [[Deurne (Vlaams-Brabant)|Deurne]] || 6,51 || 2.175 || 334 ||24020F
|-
| 3 || align="left" | [[Kaggevinne]] || 4,22 || 2.377 || 563 ||24020C
|-
| 4 || align="left" | [[Molenstede]] || 12,05 || 3.382 || 281 ||24020D
|-
| 5 || align="left" | [[Schaffen]] || 22,21 || 4.970 || 224 ||24020E
|-
| 6 || align="left" | [[Webbekom]] || 10,44 || 2.485 || 238 ||24020B
|}

=== Aangrenzende gemeenten ===
{{Tabel windroos
| NW= [[Zichem]]
| N= [[Tessenderlo]] (Limb)
| NO= [[Beringen (Limburg)|Beringen]] (Limb)
| W= [[Scherpenheuvel (stad)|Scherpenheuvel]]
| O= [[Lummen]] (Limb)
| ZW= [[Bekkevoort]]
| Z= [[Kortenaken]]
| ZO= [[Halen (België)|Halen]] (Limb)
| ZZO= 
}}

==Bezienswaardigheden==
[[Bestand:Резиденція_Нассау_в_Дісті.jpg|thumb|[[Hof van Nassau (Diest)|Hof van Nassau]]]]
[[Bestand:België_-_Diest_-_Stadhuis_-_01.jpg|thumb|Stadhuis met [[Stadsmuseum De Hofstadt]]]]
[[Bestand:Lindenmolendiest_29-12-2008_14-53-27.jpg|thumb|[[Lindenmolen]]]]
[[Bestand:26646_Schaffensepoort_binnenwal.jpg|thumb|[[Schaffense Poort]], [[Vestingwerken van Diest]]]]
[[Bestand:PM_122191_B_Diest.jpg|thumb|Refugehuis [[Het Spijker (Diest)|Het Spijker]]]]
[[Bestand:Diest_Ezeldijkmolen.jpg|thumb|[[Ezeldijkmolen]]]]
{{Zie hoofdartikel|Lijst van onroerend erfgoed in Diest}}
* De [[Gasthuisapotheek (Diest)|Gasthuisapotheek]] van het [[Sint-Elisabethgasthuis (Diest)|Sint-Elisabethgasthuis]] 
* De [[Sint-Sulpitiuskerk (Diest)|Sint-Sulpitiuskerk]]
* De [[Onze-Lieve-Vrouwekerk (Diest)|Onze-Lieve-Vrouwekerk]]
* De [[Sint-Janskerk (Diest)|Sint-Janskerk]]
* De [[Kruisherenkerk (Diest)|Kruisherenkerk]] of ''Sint-Barbarakerk''
* Het [[Stadsmuseum De Hofstadt]], het stedelijk museum, op de Grote Markt in de kelders van het stadhuis.
* Het [[begijnhof (Diest)|Begijnhof van Diest]] ([[UNESCO]]-[[werelderfgoed]])
* De [[Allerheiligenkapel]]
* De [[Onze-Lieve-Vrouw-van-Bijstandkapel (Diest)|Onze-Lieve-Vrouw-van-Bijstandkapel]]
* Het [[Cellebroedersklooster (Diest)|Cellebroedersklooster]]
* Het [[Bogaardenklooster (Diest)|Bogaardenklooster]]
* Het [[Grauwzustersklooster (Diest)|Grauwzustersklooster]]
* De [[vestingwerken van Diest]] uit de 19de eeuw, waaronder de [[Citadel van Diest|citadel]], het [[Fort Leopold (Diest)|Leopoldfort]] en de [[Schaffense Poort]].
* Het [[Hof van Nassau (Diest)|Hof van Nassau]], 16de-eeuwse residentie van de Prinsen van Oranje, gebouwd door [[Hendrik III van Nassau-Breda]]. Het Hof ligt vlak bij de Warande, die de prinsen als dierentuin hadden ingericht, nu een wandelpark [[Warandepark (Diest)|Warandepark]], waar de in 1512 afgebroken burcht van de [[baanderheer|baanderheren]] van Diest stond.
* [[Het Spijker (Diest)|Het Spijker]], 16de-eeuws refugiehuis van de abdij van Tongerlo aan de Demer.
* Het [[Refugehuis van Averbode]]
* Het [[Refugiehuis De Witte Engel]]
* Het [[Refugiehuis van de abdij van Rothem]]
* Het [[Refugiehuis van de Oratorianen van Scherpenheuvel]]
* Het [[Refugiehuis van de Teutoonse Orde]]
* De [[Ezeldijkmolen]] op de Demer.
* De [[Lakenhal (Diest)|Lakenhal]]
* De [[Lindenmolen]], op de stadswallen.
* De oude stadskern: Grote Markt (met oude gevels als ''In 't Haasken'', ''Den Haan'', ''Gildenhuis De Keyser''), [[Graanmarkt (Diest)|Graanmarkt]], [[Verstappenplein]], [[Veemarkt (Diest)|Veemarkt]], ''[[In de Palmboom]]'' en ''[[De Drie Kronen]]'' (Koning Albertstraat), ''[[Het Dambord]]'' (Ketelstraat/Schotelstraat) met vakwerk- en leembouw uit de 15de-16de eeuw, ''[[De Fortuyn]]'' (Felix Moonsstraat), hoekhuis in leembouw uit de 15de of 16de eeuw, ''[[De Roskam (Diest)|De Roskam]]'', 15de-eeuwse vakwerk- en leembouw (Allerheiligenberg/Egide Alenusstraat).
* Het gebouw van het zwembad van Diest is het oude paviljoen van chocoladefabrikant Jacques van [[Expo 58]].
* Het [[Provinciedomein Halve Maan Diest|Provinciaal Recreatiedomein De Halve Maan]] nabij het Webbekoms Broek.
* Het Cultureel Centrum 'Den Amer'
* Het [[Sint-Elisabethgasthuis (Diest)|Sint-Elisabethgasthuis]] (nu toeristisch infokantoor) in de Koning Albertstraat.
* Het [[Monument aan de Weerstand]], op het Weerstandsplein.

==Natuur en landschap==
Diest ligt op de grens van [[Hageland]] en de [[Zuiderkempen]]. Ten noorden van Diest stroomt het [[Zwart water (beek)|Zwart Water]] en in Diest stroomt de [[Demer (rivier)|Demer]]. De stad ligt op een hoogte van 0ngeveer 28 meter. In de omgeving vindt men enkele [[getuigenheuvel]]s. Ten oosten van de kerk ligt het natuurgebied [[Webbekoms Broek]].

==Demografische ontwikkeling==
===Demografische evolutie voor de fusie===
<timeline>
Colors=
 id:a value:gray(0.9)
 id:b value:gray(0.7)
 id:c value:rgb(1,1,1)
 id:d value:rgb(0.7,0.8,0.9)
 id:e value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:550 height:373
PlotArea = left:50 bottom:30 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:11000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:b increment:1000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:a increment:500 start:0
BackgroundColors = canvas:c

BarData=
 bar:1831 text:1831
 bar:1846 text:1846
 bar:1856 text:1856
 bar:1866 text:1866
 bar:1880 text:1880
 bar:1890 text:1890
 bar:1900 text:1900
 bar:1910 text:1910
 bar:1920 text:1920
 bar:1930 text:1930
 bar:1947 text:1947
 bar:1961 text:1961
 bar:1970 text:1970
 bar:1976 text:1976

PlotData=
 color:d width:20 align:left

 bar:1831 from:0 till: 6992
 bar:1846 from:0 till: 8270
 bar:1856 from:0 till: 7873
 bar:1866 from:0 till: 7689
 bar:1880 from:0 till: 7399
 bar:1890 from:0 till: 8531
 bar:1900 from:0 till: 8134
 bar:1910 from:0 till: 8230
 bar:1920 from:0 till: 8099
 bar:1930 from:0 till: 8384
 bar:1947 from:0 till: 8834
 bar:1961 from:0 till: 9816
 bar:1970 from:0 till: 9499
 bar:1976 from:0 till: 10535
PlotData=

 bar:1831 at: 6992 fontsize:S text: 6.992 shift:(-10,5)
 bar:1846 at: 8270 fontsize:S text: 8.270 shift:(-10,5)
 bar:1856 at: 7873 fontsize:S text: 7.873 shift:(-10,5)
 bar:1866 at: 7689 fontsize:S text: 7.689 shift:(-10,5)
 bar:1880 at: 7399 fontsize:S text: 7.399 shift:(-10,5)
 bar:1890 at: 8531 fontsize:S text: 8.531 shift:(-10,5)
 bar:1900 at: 8134 fontsize:S text: 8.134 shift:(-10,5)
 bar:1910 at: 8230 fontsize:S text: 8.230 shift:(-10,5)
 bar:1920 at: 8099 fontsize:S text: 8.099 shift:(-10,5)
 bar:1930 at: 8384 fontsize:S text: 8.384 shift:(-10,5)
 bar:1947 at: 8834 fontsize:S text: 8.834 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 9816 fontsize:S text: 9.816 shift:(-10,5)
 bar:1970 at: 9499 fontsize:S text: 9.499 shift:(-10,5)
 bar:1976 at: 10535 fontsize:S text: 10.535 shift:(-10,5)

</timeline>
{{Clearleft}}
*<small>Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1970=volkstellingen; 1976 = inwonertal op 31 december</small>

===Demografische ontwikkeling van de fusiegemeente===
Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.
{{Clearleft}}
*<timeline>
Colors=
 id:a value:gray(0.9)
 id:b value:gray(0.7)
 id:c value:rgb(1,1,1)
 id:d value:rgb(0.7,0.8,0.9)
 id:e value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:800 height:373
PlotArea = left:50 bottom:30 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:25000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:b increment:2000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:a increment:1000 start:0
BackgroundColors = canvas:c

BarData=
 bar:1831 text:1831
 bar:1846 text:1846
 bar:1856 text:1856
 bar:1866 text:1866
 bar:1880 text:1880
 bar:1890 text:1890
 bar:1900 text:1900
 bar:1910 text:1910
 bar:1920 text:1920
 bar:1930 text:1930
 bar:1947 text:1947
 bar:1961 text:1961
 bar:1970 text:1970
 bar:1981 text:1981
 bar:1990 text:1990
 bar:2000 text:2000
 bar:2010 text:2010
 bar:2020 text:2020
 bar:2023 text:2023

PlotData=
 color:d width:20 align:left

 bar:1831 from:0 till: 10477
 bar:1846 from:0 till: 12613
 bar:1856 from:0 till: 12427
 bar:1866 from:0 till: 12094
 bar:1880 from:0 till: 12207
 bar:1890 from:0 till: 13806
 bar:1900 from:0 till: 13965
 bar:1910 from:0 till: 15117
 bar:1920 from:0 till: 15375
 bar:1930 from:0 till: 15041
 bar:1947 from:0 till: 16114
 bar:1961 from:0 till: 18738
 bar:1970 from:0 till: 19404
 bar:1981 from:0 till: 20491
 bar:1990 from:0 till: 21481
 bar:2000 from:0 till: 22132
 bar:2010 from:0 till: 23048
 bar:2020 from:0 till: 24234
 bar:2023 from:0 till: 24677

PlotData=

 bar:1831 at: 10477 fontsize:S text: 10.477 shift:(-10,5)
 bar:1846 at: 12613 fontsize:S text: 12.613 shift:(-10,5)
 bar:1856 at: 12427 fontsize:S text: 12.427 shift:(-10,5)
 bar:1866 at: 12094 fontsize:S text: 12.094 shift:(-10,5)
 bar:1880 at: 12207 fontsize:S text: 12.207 shift:(-10,5)
 bar:1890 at: 13806 fontsize:S text: 13.806 shift:(-10,5)
 bar:1900 at: 13965 fontsize:S text: 13.965 shift:(-10,5)
 bar:1910 at: 15117 fontsize:S text: 15.117 shift:(-10,5)
 bar:1920 at: 15375 fontsize:S text: 15.375 shift:(-10,5)
 bar:1930 at: 15041 fontsize:S text: 15.041 shift:(-10,5)
 bar:1947 at: 16114 fontsize:S text: 16.114 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 18738 fontsize:S text: 18.738 shift:(-10,5)
 bar:1970 at: 19404 fontsize:S text: 19.404 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 20491 fontsize:S text: 20.491 shift:(-10,5)
 bar:1990 at: 21481 fontsize:S text: 21.481 shift:(-10,5)
 bar:2000 at: 22132 fontsize:S text: 22.132 shift:(-10,5)
 bar:2010 at: 23048 fontsize:S text: 23.048 shift:(-10,5)
 bar:2020 at: 24234 fontsize:S text: 24.234 shift:(-10,5)
 bar:2023 at: 24677 fontsize:S text: 24.677 shift:(-10,5)

</timeline><small>Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari</small>

== Sport ==
[[KFC Diest]] is een voetbalploeg uitkomend in de nationale reeksen en speelde vroeger in de eerste klasse van [[Voetbal in België|België]].

Diest kent ook twee voetbalclubs gelegen in de deelgemeenten die uitkomen in de provinciale reeksen: SK [[Deurne (Vlaams-Brabant)|Deurne]] en Sparta [[Schaffen]],
De [[atletiekclub]] ROBA heeft een kern gelegen in Diest.

De Koninklijke Tennisclub is een [[tennisclub]] gelegen in Diest.

Het [[Stedelijk Sportstadion De Warande|Het Stedelijk Sportstadion De Warande]] is gebouwd in 1946 en biedt plaats voor 8000 toeschouwers. Het is de thuisbasis van voetbalclub [[KFC Diest]] en de Diestse Atletiekclub.

== Cultuur ==
In Diest bevindt zich het cultureel centrum ‘Den Amer’, waar onder andere veel professionele theatergezelschappen optreden bij hun tournees.{{Bron?||2022|12|09}}

=== Evenementen ===
* 's Woensdags is er op de Grote Markt en in de Koning Albertstraat van 8 uur tot 12.30 uur een markt.
* Elke eerste zondag van de maand is er boekenbeurs op het begijnhof.
* Op [[Hemelvaartsdag]] gaat er op het Begijnhof een antiek- en curiosamarkt door.
* Op 1 november jaarmarkt en Allerheiligenbegankenis
* Op 11 november opendeurdag van het Fort Leopold

[[Bestand:Diest marktdag mh.jpg|thumb|Grote Markt met Sint-Sulpitiuskerk, de wekelijkse markt op woensdag.]]

==Politiek==
=== Burgemeesters ===
{| class="wikitable"
! ! style="text-align:center;" colspan="2"| Periode !! Burgemeester
|-
| style="width: 3px; "| || 1800 - 1809 || Jean Joseph Adam Cantillion
|-
| style="width: 3px; "| || 1809 - 1817 || Rochus-Felix Tielens
|-
| style="width: 3px; "| || 1817 - 1826 || Guillaume François van den Hove
|-
| style="width: 3px; "| || 1826 - 1830 || [[Henri van den Hove|Henri Augustin van den Hove]]
|-
| style="width: 3px; "| || 1830 - 1836 || Jan Schenaerts
|-
| style="width: 3px; "| || 1836 - 1843 || Jean André François Cantillion
|-
| style="width: 3px; background-color: orange;"| || 1843 - 1849 || Louis Smackers <small>(Katholiek)</small>
|-
| style="width: 3px; background-color: blue;"| || 1849 - 1867 || Jean-Henri Peeters-Lowet <small>([[Liberale Partij (België)|Liberale Partij]])</small>
|-
| style="width: 3px; background-color: blue;"| || 1867 - 1904 || Michel Theys <small>(Liberale Partij)</small><ref>Vrienden van het Stedelijk Museum en Archief Diest: ''Diest in de vorige eeuw'', Leuven:Orientaliste 1986.</ref>
|-
| style="width: 3px; background-color: orange;"| || 1904 - 1921 || Edward Robeyns <small>([[Federatie van Katholieke Kringen en Conservatieve Verenigingen|Katholieke Partij]])</small>
|-
| style="width: 3px; background-color: orange;"| || 1922 - 1940 || Egidius Alenus <small>(Katholieke Partij)</small>
|-
| style="width: 3px; background-color: yellow;"| || 1941 - 1944 || Jules Vertessen <small>([[Vlaamsch Nationaal Verbond|VNV]], [[oorlogsburgemeester]])</small>
|-
| style="width: 3px; background-color: orange;"| || 1944 - 1946 || [[Fernand Hermans]] <small>([[Christelijke Volkspartij (België)|CVP]])</small>
|-
| style="width: 3px; background-color: blue;"| || 1946 - 1955 || [[Omer Vanaudenhove]] <small>(Liberale Partij)</small>
|-
| style="width: 3px;"| || 1956 - 1957 ||
|-
| style="width: 3px; background-color: blue;"| || 1958 - 1963 || [[Gerard Hanssen]] <small>([[Partij voor Vrijheid en Vooruitgang|PVV]])</small>
|-
| style="width: 3px; background-color: orange;"| || 1964 - 1976 || Gilbert Cluckers <small>(CVP)</small>
|-
| style="width: 3px; background-color: blue;"| || 1976 - 1978 || Omer Vanaudenhove <small>(PVV)</small>
|-
| style="width: 3px; background-color: blue;"| || 1978 - 1988 || Jean Van de Kerckhof <small>(PVV)</small>
|-
| style="width: 3px; background-color: orange;"| || 1989 - 2000 || [[Hugo Marsoul]] <small>(CVP)</small>
|-
| style="width: 3px; background-color: blue;"| || 2001 - 2006 || [[Tony Smets]] <small>([[Open Vlaamse Liberalen en Democraten|VLD]])</small>
|-
| style="width: 3px; background-color: orange;"| || 2007 - 2018 || [[Jan Laurys]] <small>(DDS)</small>
|-
| style="width: 3px; background-color: blue;"| || 2019 - Heden || [[Christophe De Graef]] <small>(Open Diest)</small>
|}

===Gemeentebestuur===
==== 2013-2018 ====
=====Gemeenteraad=====
De Diestse [[gemeenteraad]] bestond uit 27 leden. Voorzitter was Jan Laurys (DDS) (2007 - 2018)

=====College van burgemeester en schepenen=====
Het [[college van burgemeester en schepenen]] bestond uit de burgemeester en 7 schepenen.
Burgemeester was [[Jan Laurys]] (DDS). De coalitie bestond uit DDS en sp.a-Groen. Samen vormden ze de meerderheid met 14 op 27 zetels.

==== 2019 - 2024 ====
=====Gemeenteraad =====
De Diestse [[gemeenteraad]] bestaat uit 27 leden met als voorzitter Erwin Jennes (DDS) (2019 - heden)

===== College van burgemeester en schepenen =====
het [[college van burgemeester en schepenen]] bestaat uit de burgemeester en 6 schepenen.
Burgemeester is [[Christophe De Graef]] (Open Diest). De coalitie bestaat uit DDS en Open Diest. Samen vormen ze de meerderheid met 16 op 27 zetels.

=== Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976 ===
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
! style="text-align:left;" colspan="2"| Partij!! colspan="2"| 10-10-1976<ref name="fgov">[http://www.ibzdgip.fgov.be/result/nl/main.html Gegevens 1976-2000:Verkiezingsdatabase Binnenlandse Zaken]. [https://web.archive.org/web/20220110143258/http://www.ibzdgip.fgov.be/result/nl/main.html Gearchiveerd] op 10 januari 2022.</ref>!! colspan="2"| 10-10-1982<ref name="fgov" />!! colspan="2"| 9-10-1988<ref name="fgov" />!! colspan="2"| 9-10-1994<ref name="fgov" />!! colspan="2"| 8-10-2000<ref name="fgov" />!! colspan="2"| 8-10-2006<ref>[https://www.vlaanderenkiest.be/verkiezingen2006/lijsten.html?type=GE&nis=24020#tabevent_tab_uitslagen_GE Gegevens 2006: http://www.vlaanderenkiest.be/verkiezingen2006]</ref>!! colspan="2"| 14-10-2012<ref>[https://www.vlaanderenkiest.be/verkiezingen2012/index.html#/gemeente/24020/uitslagen Gegevens 2012: www.vlaanderenkiest.be/verkiezingen2012]</ref>!! colspan="2"| [[Belgische lokale verkiezingen 2018|14-10-2018]]
|-
! style="text-align:left;" colspan="2"| Stemmen / Zetels!! %!!25!!%!!27!!%!!27!!%!!27!!%!!27!!%!!27!!%!!27!!%!!27
|-
| style="width: 3px" bgcolor="orange" |
| style="text-align:left;"| [[Christelijke Volkspartij (België)|CVP]]<sup style="color:red;">1</sup> / Diest, Democratie en Solidariteit<sup style="color:red;">2</sup>||27,29<sup style="color:red;">1</sup>||7||25,89<sup style="color:red;">1</sup>||7||style=background-color:orange|29,35<sup style="color:red;">1</sup>||style=background-color:orange|'''9'''||24,71<sup style="color:red;">2</sup>||'''8'''||26<sup style="color:red;">2</sup>||8||style=background-color:orange|30,76<sup style="color:red;">2</sup>||style=background-color:orange|'''9'''||style=background-color:orange|26,99<sup style="color:red;">2</sup>||style=background-color:orange|'''8'''||24,6<sup style="color:red;">2</sup>||'''8'''
|-
| style="width: 3px" bgcolor="blue" |
| style="text-align:left;" | [[Partij voor Vrijheid en Vooruitgang|PVV]]<sup style="color:red;">1</sup> / [[Open Vlaamse Liberalen en Democraten|VLD]]<sup style="color:red;">2</sup> / [[Open Vlaamse Liberalen en Democraten|Open Vld]]<sup style="color:red;">3</sup> / Open Diest<sup style="color:red;">4</sup>|| style="background-color:blue;color:white" |42,32<sup style="color:red;">1</sup>|| style="background-color:blue;color:white" |'''12'''|| style="background-color:blue;color:white" |38,45<sup style="color:red;">1</sup>|| style="background-color:blue;color:white" |'''11'''||19,96<sup style="color:red;">1</sup>||5|| style="background-color:blue;color:white" |28,32<sup style="color:red;">2</sup>|| style="background-color:blue;color:white" |10|| style="background-color:blue;color:white" |34,11<sup style="color:red;">2</sup>|| style="background-color:blue;color:white" |'''11'''||23,56<sup style="color:red;">2</sup>||7||18,69<sup style="color:red;">3</sup>||5|| style="background-color:blue;color:white" |26,3<sup style="color:red;">4</sup>|| style="background-color:blue;color:white" |'''8'''
|-
| style="width: 3px" bgcolor="yellow" |
| style="text-align:left;" | [[Volksunie|VU]]<sup style="color:red;">1</sup> / [[VU&ID]]<sup style="color:red;">2</sup> / [[Nieuw-Vlaamse Alliantie|N-VA]]<sup style="color:red;">3</sup>||8,46<sup style="color:red;">1</sup>||1||9,73<sup style="color:red;">1</sup>||2||6,28<sup style="color:red;">1</sup>||1||4,1<sup style="color:red;">1</sup>||0||3,25<sup style="color:red;">2</sup>||0||-|| ||23,37<sup style="color:red;">3</sup>|| 7||12,8<sup style="color:red;">3</sup>||3
|-
| style="width: 3px" bgcolor="red" |
| style="text-align:left;" | [[Socialistische Partij (België)|SP]]<sup style="color:red;">1</sup> / sp.a.ok<sup style="color:red;">2</sup> / sp.a-Groen<sup style="color:red;">B</sup> / [[sp.a]]<sup style="color:red;">3</sup>||19,47<sup style="color:red;">1</sup>||5||25,94<sup style="color:red;">1</sup>||7||23,22<sup style="color:red;">1</sup>||7||22,3<sup style="color:red;">1</sup>||7||19,38<sup style="color:red;">1</sup>||'''5'''||25,84<sup style="color:red;">2</sup>||'''7'''|| rowspan="2" |20,47<sup style="color:red;">B</sup>|| rowspan="2" |'''6'''||18,5<sup style="color:red;">3</sup>||5
|-
| style="width: 3px" bgcolor="green" |
| style="text-align:left;" |[[Agalev]]<sup style="color:red;">1</sup> / [[Groen!]]<sup style="color:red;">2</sup> / sp.a-Groen<sup style="color:red;">B</sup> / [[Groen (partij)|Groen]]<sup style="color:red;">3</sup>||-|| ||-|| ||3,46<sup style="color:red;">1</sup>||0||3,66<sup style="color:red;">1</sup>||0||4,25<sup style="color:red;">1</sup>||0||5,2<sup style="color:red;">2</sup>||0||9,7<sup style="color:red;">3</sup>||2
|-
| style="width: 3px" bgcolor="brown" |
| style="text-align:left;" |[[Vlaams Blok]]<sup style="color:red;">1</sup> / [[Vlaams Belang]]<sup style="color:red;">2</sup>||-|| ||-|| ||-|| ||7,54<sup style="color:red;">1</sup>||1||11,36<sup style="color:red;">1</sup>||3||14,64<sup style="color:red;">2</sup>||4||7,22<sup style="color:red;">2</sup>||1||8,1<sup style="color:red;">2</sup>||1
|-
| style="width: 3px" |
| style="text-align:left;" | TROUW||-|| ||-|| ||-|| ||7,07||1||-|| ||-|| ||-|| ||-||
|-
| style="width: 3px" |
| style="text-align:left;" | VVD||-|| ||-|| ||17,72||5||-|| ||-|| ||-|| ||-|| ||-||
|-
| colspan="2" style="text-align:left;" |<small>Anderen<sup>(*)</sup></small>||''2,45''|| ''0''||''-''|| ||''-''|| ||''2,29''|| ''0''||''1,65''|| ''0''||''-''|| ||''3,26''|| ''0''||''-''||
|-
! colspan="2" style="text-align:left;" |{{nowrap|Totaal stemmen}} !!colspan="2"|13999 !!colspan="2"|14916 !!colspan="2"|15496 !!colspan="2"|15500 !!colspan="2"|16318 !!colspan="2"|12272 !!colspan="2"|16979 !!colspan="2"|17268
|-
! colspan="2" style="text-align:left;" |Opkomst % !!colspan="2"| !!colspan="2"| !!colspan="2"|95,13 !!colspan="2"|94,07 !!colspan="2"|94,32 !!colspan="2"|95,37 !!colspan="2"|92,32 !!colspan="2"|92,6
|-
! colspan="2" style="text-align:left;" |Blanco en ongeldig % !!colspan="2"|2,61 !!colspan="2"|4,49 !!colspan="2"|4,39 !!colspan="2"|4,98 !!colspan="2"|3,76 !!colspan="2"|4,08 !!colspan="2"|4,67 !!colspan="2"|4,3
|}
<small>De zetels van de gevormde meerderheid staan '''vetjes''' afgedrukt. De grootste partij is in kleur.</small><br />
<small>De rode cijfers naast de gegevens duiden aan onder welke naam de partijen telkens bij een verkiezing opkwamen.</small><br />
<small>(*) '''1976''': [[Partij van de Arbeid van België|PVDA]] (0,73%), DVP (1,72%) / '''1994''': LISA / '''2000''': [[Vivant]] / '''2012''': D EN D</small>

== Bekende inwoners ==
[[Bestand:Begijnhof_Diest_-_Kerkstraat.jpg|thumb|[[begijnhof (Diest)|Begijnhof van Diest]]]]
[[Bestand:Het_Dambord_Diest_06.jpg|thumb|[[Het Dambord]]]]
[[Bestand:1936 avril 7 Lismonde dessinant église de Diest (photo Léon van Dievoet).jpg|thumb|De schilder Lismonde tekent de kerk van Diest (foto Léon van Dievoet, 1936).]]
Bekende personen die geboren of woonachtig zijn of waren in Diest of een andere significante band met de stad hebben:
* [[Jan van den Dale]] (ca. 1460 - 1522), rederijker en schilder
* [[Nicolaes Cleynaerts]] (1493 - 1542), humanist (standbeeld op de markt)
* [[Jan Berchmans]] (1599 - 1621), jezuïet
* [[Franciscus Lijftocht]] (1638 - 1683), dichter en augustijn
* [[Louis Cruls]] (1848 - 1908), astronoom en onderzoeker
* [[Desiré Duwaerts]] (1850 - 1901), beeldhouwer
* E.H. Felix Moons (1869 - 1918) priester en oorlogsheld (de straat waar zijn geboortehuis staat werd in 1919 de Felix Moonsstraat)
* [[Mark Macken]] (1913 - 1977), beeldhouwer
* [[Omer Vanaudenhove]] (1913 - 1994), minister van staat
* [[Dré Steemans]] (1954 - 2009), Felice, radio - en tv host.
* [[Emile Degelin]] (1926 - 2017), film- en televisieregisseur, filmproducent, filmeditor en -docent, scenarioschrijver en schrijver
* [[Bob Stouthuysen]] (1929), bestuurder
* [[Marc van den Abeelen]] (1945), politicus
* [[René Vlaeyen]] (1947), televisieproducent (o.a. Gaston & Leo, Kotmadam, Lili en Marleen)
* [[Liliane Saint-Pierre]] (1948), Vlaamse zangeres
* [[Dree Peremans]] (1949-2022), schrijver en radiomaker
* [[Felix Alen]] (1950-2021), kok
* [[Geert de Jong]] (1951), actrice
* [[Luc Vankrunkelsven]] (1956-2023), Norbertijn en landbouwpublicist 
* [[Guy Swinnen]] (1960), frontman van [[The Scabs]]
* [[Bruno Versavel]] (1968), voormalig profvoetballer
* [[Marleen Renders]] (1968), atlete
* [[Kathleen Vandenhoudt]] (1969), zangeres
* [[Mario Aerts]] (1974), voormalig wielrenner
* [[Timmy Simons]] (1976), voetballer
* Jorunn Bauweraerts (1979), zangeres van de folkgroep [[Laïs]]
* [[Marieke Vervoort]] (1979 - 2019), paralympisch atlete (won 1 zilveren en 1 gouden medaille op de [[Paralympische Zomerspelen 2012]] in Londen)
* [[Bert Leenaerts]] (1980), atleet
* [[Andreas Smout]] (1990), atleet
* [[Dylan Teuns]] (1992), Belgisch wielrenner

==Stedenbanden==
Diest maakt samen met [[Breda (stad)|Breda]] (NL), [[Buren (stad)|Buren]] (NL), [[Dillenburg (stad)|Dillenburg]] (D), [[Orange (Frankrijk)|Orange]] (F) en [[Steenbergen (stad)|Steenbergen]] (NL) deel uit van de [[Unie van Oranjesteden]].

==Afbeeldingen==
<gallery>
Bestand:België_-_Diest_-_Sint-Sulpitius_en_Dionysiuskerk_-_02.jpg|[[Sint-Sulpitiuskerk (Diest)]]
Bestand:De Gulden Maene Diest geboortehuis Jan Berchmans 23-01-2019 13-14-49.jpg|Geboortehuis van Jan Berchmans
Bestand:Diest_Ingang_Begijnhof.jpg|Ingang van het [[Begijnhof (Diest)|begijnhof]]
Bestand:Apostelenconvent_-_Begijnhof_Diest_-_01.jpg|[[Begijnhof (Diest)|begijnhof]]
</gallery>

== Nabijgelegen kernen ==
[[Kaggevinne]], [[Assent]], [[Webbekom]], [[Schaffen]], [[Okselaar]], [[Molenstede]]

== Externe links ==
* [http://www.diest.be/ Website van de stad]
* [https://www.diest-online.be/ Geschiedenis en Erfgoed op Diest Online]
* [https://www.dbnl.org/tekst/_naa002199201_01/_naa002199201_01_0005.php Webpagina's over Diest op dbnl]
* [https://inventaris.onroerenderfgoed.be/themas/13542 Inventaris Onroerend Erfgoed]

{{Appendix}}

{{Navigatie Oranjesteden}}

[[Categorie:Diest| ]][[Categorie:Plaats in Vlaams-Brabant]]